Zrinski

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Huis Zrinski
Zrinski
Verheffing 1347
Stamvader Juraj I Zrinski
Familiehoofd uitgestorven
Uitgestorven 1703
Hoofdtak Huis Šubić
Titels
  • Prins
  • Graaf

De Zrinski-familie (Hongaars: Zrínyi) was een Kroatisch-Hongaarse adellijke familie, die invloedrijk was tijdens de periode van de Turkenoorlogen, eerst in het koninkrijk Kroatië en Hongarije en later ook in Oostenrijk-Hongarije. Beroemde leden van deze familie waren onder andere ban (landvoogd) van Kroatië en werden als nationale helden bekeken in zowel Kroatië als Hongarije. Ze werden vooral gevierd in de periode van de romantiek; deze stroming werd Zrinijada genoemd in het Kroatisch.

Geschiedenis[bewerken]

De Zrinski (betekent: "Zij van Zrin"), waren een tak van de Šubić familie die ontstond toen koning Lodewijk I van Hongarije enkele van de forten van de Šubićen nodig had voor zijn toekomstige oorlogen tegen Venetië, en wilde dan de stad Zadar in het bijzonder.

In 1347 ontnam Lodewijk hun bezittingen bij Bribir (vroeger waren ze gekend als "prinsen van Bribir", of Knezovi Bribirski in het Kroatisch) en gaf hun de landerijen van Zrin met het Kasteel van Zrin erbij, in de Kroatische regio Banovina ten zuiden van de moderne stad Petrinja en ten westen van de stad Hrvatska Kostajnica.

De eerste Zrinski was George III Šubić van Breber (Kroatisch: Juraj III Šubić Bribirski), en nam de titel George I Zrinski (Kroatisch: Juraj I Zrinski). Zijn nicht, Prinses Helen Šubić (Kroatisch: Jelena Šubić) trouwde op hetzelfde moment met Vladislav Kotromanic. Hun eerstgeboren kind, Tvrtko I, werd later ban van Bosnië en vanaf 1377 koning van Bosnië. Hun nicht en tegelijk geadopteerde edochter, Elizabetha Kotromanic (Elisabeth van Bosnië), trouwde later met Lodewijk I van Hongarije. De dochters van Elisabeth en Lodewijk volgden hun vader op en werden beiden Koninginen, als Maria van Hongarije en Hedwig van Polen.

De Zrinskis waren Kroaten en speelden een belangrijke rol in de geschiedenis van de Kroatische staat, zowel voor als na hun aankomst in Zrin. Aan de andere hand werden ze ook geïdentificeerd als hungarus of natio hungarica dat "iemand afkomstig uit Hongarije" betekent, in eender welke taal. Zij maakten deel uit van de adellijke families van Koninkrijk Hongarije.

Ruïnes van Zrin, Kroatië
Oud wapenschild (tot 1554) van de familie, geslagen op een zilveren thalermunt van Nikola III Zrinski in het kasteel van Gvozdansko (vroege 16e eeuw)

Omdat ze woonden, werkten en trouwden met adel uit verschillende delen van het multi-etnische koninkrijk, was het vanzelfsprekend of werd toch verwacht dat ze vloeiend 4 of 5 talen konden praten. Het is zeker dat Nikola Zrinski op z'n minst Kroatisch, Hongaars, Italiaans, Turks en natuurlijk Latijn sprak. Het is ook van belang dat hij de meest prominente Hongaarse dichter van de 17e eeuw was, terwijl zijn broer Petar beroemd was vanwege zijn gedichten in het Kroatisch.

Reeds bij het einde van de twaalfde eeuw hielden de Šubić, wiens leengoed Bribir was, de titel van prins. Later werd hun macht traag maar zeker steeds groter, zodat ze het grondgebied tussen de Krka en Zrmanja rivieren en de zee in hun macht hadden in de 13e eeuw. Aan het begin van de 14e eeuw regeerde Paul I Šubić van Bribir over Bosnië tot helemaal aan de rivier Drina. Later viel het stadje Zrin, waaraan ze hun naam te danken hebben, in hun handen. In de 16e eeuw verwierf Ban Nikola Šubić Zrinski heerschappij over de provincie Međimurje met hoofdstad Čakovec, helemaal in het noordelijkste punt van Kroatië.

Het is niet algemeen bekend of er nog afstammelingen van de Zrinskis is leven zijn in Griekenland onder de naam "Sdrinias". Het gemeenschappelijk geloof is dat de Zrinski en Frankopan families zijn omgekomen na de executie van Wiener-Neustadt Op 30 april 1671, omdat ze hun rol speelden in de Zrinski-Frankopan Samenzwering (Hongaars: Wesselényi Samenzwering) tegen keizer Leopold I.

Bij de vele opmerkelijke figuren van de familie, waren er ook enkele vrouwen. Katarina Zrinska (1625-1673), een bekend dichter, werd geboren in de Frankopan familie en werd deel van de Zrinskis omdat ze trouwde met Petar Zrinski. Haar dochter, Ilona Zrínyi was de vrouw van Frans I Rákóczi, prins van Transsylvanië.

Bans[bewerken]

De familie produceerde vier bans van Kroatië (onderkoningen).

Zrinski in de kunst[bewerken]

Zrinski in de literatuur en het theater[bewerken]

Zrinski in schilderijen[bewerken]

Nieuw wapenschild van de familie (sinds 1554)

De Zrinskis waren vaak een thema in de schilderijen van Oton Iveković

  • Nikola Zrinski pred Sigetom
  • Oproštaj Zrinskog i Frankopana od Katarine Zrinske
  • Juriš Nikole Zrinskog iz Sigeta

Andere schilders:

Zrinski in beeldhouwwerken[bewerken]

  • In de citadel van Budapest