Ziekenhuisbacterie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vancomycine-resistente Enterococcus
Acinetobacter baumannii

De ziekenhuisbacterie, ook wel superbacterie (Eng. Superbug) genoemd, is een informele verzamelnaam voor bacteriën die resistent zijn geworden voor (bijna) alle soorten antibiotica. Het gaat om mutanten van bestaande bacteriën die door natuurlijke selectie na verloop van tijd, door overmatig of ondoordacht gebruik van bepaalde antibiotica een hoge mate van immuniteit hebben ontwikkeld. Dit komt voor niet alleen in de gezondheidszorg maar ook in de veeteelt. Veel van deze bacteriën produceren het NDM-1, ESBL of carbapenemase-enzym dat door hydrolyse de werking van de antibiotica neutraliseert.[1]

Eén van de bekendste ziekenhuisbacteriën is Meticilline-resistente Staphylococcus aureus of MRSA, die aanvankelijk, ondanks alle maatregelen voor een goede hygiëne enkel in ziekenhuizen voorkwam. Omstreeks 1993 werd volgens het universitaire kinderziekenhuis van Chicago voor het eerst een MRSA variant buiten het ziekenhuis aangetroffen. Wanneer niet enkel bacteriën maar ook andere resistente pathogene micro-organismen zoals virussen, schimmels en parasieten worden aangeduid spreekt men van Bijzonder Resistente Micro-Organismen of BRMO.

Voorbeelden van ziekenhuisbacteriën[bewerken]

Preventie en bestrijding[bewerken]

Preventie[bewerken]

Betere hygiëne in de ziekenhuizen en het wijzigen van het voorschrijfgedrag van artsen behoren tot de topprioriteiten in de strijd tegen de superbacterie. Sinds 2006 zijn antibiotica in het veevoer binnen de Europese Unie verboden. Experimenten in de veeteelt hebben ook aangetoond dat dieren die meer ruimte krijgen minder stressgevoelig zijn en bijgevolg minder vatbaar voor ziektes.

Bestrijding[bewerken]

Voor het bestrijden van de superbacterie werd de laatste jaren een aantal alternatieven voor antibiotica ontwikkeld, zoals:

  • de bacteriofaagtherapie: het onderzoek naar faagmedicijnen zit nog in een experimentele fase.
  • het inzetten van anti-quorum sensing-moleculen: door hun communicatiegedrag te verstoren verhinderen deze moleculen dat bacteriën in groep ons immuniteitssysteem aanvallen (= quorum quenching).
  • Sommige honingsoorten zoals de medicinale versie van de manukahoning uit Nieuw-Zeeland bleken effectief tegen MRSA.
  • Volgens Amerikaanse en Britse wetenschappers zou een recept uit het tiende-eeuws oud medische manuscripten Bald's Leechbook, een probaat medicijn tegen MRSA zijn. Het mengsel, gefabriceerd uit prei, look, wijn en stierengal en aanvankelijk voorgeschreven tegen ooginfecties, bleek na proeven op muizen, bijzonder efficiënt bij de behandeling van met de ziekenhuisbacterie besmette huidwonden.[2]
  • Volgens een studie die op 27 juli 2016 verscheen in Nature hebben Duitse wetenschappers in de neus van de mens een bacterie ontdekt die een krachtig antibioticum produceert. Bij mensen die drager zijn van de zogenaamde 'antibioticumbacterie' of S. lugdunensis werden significant minder MRSA-bacteriën aangetroffen.[3]

Zie ook[bewerken]