Brainstormen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Brainstormsessie

Brainstormen is een creativiteitstechniek met als doel het snel, veel nieuwe ideeën over een bepaald onderwerp of vraagstuk te genereren. Het kenmerk van een brainstormsessie is dat het waardeoordeel over de geopperde ideeën wordt uitgesteld totdat alle ideeën zijn opgesomd.

Basisregels[bewerken]

De volgende basisregels dienen in acht te worden genomen;

  • Geen kritiek. Er dient geen kritiek op de geopperde ideeën geleverd te worden. Later in het proces worden de opgesomde ideeën bekritiseerd.
  • Aandacht op kwantiteit. Het achterliggende idee van het brainstormproces is dat door zo veel mogelijk ideeën op te sommen er altijd wel een bruikbaar idee bij zit.
  • Wilde ideeën zijn welkom. Wilde ideeën maken mogelijk nieuwe onverwachte toepassingen mogelijk.
  • 1+1=3. Door het combineren van bestaande goede ideeën zijn mogelijk nog betere ideeën te realiseren.

Proces[bewerken]

Het brainstormen gebeurt in een brainstormsessie: een bijeenkomst waarbij de aanwezige personen proberen heel snel alles wat er in hen opkomt naar voren te brengen.

Het proces bestaat uit de volgende fasen;

  • Voorbereiding. Er wordt een groep, bestaande uit leken en vakspecialisten, van 5 - 15 personen samengesteld. De groep wordt vooraf aan het brainstormproces ingewijd in het probleem en het procesverloop. De voorzitter bereidt het benodigde procesmateriaal voor.
  • Idee genereren. Onder leiding van de voorzitter worden de ideeën verzameld. Meestal gebeurt dit op een “whiteboard” of een “flipover”. De voorzitter zorgt ervoor dat iedereen aan het woord komt en dat er geen kritiek op de geopperde ideeën wordt geleverd. Meestal duurt deze fase enkele uren. Belangrijk is dat er in de groep een productieve en creatieve ontspannen sfeer heerst. Deze fase wordt meestal verdeeld in een divergeerfase (waarin zo veel mogelijk verschillende losse ideeën worden geopperd) en een convergeerfase (waarin de losse ideeën worden geclusterd tot samenhangende blokken)
  • Evalueren. Na de ideevinding fase worden de ideeën systematisch geëvalueerd. Deze fase kan zowel door de groep als door vakspecialisten worden gerealiseerd. Naast de evaluatie vindt in veel gevallen tevens en prioritering plaats: welke ideeclusters zijn het beste om als eerste op te pakken.

Geschiedenis[bewerken]

In 1953 is brainstorming in zijn boek Applied Imagination voor het eerst door Alex F. Osborn vermeld. Osborn baseerde zijn ideeën op de 400 jaar oude Indische/hindoe Prai-Barshana techniek. "using the brain to storm a problem".

Kritiek[bewerken]

Onderzoek heeft aangetoond dat brainstormen in groep niet altijd even effectief is:

  • Minder assertieve deelnemers worden afgeremd door andere deelnemers
  • Deelnemers kunnen eigen ideeën vergeten als andere suggesties besproken worden
  • Deelnemers kunnen mogelijks eigen ideeën minder belangrijk vinden, waardoor goede ideeen verloren gaan

Andere vormen van samenwerken, b.v. individuele (voorbereidende) sessies met onderling feedback, kunnen meer aangewezen zijn.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Van Engelen, Brainstormen met Resultaat (en het licht gaat aan), Pearson, Amsterdam, 2010