Zupaysaurus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zupaysaurus
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Zupaysaurus.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Superorde: Dinosauria (Dinosauriërs)
Orde: Saurischia
Onderorde: Theropoda
Familie: ?Dilophosauridae
Geslacht
Zupaysaurus
Typesoort
Zupaysaurus rougieri
Soort
  • Z. rougieri Arcucci & Coria, 2003
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

Zupaysaurus is een geslacht van theropode dinosauriërs dat tijdens het Laat-Trias, meer bepaald uit het Norien (217 tot 204 miljoen jaar geleden) in het gebied van het huidige Argentinië leefde.

Ontdekking en naamgeving[bewerken]

Het fossiel van Zupaysaurus werd midden jaren negentig tijdens een expeditie om fossiele schildpadden te vinden, geleid door Guillermo Rougier, in een deel van de Los Colorados-formatie in de Argentijnse provincie La Rioja gevonden dat bekend is onder de naam Quebrada de los Jachaleros. In 1997 werd de vondst voor het eerst in een publicatie gemeld. De geslachtsnaam dook al in 1999 op als een niet-officieel nomen nudum.

In 2003 werd de typesoort Zupaysaurus rougieri benoemd door Andrea Beatriz Arcucci en Rodolfo Coria. De geslachtsnaam betekent 'duivelshagedis', afgeleid van zupay, "duivel" in de taal van de indianenstam Quechua, en het Grieks sauros, "hagedis". De soortaanduiding eert Rougier.

Het holotype, PULR-076, bestaat uit een bijna volledige schedel met onderkaken, de rechterschoudergordel, het onderste deel van het rechterbeen en een enkel en twaalf wervels van de nek, rug en heupen. Naast het holotype werd een tweede, kleiner specimen gevonden, hiervan kon echter niet bewezen worden dat het een exemplaar van Zupaysaurus is. Beide specimina bevinden zich momenteel in de verzameling van de Universidad de La Rioja in La Rioja, Argentinië.

Beschrijving[bewerken]

Zupaysaurus is een middelgrote roofsauriër, 1,2 meter hoog. Gregory S. Paul schatte in 2010 de lengte op zes meter en het gewicht op 250 kilogram. De schedel is ongeveer 45 centimeter lang, spits en langgerekt. Net als de verwante Dilophosaurus uit het vroege Jura had Zupaysaurus twee beenkammen op de bovenkant van de snuit, die ook overigens erg bol was. Deze kammen waren erg dun. Hun functie is nog niet duidelijk, misschien dienden ze om te imponeren, een andere mogelijkheid is dat ze gebruikt werden als warmteregelaars. De tanden van Zupaysaurus zijn tamelijk klein. Hoewel hij een grote gelijkenis heeft met Dilophosaurus, zijn de armen relatief korter.

Fylogenie[bewerken]

Hoewel de eerste meldingen spraken van een ceratosauriër werd Zupaysaurus in 2003 op basis van enkele eigenschappen van de schedel en achterpoten als het oudste bekende lid van de Tetanurae geclassificeerd. Sommige eigenschappen van Zupaysaurus die meer kenmerkend waren voor basalere theropoden werden echter door de oorspronkelijke auteurs ook opgemerkt. Recentere studies bevestigen deze vaststelling en plaatsen Zupaysaurus in de Coelophysoidea, als een verwant van Segisaurus en Dilophosaurus en zien hem als basaler dan Liliensternus, Megapnosaurus, (Syntarsus) en Coelophysis. Adam Yates meende in 2006 dat Zupaysaurus een groep vormde met Dilophosaurus en Dracovenator, wat hem in de Dilophosauridae zou plaatsen. Latere studies hadden echter als uitkomst dat Zupaysaurus geen lid van de Dilophosauridae is maar lager in de stamboom staat.

Literatuur
  • Arcucci, A.B. & Coria, R.A., 2003. A new Triassic carnivorous dinosaur from Argentina. Ameghiniana 40(2): 217-228.
  • Martin D. Ezcurra & Fernando E. Novas, 2005, "Phylogenetic relationships of the Triassic theropod Zupaysaurus rougieri from NW Argentina". In: Kellner, Henriques and Rodrigues (eds.), II Congresso Latino-Americano de Paleontologia de Vertebrados, Boletim de Resumos. Museum Nacional/UFRJ, Rio de Janeiro 102-104
  • Ezcurra, M., 2006, "The cranial anatomy of the coelophysoid theropod Zupaysaurus rougieri from the Upper Triassic of Argentina", Historical Biology. iFirst Article, 18 pp. DOI 10.1080/08912960600861467
  • Ezcurra M. and Novas, F., 2006, "Phylogenetic relationships of the Triassic theropod Zupaysaurus rougieri from NW Argentina", Historical Biology. iFirst Article, 38 pp. DOI 10.1080/08912960600845791

Bronnen