Dominant (dier)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Een dominant dier is een dier met een leidende sociale positie binnen een familiegroep.
Bij de roodborst bijvoorbeeld, is een mannetje dominant over het wijfje en de jongen. Synoniemen voor de dominant zijn: leider, hogergeplaatste, meerdere en baas.
Het tegenovergestelde van dominant is subdominant. Een subdominant dier is een dier met een onderdanige sociale positie. Bij de roodborst zijn dus het vrouwtje en de jongen subdominant aan het mannetje. Synoniemen voor de subdominant zijn: onderdanige, ondergeschikte, lagergeplaatste, mindere en knecht.
Inhoud |
[bewerken] Dominantiehiërarchie
Dominantiehiërarchie is het rangordesysteem in een groep. Hiërarchie betekent rangorde. In plaats van dominantiehiërarchie spreken we ook wel kortaf van rangorde of pikorde.
Deze rangorde kan van simpele of gecompliceerdere aard zijn. De groep kan bijvoorbeeld slechts 1 leider hebben. Het is echter ook heel goed mogelijk dat aan het hoofd van de groep een dominant mannetje en een dominant vrouwtje staan. Nog wat gecompliceerder is de rangschikking van bepaalde groepen, zoals men die bij apen vaak ziet, bijvoorbeeld: dominant mannetje-dominant vrouwtje-andere mannetjes-andere vrouwtjes-oudere dieren-jongere dieren. En bij bijvoorbeeld kippen zal ieder dier een eigen plaats in de rangorde hebben. Er is dus niet slechts een dominante hen, maar ook een nummer 2, nummer 3, nummer 4, etc.
[bewerken] Dominantiehiërarchie bij kippen
Bij kippen werd dit het eerst onderzocht. In een toom kippen bestaat er een duidelijke rangorde die alle vogels omvat. Ze komt tot uiting bij de voerbak of bij het kiezen van een slaapplaats. In dit geval betreft het een lineaire (=rechtlijnige) rangorde.
- Kip A is dominant over alle andere kippen, dat wil zeggen zij mag alle andere kippen pikken.
- Kip B over alle andere, behalve A.
- Kip C over alle andere, behalve A en B enz.
De kip onderaan de rangorde wordt niet alleen door alle andere gepikt, maar moet ook maar afwachten wat er aan voer overblijft. Ze is dan ook vaak ondervoed en bij voedselschaarste zal zij het eerst sterven.
[bewerken] Dominantie bij honden
Aangezien honden groepsdieren zijn speelt dominantie een grote rol. Bij honden- en wolvenroedels wordt de leider of leidster aangeduid als alfa, vaak is zelfs sprake van een alfapaartje van een dominant mannetje en een dominant vrouwtje. Wanneer een hond woonruimte met de mens (zijn baasje of baasjes ) deelt, zal hij zich bij voldoende leiding en opvoeding zien als de laagst geplaatste binnen de "roedel". Het baasje neemt de rol van "alfa" op zich, en daarom zal een hond als ondergeschikte naar zijn baas luisteren. Een ondergeschikte hond is dan ook niet "zielig", maar speelt zijn rol in de roedel.
Wanneer de hond onvoldoende leiding wordt gegeven zal hij denken dat hij de "alfa" is. De mate waarin dit gedrag optreedt verschilt van hond tot hond. Wanneer dit makkelijk geschiedt betreft het een hond die in de natuur dominant zou zijn geweest, men spreekt van een dominant-agressieve hond. Aangezien dominante honden hun ondergeschikten hun wil opleggen door te blaffen en ze te bijten zal de dominant-agressieve hond eveneens geneigd zijn te blaffen en te bijten naar mensen. Uiteraard is een dominant-agressieve hond niet "vals" of "dol", maar doet hij slechts datgene dat zijn instinct hem opdraagt, en wat in de natuur van levensbelang is.
Voor baasjes is eveneens van belang dat het in de natuur slechts een dominante hond is toegestaan te dekken. Seksueel gedrag van een hond, zoals het berijden van voorwerpen of mensenbenen, kan men daarom het beste verbieden.
[bewerken] Dominantie bij de huiskat
Aangezien huiskatten solitair zijn, speelt dominantie meestal geen rol bij hun levenswijze. Wanneer ze echter noodgedongen in (grotere) groepen bijeen zijn, bijvoorbeeld in steden of in asiels, zullen ook katten een dominantiehiërarchie ontwikkelen. Weliswaar houdt iedere kat zijn eigen plekje, maar in de concurrentie om eten en andere gunsten zal zich duidelijk een hiërarchie aftekenen waarbij meestal de grootste en sterkste kater bovenaan staat. Dit kan gezien worden als noodgedwongen gedrag ter vermijding van conflicten.
