Zottegem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zottegem
Stad in België Vlag van België
Vlag van Zottegem Wapen van Zottegem
(Details) (Details)
Zottegem (België)
Zottegem
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Aalst
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
56.65 km² (2017)
74,8%
15,26%
9,93%
Coördinaten 50° 52' NB, 3° 49' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
26.582 (01/01/2019)
48,56%
51,44%
469,19 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2019)
17,77%
60,42%
21,81%
Buitenlanders 4,07% (01/01/2019)
Politiek en bestuur
Burgemeester Jenne De Potter (CD&V)
Bestuur CD&V, N-VA
Zetels
N-VA
CD&V
sp.a
Open Vld
Groen
29
8
7
7
5
2
Economie
Gemiddeld inkomen 21.124 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 4,41% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
9620
Deelgemeente
Zottegem
Elene
Erwetegem
Godveerdegem
Grotenberge
Leeuwergem
Oombergen
Sint-Goriks-Oudenhove
Sint-Maria-Oudenhove
Strijpen
Velzeke-Ruddershove
Zonenummer 09
NIS-code 41081
Politiezone Zottegem-Herzele-StLHoutem
Hulpverleningszone Vlaamse Ardennen
Website www.zottegem.be
Detailkaart
MnpZottegemLocation.png
Ligging binnen het arrondissement Aalst
in de provincie Oost-Vlaanderen
Foto's
Markt met stadhuis, Egmontstandbeeld en dekenij
Markt met stadhuis, Egmontstandbeeld en dekenij
Portaal  Portaalicoon   België

Zottegem is een gemeente en stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen.

Het ligt in de Vlaamse Ardennen, ten zuidoosten van Gent. Zottegem telt ruim 26.000 inwoners, die Zottegemnaars[1] of Zottegemmenaars[2] worden genoemd.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Geschiedenis van Zottegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de gemeente (Velzeke, Spelaan Leeuwergem) werden Romeinse en Gallo-Romeinse vondsten gedaan. De vicus Velzeke lag aan de Heirbaan Boulogne-Keulen en de heirbaan tussen Bavay en het noorden (Romeinse weg Bavay-Velzeke). Zottegem ontstond later als een kleine Germaanse nederzetting op de linkeroever van de Bettelhovebeek.[3]. De oudste teruggevonden vermelding van de plaats Sotengem dateert uit 1083. Het was een kleine nederzetting ('Ten Dorpe') vlak bij de versterking van Rothardus (het Egmontkasteel), die evolueerde van een versterkt mottekasteel tot een stenen burcht. In de dertiende eeuw stimuleerden de Zottegemse kasteelheren het ontstaan van een nieuwe kleinstedelijke woonkern met bijbehorende parochiekerk (iets meer naar het zuiden, rond de huidige Markt en Heldenlaan). Het kleine centrum kwam vanaf de veertiende eeuw tot bloei en kreeg bepaalde fiscale, sociale en economische rechten (lakenhuis, eigen bestuur, rechtspraak en vanaf 1524 marktrecht (wekelijkse markt en twee jaarmarkten).[3][4][5]. De baronie van Zottegem behoorde tot het Land van Aalst, kasselrij van het graafschap Vlaanderen.[6]. Het Egmontkasteel van de heren van Zottegem werd achtereenvolgens het bezit van de adellijke geslachten Edingen (dertiende eeuw), Melun (veertiende eeuw) en Luxemburg-Fiennes (vijftiende eeuw). In de zestiende eeuw kwamen de heerlijkheid Zottegem en het Egmontkasteel in handen van het huis Egmont en Lamoraal van Egmont.

Zottegem in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641)

De woelige tweede helft van de zestiende eeuw werd gekenmerkt door het opkomende protestantisme en (na de Beeldenstorm) de opstand tegen de Spanjaarden. Na zijn terechtstelling door Alva op 5 juni 1568 werd Lamoraal van Egmont begraven in de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk. Zottegem had in de daaropvolgende eeuwen regelmatig af te rekenen met krijgsgeweld van vooral Franse troepen (1658, 1671, 1742-1748). Vanaf 1707 tot de Franse Tijd in België kwam het Egmontkasteel in handen van de adellijke familie Pignatelli. Zottegem had zich ondertussen ontwikkeld tot een klein handels- en ambachtscentrum van regionaal belang. Vanaf 1867 werd het station Zottegem in gebruik genomen, en verschoof de stadskern meer richting station.

Zottegem in 1853

De bevolking nam daardoor snel toe; Zottegem werd een handels- en nijverheidscentrum [7] met een tiental brouwerijen (Brouwerij De Klok, Brouwerij Crombé, Brouwerij De Meyer) [8], kachelmakerijen [9], schoenen- [10], breigoed- en textielfabrieken (Sanitary, Cantaert, Schockaert-Smeets, Cousy, Moreels)[11]. Vanaf de jaren 50 breidde de stad gestaag verder uit met nieuwe woonwijken. De fusiegemeente Zottegem, die ontstond na fusies in 1971 en 1977, draagt sinds 1985 de titel 'stad'. Tegenwoordig is Zottegem vooral een regionaal handels- en dienstencentrum (met winkels, scholen en ziekenhuis AZ Sint-Elisabeth Zottegem) met een relatief groot aantal pendelaars.[3]

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Zottegem ligt in het vrij heuvelachtige Vlaamse Ardennen-landschap dat varieert van 20 meter tot 102 meter hoogte met hellingen als De Vlamme, Langendries, Grotenberge, Kloosterbosstraat en Elverenberg-Vossenhol. De glooiende noordelijke helft van het grondgebied is iets vlakker dan het sterker heuvelende zuidelijke deel met Erwetegem, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove.

Door Zottegem stromen verscheidene waterlopen waaronder de Bettelhovebeek (Deinsbeek), de Molenbeek (monding in de Zwalm), Molenbeek-Ter Erpenbeek, de Molenbeek (monding nabij Wichelen) en de Munkbosbeek (Stampkotbeek). In het westen wordt Zottegem begrensd door de Zwalm in de Zwalmvallei. Zottegem grenst aan de gemeentes Gavere, Oosterzele, Sint-Lievens-Houtem, Herzele, Lierde, Brakel en Zwalm.

Kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Naast Zottegem zelf bestaat de fusiegemeente uit de onderstaande deelgemeenten.

In 1971 fuseerde Zottegem met de toenmalige gemeenten Velzeke-Ruddershove, Elene, Strijpen, Erwetegem, Grotenberge, Leeuwergem, Godveerdegem en Sint-Goriks-Oudenhove. In 1977 vervoegden ook delen van Oombergen en delen van Sint-Maria-Oudenhove de fusiegemeente 'Zottegem' (andere delen van Oombergen werden bij Sint-Lievens-Houtem gevoegd; andere delen van Sint-Maria-Oudenhove bij Brakel).

Velzeke-Ruddershove bestaat uit Velzeke en Ruddershove, die tot 1825 zelfstandige gemeenten waren. De wijk Bijloke ligt op de grens van Grotenberge, Leeuwergem en Strijpen, en sluit aan op de stadskern van Zottegem, net als de wijk Bevegem.

Nr. Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(31-12-2007)
Bevolkingsdichtheid
(inwoners/km²)
I Zottegem 1,62 4.843 2.990
II Elene 3,21 1.156 360
III Oombergen 1,90 594 313
IV Leeuwergem 2,73 1.316 482
V Grotenberge 4,66 1.278 274
VI Godveerdegem 3,27 966 295
VII Erwetegem 9,63 3.161 328
VIII Sint-Maria-Oudenhove 5,06 2.229 441
IX Sint-Goriks-Oudenhove 5,67 974 172
X Strijpen 6,00 4.180 697
XI Velzeke-Ruddershove 13,00 3.154 243

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Zottegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Egmontstad[bewerken | brontekst bewerken]

De stad was de thuisbasis van Lamoraal van Egmont en staat daardoor bekend als Egmontstad. Verschillende monumenten herinneren aan de zestiende-eeuwse graaf:

Andere bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Structuur[bewerken | brontekst bewerken]

De stad Zottegem ligt in het kieskanton Zottegem in het provinciedistrict Geraardsbergen, het kiesarrondissement Aalst-Oudenaarde en de kieskring Oost-Vlaanderen.

Zottegem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Aalst Zottegem
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Oost-Vlaanderen Aalst-Oudenaarde Geraardsbergen Zottegem Zottegem
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van burgemeesters van Zottegem voor een overzicht van politieke geschiedenis en burgemeesters van Zottegem.

2019-2024[bewerken | brontekst bewerken]

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 werd de N-VA de grootste partij, waarop een coalitie werd gevormd tussen N-VA en CD&V. Vanaf 2019 tot 2024 is er een coalitie van N-VA en CD&V met een meerderheid van 15 op 29 zetels. Het burgemeesterschap wordt verdeeld tussen CD&V’er Jenne De Potter (2019-2021) en N-VA'er Matthias Diependaele (titelvoerend burgemeester in de periode 2022-2024 met als waarnemend burgemeester Evelien De Both).[13][14][15]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken | brontekst bewerken]

Partij 10-10-1976[16] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[17] 14-10-2012[18] 14-10-2018[19]
Stemmen/Zetels % 27 % 29 % 29 % 29 % 27 % 27 % 29 % 29
CVP1/CD&V2 42,461 12 34,041 10 29,321 9 29,41 9 27,731 8 - 24,282 8 22,52 7
CD&V+N-VA - - - - - 26,55 7 - -
N-VA-ZAP - - - - - - 24,91 8 -
N-VA - - - - - - - 25,1 8
VU 7,31 1 - - 4,11 0 - - - -
PVV1/VLD2/Open Vld3 28,391 8 - - 23,192 7 19,962 5 21,352 6 15,693 5 183 5
SP1/sp.a2 21,831 6 27,851 8 37,981 12 39,591 13 37,151 12 32,922 10 22,22 7 -
sp.a-Voor Zottegem - - - - - - - 23,4 7
AGALEV1/Groen2 - - - 3,711 0 - 8,882 2 7,542 1 9,22 2
Vlaams Blok - - - - 4,94 0 - - -
VOP - 38,11 11 28,4 8 - - - - -
VERZET - - 4,29 0 - - - - -
ZAP - - - - 10,21 2 10,31 2 - -
LEEF! - - - - - - 1,71 0 -
LDD Plus - - - - - - 0,71 0 -
Vlaams Belang-Vlot - - - - - - 2,91 0 -
De Vrije Mening - - - - - - - 1,8 0
Totaal stemmen 17963 18293 18791 18930 18729 19100 19299 19747
Opkomst % 96,79 95,28 93,49 95,16 93,32 94,1
Blanco en ongeldig % 1,97 3,07 3,18 3,47 3,43 4,49 3,84 4,2

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes gedrukt. De grootste partij is in kleur.

Verkeer en vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Nabij het stadscentrum bevindt zich het station van Zottegem, op de kruising van spoorlijn 89 en 122. Langs spoorlijn 122 wordt Fietssnelweg F417 aangelegd tussen Zottegem en Gent.

Van noord naar zuid loopt door de gemeente de N42, de gewestweg Wetteren-Geraardsbergen-Lessen. In oost-westrichting loopt de N46, de gewestweg Aalst-Oudenaarde. Verder lopen ook de N454 (Ronse-Zottegem) en de N462 (Wetteren-Brakel) door Zottegem.

Sport[bewerken | brontekst bewerken]

Stedelijk sportcentrum 'Bevegemse Vijvers'

Voetbalclub KSV Sottegem speelde in zijn bestaan verscheidene seizoenen in de nationale reeksen en speelde tot 2018 in het stedelijk sportstadion Jules Matthijs. In de deelgemeenten zijn nog andere clubs aangesloten bij de Belgische Voetbalbond en actief in de provinciale reeksen, namelijk Eendracht Elene-Grotenberge, WK Sint-Goriks, EC Oudenhove, Racing Strijpen en FC Velzeke.

In de stad zijn ook nog andere sportclubs actief, waaronder basketbalclub BBC Helios Zottegem, tennisclub TC Zottegem, honkbalclub Bebops, zwemclub FIRST, volleybalclub MEZO, turnclub EWB, judoschool Zottegem, karateclub Shotokan, tafeltennisclub TTC Egmont, squashclub Future Sports en atletiekvereniging Zottegem Atletiek. Het stedelijk sportcentrum de 'Bevegemse Vijvers' met zwembad en sportzalen bevindt zich in de wijk Bevegem. Met financiële steun van de provincie Oost-Vlaanderen werd er in 2006 een nieuw complex gebouwd met sportzalen, een feestzaal en een fuifzaal. Het zwembad werd gerenoveerd in 2009 en 2010.[20] Er liggen ook nog enkele voetbalterreinen, een Finse piste, een honkbalterrein en een fit-o-meter.

De plaats wordt aangedaan door verschillende wielerwedstrijden waaronder de Driedaagse van De Panne, E3 Harelbeke, de Egmont Cycling Race, de Ronde van België en de Ronde van Vlaanderen.

Recreatie[bewerken | brontekst bewerken]

Door de gemeente Zottegem lopen onder meer de fietsroutes 'Egmontroute', 'Kleine Flandrienroute', de 'Ronde van Vlaanderenroute'[21], de 'Zoetegem'-menroute, mountainbikeroutes, looproutes door Domein Breivelde[22] en de autoroutes 'Vlaamse Ardennenroute' en 'Romeinse weg Velzeke-Bavay'. Het fietsroutenetwerk 'Vlaamse Ardennen', de Streek-GR Vlaamse Ardennen en de wandelroutenetwerken 'Vlaamse Ardennen - Zwalmvallei' en 'Vlaamse Ardennen - Bronbossen' lopen deels door Zottegem. Andere wandelpaden zijn het Mijnwerkerspad en het Jan de Lichtepad.

Natuurgebieden[bewerken | brontekst bewerken]

In Zottegem liggen verschillende natuurgebieden; de meeste daarvan zijn Europees beschermd als Natura 2000-habitatrichtlijngebied (Bossen van de Vlaamse Ardennen en andere Zuid-Vlaamse bossen) en worden beheerd door de stad Zottegem, Natuurpunt of het Agentschap voor Natuur en Bos. Het gaat om Wachtspaarbekken Bettelhovebeek, Middenloop Zwalm, Kloosterbos, Vijfstratenbos, Steenbergse bossen, Parkbos-Uilenbroek, Oombergse bossen en Cotthembos, Bertelbos, Munkbosbeekvallei.

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Reus 'Miele'.

Zottegem heeft enkele stadsreuzen (Cambrinus, Cambrina, Sotto, Johanna, Leo en Trees),[23] die samen met de acht 'wippelpaardjes'[24] een optocht vormen op de kermis op Pinksteren. Sinds 10 maart 2018 is volkszanger Emiel 'Miele' De Meyer ook vereeuwigd als reus.[25]

Tussen Sinterklaas en Driekoningen wordt bij lokale bakkers de 'koekelaring' gemaakt, een rechthoekig kruimig broodje met kaneel.[26]

Festivals en feesten[bewerken | brontekst bewerken]

Jaarlijks wordt bij de Bevegemse Vijvers het muziekfestival Rock Zottegem georganiseerd.[27] Daarnaast zijn er verspreid over het jaar nog een aantal muziekfestivals, waaronder More Blues, Bombelbas, Dunk! Festival en Jazz@The Bib, Egmontrock en de Parkconcerten in het Egmontpark.

Sinds 1956 is er elk jaar een carnavalsoptocht in januari. Deze stoet kwam voort uit de 'Winterfeesten' en was oorspronkelijk bedoeld om het driekoningenzingen te stimuleren ('Driekoningencarnaval'). Zottegem is, samen met het naburige Ronse, de enige plaats in België waar carnaval gevierd wordt begin januari. [28] Er wordt elk jaar met Pinksteren en op Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart ook een kermis gehouden. In verschillende deelgemeentes (Leeuwergem, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove en Erwetegem) wordt een jaarlijkse paardenommegang (ruiterprocessie) gehouden [29][30][31].

Bekende personen[bewerken | brontekst bewerken]

Geboren in Zottegem[bewerken | brontekst bewerken]

Woonachtig te Zottegem[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Zottegem van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.