Zottegem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zottegem
Stad in België Vlag van België
Vlag van Zottegem Wapen van Zottegem
Zottegem
Zottegem
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Aalst
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
56,65 km² (2011)
76,13%
14,48%
9,38%
Coördinaten 50° 52' NB, 3° 49' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
26.373 (01/01/2018)
48,72%
51,28%
465,54 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
17,58%
61,91%
20,50%
Buitenlanders 3,78% (01/01/2018)
Politiek en bestuur
Burgemeester Jenne De Potter (CD&V)
Bestuur CD&V, sp.a
Zetels
N-VA
CD&V
sp.a
Open Vld
Groen
29
8
8
7
5
1
Economie
Gemiddeld inkomen 18.746 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 4,52% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode





9620
Deelgemeente
Zottegem
Elene
Erwetegem
Godveerdegem
Grotenberge
Leeuwergem
Oombergen
Sint-Goriks-Oudenhove
Sint-Maria-Oudenhove
Strijpen
Velzeke-Ruddershove
Zonenummer 09
NIS-code 41081
Politiezone Zottegem/Herzele/Sint-Lievens-Houtem
Hulpverleningszone Vlaamse Ardennen
Website www.zottegem.be
Detailkaart
MnpZottegemLocation.png
Ligging binnen het arrondissement Aalst
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Zottegem is een gemeente en stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De stad ligt in de Vlaamse Ardennen en telt meer dan 26.000 inwoners, die Zottegemnaars[1] of Zottegemmenaars[2] worden genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Zottegem in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641)
Zottegem in 1853
Oude prentbriefkaart Markt met stadhuis, Egmontstandbeeld en dekenij

In de streek werden Romeinse en Gallo-Romeinse vondsten gedaan. De vicus Velzeke lag aan de Heirbaan Boulogne-Keulen en de heirbaan tussen Bavay en het noorden (Romeinse weg Bavay-Velzeke). Het was een centrum met onder andere silo's, hoeves, tempels en smelterijen. Zottegem ontstond later als een kleine Germaanse nederzetting op de linkeroever van de Bettelhovebeek.

De oudste teruggevonden vermelding van de plaats dateert uit een charter van Rothardus uit 1083 als "Sotengem". De naam komt van Sutto-inga-haim en betekent de hoeve van de sibbe van Sutto; Sutto was een Germaanse naam en betekent "de zoete". Sinds de 12e eeuw wordt dus melding gemaakt van de heerlijkheid Zottegem en het Egmontkasteel, dat echter geen defensieve functie vervulde maar een versterkt mottekasteel was. Zottegem had tot de 14e eeuw geen volledig zelfstandige parochie, maar hing af van de kerk van Strijpen. De vryheydt Zottegem werd een klein centrum met bepaalde fiscale, sociale en economische rechten.

Tussen de dertiende en achttiende eeuw werd Zottegem vaak slachtoffer van krijgsgewoel. Het Egmontkasteel werd in 1381 even door opstandige Gentenaars ingenomen, maar deze werden al snel weer verdreven. In 1452 liet Graaf van Étampes de burcht plunderen en werd Zottegem in brand gestoken, in 1453 werd het kasteel van Sint-Goriks-Oudenhove bezet. In de zestiende eeuw kwamen de heerlijkheid Zottegem en het Egmontkasteel in handen van Lamoraal van Egmont. De erg woelige tweede helft van de zestiende eeuw werd gekenmerkt door het opkomende protestantisme en (na de Beeldenstorm) de opstand tegen de Spanjaarden. Na zijn terechtstelling door Alva op 5 juni 1568 werd Lamoraal van Egmont begraven in de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk. In 1580 werd Zottegem geplunderd door de Geuzen onder leiding van De La Noue. In 1658 werd het centrum in brand gestoken door de Fransen. In 1667 sloeg de bevolking voor hen op de vlucht; in 1671 staken ze de Zottegemse pastorie in brand. In 1708 plunderden Franse troepen de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk. Tussen 1742 en 1748 vochten Engelse, Franse, Hannoverse en Hollandse troepen er.

Zottegem had zich ondertussen ontwikkeld tot een klein handels- en ambachtscentrum (met markt en lakenhuis) van regionaal belang. Het omliggende platteland (over)leefde vooral van aardappel- en vlasteelt en weverij. Vanaf 1800 werd Zottegem een kantonhoofdplaats met een vredegerecht en een decanaat. Vanaf 1867 werd het station Zottegem in gebruik genomen, en verschoof de stadskern meer richting station. Door de komst van de spoorweg nam de bevolking snel toe; nieuwe straten werden aangelegd (Musselystraat, Broeder Marèslaan, Van Aelbrouckstraat) of verlengd (Grotenbergestraat, Laurens Demetsstraat). Hierdoor ontstond een groter kleinhandels- en nijverheidscentrum met een tiental brouwerijen (Brouwerij De Klok, Brouwerij Crombé, Brouwerij De Meyer) en met breigoedfabrieken (Sanitary, Cantaert, Schockaert-Smeets, Cousy, Moreels). Anno 2018 is de stad vooral een regionaal handels- en dienstencentrum met winkels, scholen en ziekenhuis AZ Sint-Elisabeth Zottegem met een groot aantal pendelaars.[3]

Geografie[bewerken]

Zottegem ligt in het vrij heuvelachtige Vlaamse Ardennen-landschap dat varieert van 20 meter tot 90 meter hoogte met hellingen als De Vlamme, Langendries, Grotenberge en Elverenberg-Vossenhol. De glooiende noordelijke helft van het grondgebied is iets vlakker dan het sterker heuvelende zuidelijke deel met Erwetegem, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove. Door Zottegem stromen verscheidene waterlopen waaronder de Bettelhovebeek (Deinsbeek), de Molenbeek (monding in de Zwalm), Molenbeek-Ter Erpenbeek, de Molenbeek (monding nabij Wichelen) en de Munkbosbeek (Stampkotbeek). In het westen wordt Zottegem begrensd door de Zwalm in de Zwalmvallei.

Kernen[bewerken]

Naast Zottegem zelf bestaat de gemeente uit de onderstaande deelgemeenten.

Velzeke-Ruddershove bestaat uit Velzeke en Ruddershove, die tot 1825 zelfstandige gemeenten waren. De wijk Bijloke telt 812 inwoners. De wijk ligt op de grens van Grotenberge, Leeuwergem en Strijpen, en sluit aan op de stadskern van Zottegem, net als de wijk Bevegem.

Nr. Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(31-12-2007)
Bevolkingsdichtheid
(inwoners/km²)
I Zottegem 1,62 4.843 2.990
II Elene 3,21 1.156 360
III Oombergen 1,90 594 313
IV Leeuwergem 2,73 1.316 482
V Grotenberge 4,66 1.278 274
VI Godveerdegem 3,27 966 295
VII Erwetegem 9,63 3.161 328
VIII Sint-Maria-Oudenhove 5,06 2.229 441
IX Sint-Goriks-Oudenhove 5,67 974 172
X Strijpen 6,00 4.180 697
XI Velzeke-Ruddershove 13,00 3.154 243

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Zottegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Egmontstad[bewerken]

De stad staat bekend als de Egmontstad:

1rightarrow blue.svg Zie de categorie Lamoral, count of Egmont van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden over dit onderwerp

Andere bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie de categorie Onroerend erfgoed in Zottegem van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden over dit onderwerp

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De stad Zottegem ligt in het kieskanton Zottegem in het provinciedistrict Geraardsbergen, het kiesarrondissement Aalst-Oudenaarde en de kieskring Oost-Vlaanderen.

Zottegem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Aalst Zottegem
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Oost-Vlaanderen Aalst-Oudenaarde Geraardsbergen Zottegem Zottegem
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van burgemeesters van Zottegem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Burgemeester waren:

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1976 behaalde de CVP nog 42,5% van de stemmen; in 2000 was dat 27,7%. De socialisten verhoogden hun stemmen van 21,8% in 1976 naar 39,6% in 2000. De PVV behaalde in 1976 28,4% van de stemmen en de VLD 20% in 2000. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 bleef de sp.a de grootste met 10 zetels (33%). Deze vormde met de CD&V (26,6%, 7 zetels) een coalitie. De oppositie bestond uit de VLD (21,4%, 6 zetels), de Zottegemse Alternatieve Partij (ZAP) met 2 zetels (10,3%) en nieuwkomer Groen! met 2 zetels (8,9%).

2013-2018[bewerken]

Sinds 2013 is er een coalitie van CD&V en sp.a in Zottegem, geleid door CD&V’er Jenne De Potter. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 29 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[5] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[6] 14-10-2012[7] 14-10-2018[8]
Stemmen/Zetels % 27 % 29 % 29 % 29 % 27 % 27 % 29 % 29
CVP1/CD&V2 42,461 12 34,041 10 29,321 9 29,41 9 27,731 8 - 24,282 8 22,5 7
CD&V+N-VA - - - - - 26,55 7 - -
N-VA-ZAP - - - - - - 24,91 8 25,1 8
VU 7,31 1 - - 4,11 0 - - - -
PVV1/VLD2/Open Vld3 28,391 8 - - 23,192 7 19,962 5 21,352 6 15,693 5 18 5
SP1/sp.a2 21,831 6 27,851 8 37,981 12 39,591 13 37,151 12 32,922 10 22,242 7 23,4 7
AGALEV1/Groen2 - - - 3,711 0 - 8,88 2 7,542 1 9,2 2
Vlaams Blok - - - - 4,94 0 - - -
VOP - 38,11 11 28,4 8 - - - - -
VERZET - - 4,29 0 - - - - -
ZAP - - - - 10,21 2 10,31 2 - -
LEEF! - - - - - - 1,71 0-
LDD Plus - - - - - - 0,71 0-
Vlaams Belang-Vlot - - - - - - 2,91 0-
Totaal stemmen 17963 18293 18791 18930 18729 19100 19299 19747
Opkomst % 96,79 95,28 93,49 95,16 93,32 94,1
Blanco en ongeldig % 1,97 3,07 3,18 3,47 3,43 4,49 3,84 4,2

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes gedrukt

Verkeer en vervoer[bewerken]

Nabij het stadscentrum bevindt zich het station van Zottegem, op de kruising van spoorlijn 89 en 122.

Van noord naar zuid loopt door de gemeente de N42, de gewestweg Wetteren-Geraardsbergen-Lessen. In oost-westrichting loopt de N46, de gewestweg Aalst-Oudenaarde. Verder lopen ook de N454 (Ronse-Zottegem) en de N462 (Wetteren-Brakel) door Zottegem.

Industrie[bewerken]

De stad Zottegem beschikt over een regionaal bedrijventerrein langs beide zijden van de Europaweg (N42). Er liggen ook kmo-zones langs de Buke (N462), Sluizeken en Meerken.

Sport[bewerken]

Stedelijk sportcentrum 'Bevegemse Vijvers'

Voetbalclub KSV Sottegem speelde in zijn bestaan verscheidene seizoenen in de nationale reeksen en speelde tot 2018 in het stedelijk sportstadion Jules Matthijs. In de deelgemeenten zijn nog andere clubs aangesloten bij de Belgische Voetbalbond en actief in de provinciale reeksen, namelijk Eendracht Elene-Grotenberge, WK Sint-Goriks, EC Oudenhove, Racing Strijpen en FC Velzeke. In de stad zijn ook nog andere sportclubs actief, waaronder basketbalclub BBC Helios Zottegem, tennisclub TC Zottegem, honkbalclub Bebops, zwemclub FIRST, volleybalclub MEZO, turnkring EWB, judoschool Zottegem, karateclub Shotokan, tafeltennisclub TTC Egmont, squashclub Future Sports en atletiekvereniging Zottegem Atletiek. In het jaar 2016 werd ook de nieuwe kernafdeling van Atletiekclub Geraardsbergen in Zottegem officieel opgericht. Het stedelijk sportcentrum de 'Bevegemse Vijvers' met zwembad en sportzalen bevindt zich in de wijk Bevegem. Met financiële steun van de provincie Oost-Vlaanderen werd er in 2006 een nieuw complex gebouwd met sportzalen, een feestzaal en een fuifzaal. Het zwembad werd gerenoveerd in 2009 en 2010.[9] Er liggen ook nog enkele voetbalterreinen, een Finse piste, een honkbalterrein en een fit-o-meter.

De stad is een vaste waarde in Vlaamse wielerwedstrijden als GP Stad Zottegem, (tot 2017) de Driedaagse van De Panne (de klassieke koers voor de Ronde van Vlaanderen) en de Ronde van Vlaanderen zelf. De kasseistroken van de Lippenhovestraat en de Paddestraat worden vaak in het parcours opgenomen.

Recreatie[bewerken]

Door de gemeente Zottegem lopen onder meer de fietsroutes 'Egmontroute', 'Kleine Flandrienroute' (bewegwijzerd) en de 'Ronde van Vlaanderenroute'[10] (bewegwijzerd), de bewegwijzerde 'Zoetegem'-menroute, bewegwijzerde Sport Vlaanderen-mountainbikeroutes, bewegwijzerde Sport Vlaanderen-looproutes door Domein Breivelde[11] en de bewegwijzerde autoroutes 'Vlaamse Ardennenroute' en 'Romeinse weg Velzeke-Bavay'. Het bewegwijzerde fietsknooppuntennetwerk 'Vlaamse Ardennen' en de bewegwijzerde wandelknooppuntennetwerken 'Vlaamse Ardennen - Zwalmvallei' en 'Vlaamse Ardennen - Bronbossen' lopen deels door Zottegem. Andere wandelpaden zijn het Mijnwerkerspad, het Jan de Lichtepad en de diverse bewegwijzerde paden in de natuurgebieden.

Natuurgebieden[bewerken]

In Zottegem liggen verschillende natuurgebieden; de meeste daarvan zijn Europees beschermd als Natura 2000-gebied (Bossen van de Vlaamse Ardennen en andere Zuid-Vlaamse bossen) en worden beheerd door de stad Zottegem, Natuurpunt of het Agentschap voor Natuur en Bos. Het gaat om wachtspaarbekken Bettelhovebeek, Middenloop Zwalm, Kloosterbos, Steenbergse bossen, Parkbos-Uilenbroek, Oombergse bossen en Cotthembos, Munkbosbeekvallei.

Cultuur en festivals[bewerken]

Zottegem heeft een cultureel centrum 'CC Zoetegem' in stadstheater Rhetorica. Er is een Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans (SAMWD) en een Stedelijke Academie voor Beeldende Kunst (SABK). De openbare stadsbibliotheek is gehuisvest in het Egmontkasteel. In het stadhuis bevindt zich het 'Centrum voor Streekgeschiedenis', een documentatiecentrum over regionale geschiedenis met een erfgoedbibliotheek[12].

De stad telt verschillende culturele verenigingen, waaronder muziekverenigingen en fanfares, koren en toneelverenigingen.

Jaarlijks wordt Rock Zottegem georganiseerd.[13] Dit festival vindt plaats op het domein van de Bevegemse Vijvers. Er zijn nog een aantal andere festivals in Zottegem, waaronder dancefestival 'Dance-D-Vision', postrockfestival 'dunk!festival', folkfestival 'Bombelbas', jazzfestival 'Jazz Zottegem @The Bib', bluesfestival 'More Blues Fest', 'Egmontrock' en de 'Parkconcerten' in het Egmontpark.

Trivia[bewerken]

Reus 'Miele'

Zottegem heeft enkele reuzen (Cambrinus, Cambrina, Sotto, Johanna, Leo en Trees),[14] die samen met de acht 'wippelpaardjes'[15] een optocht vormen op de kermis op Pinksteren. Sinds 10 maart 2018 is volkszanger Emiel 'Miele' De Meyer (die in 1974 met 'Zottegem Blues' zowat de officieuze stadshymne schreef) ook vereeuwigd als reus.[16] De eerste zinnen uit 'Zottegem Blues' werden bovendien aangebracht in de reizigerstunnel onder het station.[17] Tussen Sinterklaas en Driekoningen is bij lokale bakkers de 'koekelaring' te krijgen, een typisch Zottegems rechthoekig kruimig broodje met kaneel, boter, melk en suiker.[18] Op de eerste zaterdag na Nieuwjaar gaat de carnavalsoptocht van 'Zottegem carnaval' door het hele stadscentrum. Sinds 1956 trekt er elk jaar, op de eerste zaterdag van januari, een carnavalsstoet door het centrum van Zottegem; hierdoor is het Zottegemse carnaval een van de vroegste van België. Deze stoet kwam voort uit de 'Winterfeesten' en was oorspronkelijk bedoeld om het driekoningenzingen te stimuleren ('Driekoningencarnaval'). Sinds 1977 wordt er ook een Prins(es) Carnaval verkozen; sinds 1994 een seniorenkeizer en -keizerin. Prins(es) Carnaval neemt op donderdagavond de symbolische stadssleutel in ontvangst van de burgemeester. Na de optocht op zaterdagavond volgt op zondag traditiegetrouw een kindercarnaval met een jeugdprins en -prinses[19] Twee keer per jaar (rond Pinksteren en rond Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart) staat er in het centrum een kermis met vuurwerk en caféconcerten; in juni vinden een culinair festival ('Egmonttasting') en de jaarlijkse 'braderie' er plaats en in december de jaarlijkse kerstmarkt 'Egmonts winterdorp'.

Bekende personen[bewerken]

Geboren in Zottegem[bewerken]

Woonachtig te Zottegem[bewerken]

Externe link[bewerken]