Batman (1989)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Batman (film))
Ga naar: navigatie, zoeken
Batman
Regie Tim Burton
Producent Peter Gruber
John Peters
Scenario Bob Kane (personages)
Sam Hamm (idee, scenario)
Warren Skaaren (scenario)
Hoofdrollen Michael Keaton
Jack Nicholson
Kim Basinger
Muziek Danny Elfman
Prince
Montage Ray Lovejoy
Cinematografie Roger Pratt
Distributie Warner Brothers
Première 23 juni 1989
Genre Actie
Speelduur 126 minuten
Taal Engels
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Budget $ 35.000.000,-
Nominaties 24
Prijzen 8
Vervolg Batman Returns
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Batman is een Amerikaanse fantasyfilm uit 1989 van regisseur Tim Burton, gebaseerd op de gelijknamige stripreeks van Bob Kane. Het titelpersonage wordt gespeeld door Michael Keaton. De film was een groot kassucces, de best bezochte film van 1989.

De film was het eerste deel van een cyclus Batmanfilms, waar later Batman Returns (1992), Batman Forever (1995) en Batman and Robin (1997) toe gingen behoren. De film is donkerder dan de meer campy Batman-televisieserie uit de jaren zestig. In 2005 begon een nieuwe, nog duisterder en nog minder campy trilogie bestaande uit Batman Begins (2005), The Dark Knight (2008) en The Dark Knight Rises (2012).

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Nadat hij als kind getuige was van de moord op zijn ouders, heeft multimiljonair Bruce Wayne (Michael Keaton) gezworen om de misdaad te bestrijden in zijn woonplaats, het donkere en gevaarlijke Gotham City. Hij ontwikkelt een alter ego, de superheld Batman, en kleedt zich 's nachts in een cape en masker om de straten van Gotham City weer veilig te maken. De enige die zijn geheim kent is zijn trouwe butler Alfred (Michael Gough).

Bij een overval op een chemische fabriek valt de misdadiger Jack Napier (Jack Nicholson), handlanger van maffiabaas Boss Grissom (Jack Palance), door toedoen van Batman in een vat met zuur, waardoor hij misvormd raakt: zijn mond staat voortaan in een permanente grijns. Hij komt terug als de maniakale Joker en ontwikkelt een plan om de misdaad in Gotham City over te nemen en Batman uit de weg te ruimen. Batman is de enige die hem kan tegenhouden. Wayne houdt in de tussentijd een liefdadigheidsfeest, waar hij verliefd wordt op nieuwsfotografe Vicki Vale (Kim Basinger), die samen met verslaggever Alex Knox (Robert Wuhl) de geheime identiteit van Batman probeert te ontmaskeren.

De eerste actie van de Joker is het verspreiden van een lijn van cosmetica en hygiëneproducten onder de bevolking van Gotham City waar hij zelf een aantal chemicaliën aan heeft toegevoegd. Hierdoor worden deze producten in bepaalde combinaties dodelijk. Hij vertelt echter niet welke combinaties dodelijk zijn en de stad leeft in angst. Daarna trekt hij met zijn handlangers naar het Gotham Art Museum, waar hij op de muziek van Prince een ravage aanricht met graffiti en action painting. Het is een valstrik voor Vicki Vale, op wie ook de Joker verliefd is geworden.

Batman redt haar en neemt haar mee naar zijn schuilplaats. Hier vertelt hij haar dat hij de gifcode van de Joker heeft gekraakt. Hij brengt haar verdoofd terug naar haar appartement. Wanneer Vicki ontwaakt, vindt ze een artikel geschreven door Batman. Ze laat dit artikel publiceren, waardoor men eindelijk het gif van de Joker kan ontlopen.

De volgende dag bezoekt Bruce Vicki in haar appartement. De Joker heeft echter hetzelfde idee, en er ontstaat een confrontatie tussen Bruce Wayne en de Joker. Bruce daagt de Joker uit, waarop de Joker een geweer trekt en hem vraagt: "Tell me something, friend. Have you ever danced with the devil in the pale moonlight?", waarop hij Bruce neerschiet. De Joker verlaat het appartement, Bruce voor dood achterlatend. Vicki ontdekt tot haar verbazing dat Bruce is verdwenen. Bruce is echter ontkomen. In de Batgrot overpeinst hij de confrontatie, en komt tot de conclusie dat de Joker Jack Napier is, en dat Napier de moordenaar is van zijn ouders. De moordenaar van zijn ouders stelde namelijk precies dezelfde vraag toen hij zijn ouders vermoordde: "Have you ever danced with the devil in the pale moonlight?".

De Jokers laatste zet is een campagne om de harten van de inwoners van Gotham te winnen, en iedereen tegen Batman te keren. Tijdens een nachtelijke parade, waarin hij enkele miljoenen aan geld rondstrooit in de menigte, die daardoor verandert in een graaiende massa. In het midden van de hysterie laat de Joker een dodelijk gas los via een aantal reusachtige ballonnen. De ballonnen met het gas worden echter net op tijd weg genomen dankzij de batjet van Batman. Vicki wordt gevangengenomen door een woedende Joker en meegenomen naar de top van de Gotham Cathedral. Op de top van de kathedraal ontstaat er een confrontatie tussen de Joker en Batman, die uiteindelijk resulteert in de dood van de Joker, die van een grote hoogte naar beneden valt.

Rolverdeling[bewerken]

Acteur Personage
Keaton, Michael Michael Keaton Bruce Wayne / Batman
Nicholson, Jack Jack Nicholson Jack Napier / Joker
Basinger, Kim Kim Basinger Vicki Vale
Palance, Jack Jack Palance Boss Carl Grissom
Wuhl, Robert Robert Wuhl Alexander Knox
Williams, Billy Dee Billy Dee Williams Harvey Dent
Gough, Michael Michael Gough Alfred Pennyworth, de butler
Hingle, Pat Pat Hingle Commissioner Gordon
Hall, Jerry Jerry Hall Alicia
Wallace, Lee Lee Wallace Burgemeester Borg

Achtergrond[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

In 1980 kwam het idee om ook een film te maken over Batman. Tom Mankiewicz, die mede had geschreven aan het scenario van Superman (1978), schreef een eerste versie van een scenario, waarin de oorsprong van Batman werd verteld, met de Joker en Penguin als de slechteriken. Robin zou aan het einde van de film in kostuum verschijnen. De film zou in 1985 worden uitgebracht, maar werd uitgesteld totdat het project werd opgepikt door producenten Jon Peters en Peter Gruber. Zij trokken Tim Burton aan voor de regie, nadat zijn film Pee Wee's Big Adventure een onverwacht succes was geworden. Burton herschreef samen met zijn toenmalige vriendin Julie Hickson een herziene versie, en gaf in 1986 aan Sam Hamm de opdracht om een nieuw scenario op basis van zijn wijzigingen te schrijven.

In 1988 kreeg het project groen licht, nadat Burtons Beetlejuice een groot succes bleek. In september 1988 ging de film in productie, en in oktober werd begonnen met filmen. In december was de film klaar. Gotham City werd ontworpen door de Britse ontwerper Anton Furst. Het sombere, stedelijke setontwerp deed denken aan de sets van films als Metropolis en Blade Runner. Furst combineerde hierin expres verscheidene architectuurstijlen, waardoor Gotham City niet uit een duidelijke tijdperiode kwam en de stad zeer lelijk en troosteloos overkwam.

Ontvangst[bewerken]

Toen bekend werd dat de film gemaakt werd, heerste er onder de fans van de stripserie de angst dat de film de luchtige, kluchtachtige toon van de televisieserie uit de jaren zestig zou overnemen. Hierbij speelde de keuze voor Michael Keaton als Batman een grote rol, aangezien Keaton tot die tijd voornamelijk bekend was voor zijn werk in lichte filmkomedies. De film bleek echter trouw aan de originele stripreeks. Ook was de invloed van de donkere Batmanstrips van Frank Miller uit 1986, Batman: The Dark Knight Returns, duidelijk. Batman werd een groot succes, die $100 miljoen dollar opbracht in de eerste tien dagen en uiteindelijk wereldwijd meer dan $400 miljoen opbracht. In Noord-Amerika alleen al maakte de film zo'n $82,8 miljoen dollar winst.

Toch kwam er enige kritiek, vooral van mensen die Batman vooral kenden van de televisieserie en een gelijksoortige film verwachtten. Sommige critici, waaronder vooraanstaand recensent Roger Ebert, merkten op dat de film misschien prachtig visueel was vormgegeven, maar de inhoud, het verhaal vrij dun was.[1] Andere recensenten, waaronder Leonard Maltin, merkten op dat de slechterik, de Joker, een veel interessanter personage was dan de held, Batman, en in iedere scène waarin hij zit de show steelt.

Naast de regie van Burton en de speciale effecten werden bij ontvangst vooral de dramatische muziekscore van Danny Elfman en het sombere, stedelijke setontwerp van Anton Furst en Peter Young geprezen. Furst en Young werden beloond met een Academy Award voor het best set design. Jack Nicholson kreeg voor zijn rol een Golden Globe-nominatie. Verder werd de film genomineerd voor zes BAFTA's en kreeg de film twee People's Choice Awards, voor Favoriete Film en Favoriete Filmdrama, die hij deelde met Steel Magnolias.

Promotiecampagne[bewerken]

De film ging gepaard met een uitgebreide promotiecampagne, met onder andere speelgoed, T-shirts, buttons en posters met het zwart-gele vleermuislogo.

Ook verschenen er twee muziekalbum, een officiële, instrumentale versie van Danny Elfman en een album van Prince met Batman en de Joker als hoofdthema, waarvan enkele nummers ook in de film te horen waren. Voor de makers van de film was de link tussen Prince en de Joker niet ver weg, aangezien beide figuren een voorkeur hadden voor het dragen van paarse kleding. De muziek van Prince werd een groot succes en bereikte in verscheidene landen, waaronder de Verenigde Staten en Nederland, de nummer-eenpositie. Ook het nummer Batdance werd een grote hit. Zowel de filmmuziek van Elfman als een nummer van Prince, "Partyman", werden genomineerd voor een Grammy Award.

Prijzen en nominaties[bewerken]

In 1990 werd Batman genomineerd voor 18 prijzen, waarvan hij er 7 won.

Gewonnen:

Genomineerd:

  • Zes BFTA Film Awards:
    • Beste acteur in een bijrol (Jack Nicholson)
    • Beste kostuumontwerp
    • Beste grime
    • Beste productieontwerp
    • Beste geluid
    • Best speciale effecten
  • Een Golden Globe voor “Best Performance by an Actor in a Motion Picture - Comedy/Musical”.
  • Twee Grammy Awards:
    • “Best Album of Original Instrumental Background Score Written for a Motion Picture or Television”
    • “Best Song Written Specifically for a Motion Picture or for Television”
  • De Hugo Award voor “Best Dramatic Presentation”.
  • De Young Artists Award voor “Best Family Motion Picture - Musical or Fantasy”.

In 1991 werd de film genomineerd voor nog eens zes prijzen, maar won deze niet.

Trivia[bewerken]

  • De kleine rol van Billy Dee Williams als officier van justitie Harvey Dent zou oorspronkelijk een link zijn met het vervolg, waarin Dent zou veranderen in Two-Face. Uiteindelijk werd deze rol pas gebruikt in het derde deel, Batman Forever. De rol werd toen gespeeld door Tommy Lee Jones.

Zie ook[bewerken]

  • Batman, het muziekalbum van de film

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties