Mate (drank)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Maté)
Ga naar: navigatie, zoeken
Mate in een cuia (kalebas) met een bomba (rietje)
Een typische bomba (rietje)
Mate in het openbaar drinken is de normaalste zaak in Zuid-Amerika. (Buenos Aires).
Beeld in Posadas (Argentinië) van een man die mate bereidt

Mate, ook wel chimarrão (Portugees), chimarron (Spaans) of Paraguay-thee genoemd, is een infusie die vooral in Zuid-Amerika gedronken wordt. De drank is typisch voor het zuiden van Brazilië en omringende landen als Paraguay, Bolivia, Uruguay en Argentinië. Van het laatste land is het de nationale drank.

Mate is aftreksel van de jonge blaadjes en knoppen (Portugees: erva mate; Spaans: yerba mate) van de mateplant (Ilex paraguariensis). De erva mate komt klaar voor gebruik in een mengeling van gehele en versnipperde groene blaadjes die zijn gedroogd en gezeefd. Verschillen in kwaliteit liggen vooral in de rijpheid en de fijnheid van de blaadjes. Mate heeft een bitterzoete smaak. Afhankelijk van de kwaliteit van de erva mate kan het bittere of zoete overheersen.

Mate werkt opwekkend, vooral door cafeïne, maar ook door de aanwezigheid van andere xanthines, die in kleine hoeveelheden aanwezig zijn. De hoeveelheid cafeïne varieert tussen de 2.000 en 20.000 milligram per kilo matebladeren, meer dan in de gemiddelde koffieboon.[bron?] Het bevat hoge concentraties kalium, natrium, mangaan, magnesium alsmede caroteen, vitamine B1, vitamine B2 en vitamine C.[bron?].

Mate wordt normaal gesproken in gezelschap gedronken, bijvoorbeeld bij bezoek. In een speciale kop gemaakt van een kalebas, genaamd cuia (Portugees), wordt de erva mate gemengd met water en via een dik ijzeren rietje, genaamd bomba (Portugees) of bombilla (Spaans), opgedronken. De mate wordt meestal warm geserveerd; ook zijn er regio's waar men hem koud drinkt.

Bij het drinken van de mate zijn er een aantal gebruiken. De man of vrouw des huizes zal de cuia met erva mate vullen en vervolgens met de bomba een gat in het midden maken waar vervolgens het water in wordt gegoten. Het water mag niet koken, maar moet wel verwarmd zijn. Vervolgens laat men de mate even tot rust komen zodat alles goed gemengd is, en wordt het drankje door de bomba opgedronken door de heer of vrouw des huizes. Vervolgens vult de heer of vrouw des huizes de cuia opnieuw met water (hetzelfde kruid gebruikend) en laat de visite drinken, die op haar beurt cuia vult zodra de mate op is. Hoewel dit proces een sociale hiërarchie impliceert, staat het gezamenlijk drinken van mate voor vriendschap en gemoedelijkheid tussen de drinkers.

Van mate wordt tereré gemaakt, een koude drank. De bereiding is in principe gelijk maar er wordt geen heet maar koud water gebruikt. In Europa wordt de drank ook gebruikt in de stimulerende energiedrank Club-Mate.

Mate was een belangrijk product toen echte thee nog heel duur was. De Jezuïeten die in Argentinië gevestigd waren, zagen het als een oplossing voor het overmatig alcoholgebruik van de lokale bevolking.

Bereidingswijze[bewerken]

  1. Verwarm water in een ketel.
  2. Stop de yerba mate in de cuia tot zij voor 2/3 vol is.
  3. Kantel de cuia totdat de yerba mate één kant van de cuia bedekt en de ander open laat.
  4. Druk zachtjes de yerba mate aan, zonder dat zij van haar plaats valt.
  5. Giet het water in de cuia aan de lege kant en laat de mate 5 tot 15 minuten staan.
  6. Bedek de uitgang van de 'bombilla' met de hand voor een vacuüm en stop het in de maté.
  7. Haal de ketel van het vuur bij de eerste ronde.

Alternatieve bereidingswijze[bewerken]

  1. Verwarm water in een ketel.
  2. Vul de cuia voor de helft met verwarmd water.
  3. Zet de bombilla in het water.
  4. Vul de cuia met Yerba mate tot er een bergje boven de rand uitsteekt.
  5. Gebruik de bombilla om het water en de Yerba mate te mengen.

Gebruiksregels en gewoontes[bewerken]

  • Men kan mate met of zonder suiker drinken. (Met suiker: mate dulce / zonder suiker: mate amargo)
  • Drink altijd de cuia leeg; laat nooit een half-volle cuia staan.
  • Slurpen is toegestaan.
  • Roer niet met de bombilla tijdens het drinken.
  • Verander niet de volgorde van personen die mogen drinken.
  • Drink uit de cuia of geef hem door; houd hem niet in de hand zonder te drinken.