Gravenkapel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
interieur van de Gravenkapel
schilderijen van de Graven van Vlaanderen in de Gravenkapel
interieur van de Gravenkapel
de buitenzijde van de Gravenkapel met restanten van de burcht

De Gravenkapel is een kapel in de Belgische stad Kortrijk. Ze bevindt zich nabij de Onze-Lieve-Vrouwekerk. De Gravenkapel werd gebouwd naar het voorbeeld van de Sainte-Chapelle te Parijs als mausoleum voor graaf Lodewijk van Male ter ere van de heilige Catharina.

Geschiedenis[bewerken]

Uit 1371 dateren drie pauselijke oorkonden waarin de kapel vermeld wordt die graaf Lodewijk van Male - geboren op 25 november 1330, feestdag van de heilige Catharina- ter ere van deze heilige heeft laten bouwen te Kortrijk. De aanvang van de bouwwerken van de kapel mag dus waarschijnlijk kort voor 1370 gesteld worden. De bouwwerken werden voltooid in Brabantse stijl.

De conceptie van de Gravenkapel is geïnspireerd op de bovenkapel van de in 1248 ingewijde Sainte-Chapelle te Parijs (vier traveeën, wanden bestaande uit muurnissen en vensters).

Lodewijk van Male verkoos deze kapel om er begraven te worden. Daarom stichtte hij op 30 mei 1374 in de kapel drie kapelnijen, waarvoor hij reeds op 16 oktober 1371 van paus Gregorius XI toelating bekomen had. De eerste vermeldingen van het grafmonument van Lodewijk van Male waaraan André Beauneveu arbeidde dateren uit 1374. Na de zege te Westrozebeke (1382) plunderden Bretoense huurlingen uit het Franse leger Kortrijk en staken daarna de stad in brand, waarbij ook de Gravenkapel niet gespaard bleef. De brand uit 1382 heeft waarschijnlijk de kappen en de daken niet vernield. In 1410 wordt de Gravenkapel grondig hersteld. In 1386 wordt het Catharinabeeld van Beauneveu aan het kapittel overgemaakt.

De polychromie in de Gravenkapel dateert uit de 19de eeuw, maar is gesteund op teruggevonden overblijfselen. In de jaren 1970 werd de 19de-eeuwse polychromie verwijderd zodat de oorspronkelijke beschildering weer zichtbaar werd.

Kunstschatten[bewerken]

  • De portretten van de graven van Vlaanderen
Alle versierde nichen werden gedecoreerd met geschilderde portretten van de graven van Vlaanderen. Er wordt aangenomen dat Jan van Hasselt, hofschilder van Lodewijk van Male en degene die de nieuwe kapel inrichtte, de eerste reeks portretten heeft vervaardigd beginnende met Liederic de Buctot tot aan zijn meester Lodewijk van Male. De afbeeldingen van de opvolger van Lodewijk van Male werden uitgevoerd door Melchior Broederlam in 1407. De daaropvolgende portretten tot en met keizer Karel V zijn het werk van onbekenden. Dit geheel van portretten vormt een waar verhaal door de tijd van het graafschap Vlaanderen.
  • Het beeld van Sint-Catharina
Het beeld van de heilige Catharina in albast is het werk van beeldhouwer André Beauneveu. In 1374 gaf Lodewijk van Male de beeldhouwer Beauneveu de opdracht een grafmonument te maken om in de Gravenkapel te plaatsen, die hij als zijn grafkapel had laten bouwen. Het monument werd echter niet voltooid. Daarnaast heeft de graaf ook een beeld van de patroonheilige voor zijn nieuwe kapel laten maken. Dit beeld is nu een van de pronkstukken van het interieur van de Gravenkapel. In 1566 werd, op een nacht, het Catharinabeeld uit vrees voor de Beeldenstorm, samen met andere kunstwerken in de grond verborgen en er later weer uitgehaald.
De heilige Catharina draagt een kroon op het hoofd en houdt in de linkerhand een wiel, bezet met scherpe punten, en in de rechterhand een zwaard. Deze attributen worden verklaard door de lotgevallen van de heilige. Het Kortrijkse Catharinabeeld is een laat voorbeeld van de 14de-eeuwse internationale stijl die gekenmerkt wordt door een modieuze S-vorm, een lieftallige, onpersoonlijke glimlach en een sierlijk-kunstmatig plooienspel van de kledij, dat aan opgerold perkament herinnert.
  • de brandglasramen
De onderwerpen van de brandglasramen accentueren het grafelijk karakter van de kapel (onder meer graven van Vlaanderen en geharnaste ridders tijdens de Guldensporenslag).
  • de 102 gebeeldhouwde zwikken
De 102 zwikken die de nissen vormen voor de portretten van de graven van Vlaanderen zijn allen gebeeldhouwd. Het geheel van de sculpturen zijn het werk van de befaamde beeldhouwer André Beauneveu.

Literatuur[bewerken]

  • Devlieger, Luc, Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, Lannoo pvba, Tielt, 1973, 591pp., ISBN 90 209 0076 5