Zottegem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zottegem
Stad in België Vlag van België
Vlag van Zottegem Wapen van Zottegem
Zottegem
Zottegem
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Aalst
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
56,65 km² (2011)
76,13%
14,48%
9,38%
Coördinaten 50° 52' NB, 3° 49' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
26.137 (01/01/2017)
48,61%
51,39%
461,38 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
17,58%
61,91%
20,50%
Buitenlanders 0,98% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Jenne De Potter (CD&V)
Bestuur CD&V, sp.a
Zetels
N-VA
CD&V
sp.a
Open Vld
Groen
29
8
8
7
5
1
Economie
Gemiddeld inkomen 18.746 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 4,52% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
Deelgemeente
Zottegem
Elene
Erwetegem
Godveerdegem
Grotenberge
Leeuwergem
Oombergen
Sint-Goriks-Oudenhove
Sint-Maria-Oudenhove
Strijpen
Velzeke-Ruddershove
Zonenummer 09
NIS-code 41081
Politiezone Zottegem/Herzele/Sint-Lievens-Houtem
Hulpverleningszone Vlaamse Ardennen
Website www.zottegem.be
Detailkaart
MnpZottegemLocation.png
Ligging binnen het arrondissement Aalst
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Zottegem is een plaats en stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De stad ligt in de Vlaamse Ardennen en telt meer dan 26.000 inwoners, die Zottegemnaars[1] of Zottegemmenaars[2] worden genoemd.

Marktplein met stadhuis, voormalige dekenij en Egmontstandbeeld

Geschiedenis[bewerken]

Zottegem in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641)

In de streek werden Romeinse en Gallo-Romeinse vondsten gedaan. De vicus Velzeke lag aan de Heirbaan Boulogne-Keulen en de heirbaan tussen Bavay en het noorden (Romeinse weg Bavay-Velzeke). Het was een centrum met onder andere silo's, hoeves, tempels en smelterijen. Zottegem ontstond later als een kleine Germaanse nederzetting op de linkeroever van de Bettelhovebeek.

De oudste teruggevonden vermelding van de plaats dateert uit een charter van Rothardus uit 1083 als "Sotengem". De naam komt van Sutto-inga-haim en betekent de hoeve van de sibbe van Sutto; Sutto was een Germaanse naam en betekent "de zoete". Sinds de 12e eeuw wordt dus melding gemaakt van de heerlijkheid Zottegem en het Egmontkasteel, dat echter geen defensieve functie vervulde maar een versterkt mottekasteel was. Zottegem had tot de 14e eeuw geen volledig zelfstandige parochie, maar hing af van de kerk van Strijpen.

Tussen de dertiende en achttiende eeuw werd Zottegem vaak het slachtoffer van krijgsgewoel. Het Egmontkasteel werd in 1381 even door opstandige Gentenaars ingenomen, maar deze werden al snel verdreven. In 1452 liet Graaf van Étampes de burcht plunderen en werd Zottegem in brand gestoken, in 1453 werd het kasteel van Sint-Goriks-Oudenhove bezet. In de zestiende eeuw kwamen de heerlijkheid Zottegem en het Egmontkasteel in handen van Lamoraal van Egmont. De erg woelige tweede helft van de zestiende eeuw werd gekenmerkt door het opkomende protestantisme en (na de Beeldenstorm) de opstand tegen de Spanjaarden. Na zijn terechtstelling door Alva op 5 juni 1568 werd Lamoraal van Egmont begraven in de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk. In 1580 werd Zottegem geplunderd door de Geuzen onder leiding van De La Noue. In 1658 werd het centrum in brand gestoken door de Fransen. In 1667 sloeg de bevolking voor hen op de vlucht; in 1671 staken ze de Zottegemse pastorie in brand. In 1708 plunderden Franse troepen de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk. Tussen 1742 en 1748 vochten Engelse, Franse, Hannoverse en Hollandse troepen er.

Zottegem had zich ondertussen ontwikkeld tot een klein handels- en ambachtscentrum (met markt en lakenhuis) van regionaal belang. Het omliggende platteland (over)leefde vooral van aardappel- en vlasteelt en weverij. Vanaf 1800 werd Zottegem een kantonhoofdplaats met een vredegerecht en een decanaat. Vanaf 1867 werd het station Zottegem in gebruik genomen, en verschoof de stadskern meer richting station. Door de komst van de spoorweg nam de bevolking snel toe; nieuwe straten werden aangelegd (Musselystraat, Broeder Marèslaan, Van Aelbrouckstraat) of verlengd (Grotenbergestraat, Laurens Demetsstraat). Hierdoor ontstond een groter kleinhandels- en nijverheidscentrum met een tiental brouwerijen (Brouwerij De Klok, Brouwerij Crombé, Brouwerij De Meyer) en met breigoedfabrieken (Sanitary, Cantaert, Schockaert-Smeets, Cousy, Moreels). Vandaag de dag is de stad vooral een regionaal handels- en dienstencentrum (winkels, scholen, AZ Sint-Elisabeth Zottegem) met een belangrijk aandeel pendelaars.[3]

Kernen[bewerken]

Naast Zottegem zelf bestaat de gemeente nog uit de deelgemeenten Elene, Erwetegem, Godveerdegem, Grotenberge, Leeuwergem, Oombergen, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove, Strijpen en Velzeke-Ruddershove.

Velzeke-Ruddershove bestaat uit Velzeke en Ruddershove, die tot 1825 zelfstandige gemeenten waren. De wijk Bijloke telt 812 inwoners. De wijk ligt op de grens van Grotenberge, Leeuwergem en Strijpen, en sluit aan op de stadskern van Zottegem, net als de wijk Bevegem.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(31/12/2007)
Bevolkingsdichtheid
(inwoners/km²)>
Foto
I Zottegem 1,62 4.843 2.990 Markt met Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk en Egmontstandbeeld, Zottegem, Vlaanderen, België 02.jpg
II Elene 3,21 1.156 360 Elene, de Onze Lieve Vrouwe en Geboorte Sint Jozefkerk in straatzicht oeg9705 foto2 2013-05-07 11.51.jpg
III Oombergen 1,90 594 313 Oombergen jan. 2009 - Zottegem - België.jpg
IV Leeuwergem 2,73 1.316 482 Leeuwergem - Zottegem - dorpszicht.jpg
V Grotenberge 4,66 1.278 274 Grotenberge - Sint-Pietersbanden en Sint-Berlindiskerk 1.jpg
VI Godveerdegem 3,27 966 295 Godveerdegem - panoramio (1).jpg
VII Erwetegem 9,63 3.161 328 ErwetegemDorp.JPG
VIII Sint-Maria-Oudenhove 5,06 2.229 441 Zottegem - Sint Marie Oudehove - Dorpszicht.jpg
IX Sint-Goriks-Oudenhove 5,67 974 172 Sint-Goriks-Oudenhove - General view.jpg
X Strijpen 6,00 4.180 697 Zicht op Strijpen op 18 01 2017.jpg
XI Velzeke-Ruddershove 13,00 3.154 243 Sint-Martinuskerk Velzeke Westertoren 22-4-2017 10-36-29.JPG

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Zottegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De stad staat bekend als de Egmontstad:

Andere bezienswaardigheden:

Geografie[bewerken]

Door Zottegem lopen verscheidene waterlopen waaronder de Bettelhovebeek (Deinsbeek), Molenbeek-Ter Erpenbeek, de Molenbeek (monding nabij Wichelen) en de Zwalm.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De stad Zottegem ligt in het kieskanton Zottegem in het provinciedistrict Geraardsbergen, het kiesarrondissement Aalst-Oudenaarde en de kieskring Oost-Vlaanderen.

Zottegem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Aalst Zottegem
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Oost-Vlaanderen Aalst-Oudenaarde Geraardsbergen Zottegem Zottegem
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van burgemeesters van Zottegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Burgemeester waren:

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1976 behaalde de CVP nog 42,5 % van de stemmen; in 2000 was dat 27,7 %. De socialisten verhoogden hun stemmen van 21,8 % in 1976 naar 39,6 % in 2000. De PVV behaalde in 1976 28,4 % van de stemmen en de VLD 20 % in 2000. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 bleef de sp.a de grootste met 10 zetels (33 %). Deze vormde met de CD&V (26,6 % / 7 zetels) een coalitie. De oppositie bestond uit de VLD (21,4 % / 6 zetels), de Zottegemse Alternatieve Partij (ZAP) met 2 zetels (10,3 %) en nieuwkomer Groen! met 2 zetels (8,9 %).

2013-2018[bewerken]

Sinds 2013 is er een coalitie van CD&V en sp.a in Zottegem, geleid door CD&V’er Jenne De Potter. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 29 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[5] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[6] 14-10-2012[7]
Stemmen/Zetels % 27 % 29 % 29 % 29 % 27 % 27 % 29
CVP1/CD&V2 42,461 12 34,041 10 29,321 9 29,41 9 27,731 8 - 24,282 8
CD&V+N-VA - - - - - 26,55 7 -
N-VA-ZAP - - - - - - 24,91 8
VU 7,31 1 - - 4,11 0 - - -
PVV1/VLD2/Open Vld3 28,391 8 - - 23,192 7 19,962 5 21,352 6 15,693 5
SP1/sp.a2 21,831 6 27,851 8 37,981 12 39,591 13 37,151 12 32,922 10 22,242 7
AGALEV1/Groen2 - - - 3,711 0 - 8,88 2 7,542 1
Vlaams Blok - - - - 4,94 0 - -
VOP - 38,11 11 28,4 8 - - - -
VERZET - - 4,29 0 - - - -
ZAP - - - - 10,21 2 10,31 2 -
LEEF! - - - - - - 1,71 0
LDD Plus - - - - - - 0,71 0
Vlaams Belang-Vlot - - - - - - 2,91 0
Totaal stemmen 17963 18293 18791 18930 18729 19100 19299
Opkomst % 96,79 95,28 93,49 95,16 93,32
Blanco en ongeldig % 1,97 3,07 3,18 3,47 3,43 4,49 3,84

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes gedrukt

Verkeer en vervoer[bewerken]

Nabij het stadscentrum bevindt zich het station van Zottegem, op de kruising van spoorlijn 89 en 122.

Van noord naar zuid loopt door de gemeente de N42, de gewestweg Wetteren-Geraardsbergen-Lessen. In oost-westrichting loopt de N46 van Aalst naar Oudenaarde.

Sport[bewerken]

Voetbalclub KSV Sottegem speelde in haar bestaan verscheidene seizoenen in de nationale reeksen. In de deelgemeenten zijn nog andere clubs aangesloten bij de Belgische Voetbalbond en actief in de provinciale reeksen, namelijk Eendracht Elene-Grotenberge, WK Sint-Goriks, EC Oudenhove, Racing Strijpen en FC Velzeke. In de stad zijn ook basketbalclub BBC Helios Zottegem en atletiekvereniging Zottegem Atletiek actief.. In het jaar 2016 werd ook de nieuwe kernafdeling van Atletiekclub Geraardsbergen in Zottegem officieel opgericht.

De stad is een vaste waarde in Vlaamse wielerwedstrijden als GP Stad Zottegem, (voor 2018) de Driedaagse van De Panne (de klassieke koers voor de Ronde van Vlaanderen) en de Ronde van Vlaanderen zelf. De Paddestraat wordt vaak in het parcours opgenomen.

Recreatie[bewerken]

Door deze gemeente lopen onder meer de bewegwijzerde fietsroutes 'Egmontroute' en 'Kleine Flandrienroute', bewegwijzerde Sport Vlaanderen-mountainbikeroutes en de bewegwijzerde autoroutes 'Vlaamse Ardennenroute' en 'Romeinse weg Velzeke-Bavay'. Het fietsknooppuntennetwerk 'Vlaamse Ardennen' en het wandelknooppuntennetwerk 'Vlaamse Ardennen - Zwalmvallei' lopen deels door Zottegem. Wandelaars kunnen verder terecht in het Egmontpark, Beislovenpark, het Domein Breivelde, op het Mijnwerkerspad, het Jan de Lichtepad en op de verschillende bewegwijzerde paden in natuurgebieden (Middenloop Zwalm, Kloosterbos, Steenbergse bossen, Parkbos-Uilenbroek, wachtspaarbekken Bettelhovebeek enzovoort).

Festivals[bewerken]

Jaarlijks wordt Rock Zottegem georganiseerd.[8] Dit festival vindt plaats op het domein van de Bevegemse Vijvers. Er zijn nog een aantal andere festivals in Zottegem, waaronder dancefestival 'Dance-D-Vision'[9], postrockfestival 'dunk!festival'[10], folkfestival 'Bombelbas' [11], jazzfestival 'Jazz Zottegem @The Bib' [12], bluesfestival 'More Blues'[13] en de 'Parkconcerten' in het Egmontpark.

Trivia[bewerken]

Zottegem heeft enkele reuzen (Cambrinus, Cambrina, Sotto, Johanna, Leo en Treeze)[14], die samen met de acht 'wippelpaardjes' [15] een optocht vormen op de kermis op Pinksteren. Sinds 10 maart 2018 is volkszanger Emiel De Meyer ('Miele') (die in 1974 met 'Zottegem Blues' zowat de officieuze stadshymne schreef) ook vereeuwigd als reus [16]. De eerste zinnen uit 'Zottegem Blues' werden bovendien aangebracht in de reizigerstunnel onder het station [17]. Tussen Sinterklaas en Driekoningen is bij lokale bakkers de 'koekelaring' te krijgen, een typisch Zottegems rechthoekig kruimig broodje met kaneel, boter, melk en suiker [18]. Op de eerste zaterdag na Nieuwjaar gaat de carnavalsoptocht van 'Zottegem carnaval' door het hele stadscentrum. Sinds 1956 trekt er elk jaar, op de eerste zaterdag van januari, een carnavalsstoet door het centrum van Zottegem; hierdoor is het Zottegemse carnaval één van de vroegste van België. Deze stoet kwam voort uit de 'Winterfeesten' en was oorspronkelijk bedoeld om het driekoningenzingen te stimuleren ('Driekoningencarnaval'). Sinds 1977 wordt er ook een Prins(es) Carnaval verkozen; sinds 1994 een seniorenkeizer en -keizerin. Prins(es) Carnaval neemt op donderdagavond de symbolische stadssleutel in ontvangst van de burgemeester. Na de optocht op zaterdagavond volgt op zondag traditiegtrouw een kindercarnaval met een jeugdprins en -prinses [19] Twee keer per jaar (rond Pinksteren en rond Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart) staat er in het centrum een kermis met vuurwerk en caféconcerten; in juni vindt de jaarlijkse 'braderie' er plaats en in december de jaarlijkse kerstmarkt 'Egmonts winterdorp'.

Bekende personen[bewerken]

Geboren in Zottegem[bewerken]

Woonachtig te Zottegem[bewerken]

Externe link[bewerken]