Hellevoetsluis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hellevoetsluis
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Hellevoetsluis Wapen van de gemeente Hellevoetsluis
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Hellevoetsluis
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Coördinaten 51° 50′ NB, 4° 8′ OL
Algemeen
Oppervlakte 46,27 km²
- land 31,56 km²
- water 14,71 km²
Inwoners (1 mei 2014) 38.919? (1233 inw/km²)
Hoofdplaats Hellevoetsluis
Belangrijke verkeersaders N57
Politiek
Burgemeester (lijst) Erik van Heijningen
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.500 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 218.000
WW-uitkeringen (2007) 15 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 3220-3225
Netnummer(s) 0181
CBS-code 0530
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.hellevoetsluis.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Hellevoetsluis
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Hellevoetsluis, dec. 2013
Vuurtoren en ingang van de haven
Haven met oostkade
Molen de Hoop
Hervormde kerk in de vesting
Molen Zeezicht bij Nieuwenhoorn
Het oude raadhuis van Nieuw-Helvoet gelegen aan de Smitsweg met daarop het wapen van Nieuw-Helvoet

Hellevoetsluis (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)), oorspronkelijk Hellevloetsluys[1] is een stad en gemeente op Voorne-Putten, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 38.919 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 46,14 km² (waarvan 14,6 km² water). Voormalige gemeentes binnen Hellevoetsluis zijn onder andere Nieuw-Helvoet en Nieuwenhoorn. De gemeente maakt deel uit van het samenwerkingsverband Stadsregio Rotterdam en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.

Geschiedenis[bewerken]

Het gebied Voorne-Putten bestond vroeger uit veen, kleigronden en moerassen. Permanente bewoning van Hellevoetsluis gaat terug naar de ijzertijd (ong. 800 v.Chr.). Er werd toen voornamelijk veeteelt beoefend, en in de Romeinse tijd vanaf 12 v.Chr. waarschijnlijk ook landbouw. Na de 3e eeuw verlieten mensen Voorne-Putten tot de 7e eeuw, in de 11e eeuw keerden de eerste bewoners terug naar wat later Hellevoetsluis zou worden. Omdat het gebied Voorne-Putten vaak overstroomde, begon men met inpolderen.[2]

Het poldergebied waar Hellevoetsluis zou ontstaan werd tussen 1367 en 1394 in cultuur gebracht en er werd meteen ook bewoning gepland. De eerste bewoners hielden zich voornamelijk bezig met landbouw en veeteelt.[3] Het vestinggebied was oorspronkelijk een klein haventje dat gebruikt werd door de bewoners van het 15e-eeuwse dorpje Nieuw-Helvoet.

De vesting Hellevoetsluis is in het begin van de 17e eeuw aangelegd om de oorlogs- en handelshaven te versterken. In 1798 werd onder bevel van buitengewone opzichter Jan Blanken een zeesluis en droogdok aangelegd.[4] Hellevoetsluis was de marinebasis van de Admiraliteit van de Maze. In de tijd dat Hellevoetsluis marinehaven was werd hier de door Piet Hein buitgemaakte zilvervloot aan wal gebracht. Aan die tijd herinneren nog gebouwen als het Tromphuys, affuitenloods, het kruythuys en het Ruyterhuys, vernoemd naar Michiel de Ruyter.

De vesting was in die tijd belangrijk als (marine)haven en tot in de 19e eeuw bleef deze positie gehandhaafd. Doordat rond 1830 het kanaal door Voorne werd gegraven was er een levendige handel en doorvaart naar Rotterdam, daarnaast had Hellevoetsluis verschillende marine-instellingen en opleidingsinstituten en een vestingartillerie.[5] Er werden in deze tijd verschillende militaire oefeningen met land en zeemacht gehouden in Hellevoetsluis en omstreken.[6] Nadat de Nieuwe Waterweg het Voornekanaal nutteloos had gemaakt zette het verval in, wat nog versterkt werd toen in de jaren '30 de marinehaven naar Den Helder werd verplaatst en later tijdens de Tweede Wereldoorlog de Duitsers een deel van de stad sloopten om een beter schootsveld te krijgen ter bescherming van de alhier gestationeerde U-boten. Tot de jaren '60 bleef de marine in de stad aanwezig met een mijnenveegdienst. Er is later nog een mijnenvegerschip vernoemd naar de stad: de Hr. Ms. Hellevoetsluis. Na het vertrek van dit onderdeel van de marine stagneerde de lokale economie.[7]

In 1960 werden de drie gemeentes Hellevoetsluis, Nieuw-Helvoet en Nieuwenhoorn samengevoegd tot één nieuwe gemeente en nadat in de jaren '70 Hellevoetsluis was aangewezen als groeikern werden er veel woningen bijgebouwd voor forensen die in Rotterdam of het Europoort-Botlekgebied werkten, zodat in de jaren zeventig de bevolking van Hellevoetsluis verdubbelde en er verschillende nieuwe wijken werden bijgebouwd in de polders van Helvoet en Nieuwenhoorn.[8] Enkele bedrijven die rond de jaren zeventig opkwamen waren Vermaat en de oude rubberfabriek.

Sindsdien is de gemeente ook bezig met het renoveren en uitbreiden van de vesting en omliggende gebieden door middel van nieuwbouw aan de westkant van het Groote Dock, door hoogbouw bij winkelcentrum de Struytse Hoeck neer te zetten en door het opknappen van de historische bunkers verspreid rondom de vesting. Begin jaren '90 werden er nieuwe plannen voor de stadsontwikkeling gemaakt. De structuurschets 2005 werd gerealiseerd en opgevolgd door de structuurschets 2010+.[9]

Monumenten en bezienswaardigheden[bewerken]

Hellevoetsluis is een rijksbeschermd stadsgezicht. De stad is lid van de Nederlandse Vereniging van Vestingsteden en heeft een aantal bijzondere historische gebouwen, schepen en enkele musea.

De stad was afgelopen eeuwen vooral legerplaats en marinehaven. Gebouwen die daar nog aan herinneren zijn de kazerne Fort Haerlem, een lange kustbatterij uit 1880 (te zien op de eerste kaart boven), de opgeknapte bunkers gebouwd rondom de vesting, een kruittoren en de barakken in de vesting. Daarnaast was Hellevoetsluis van 1783 tot 1797 thuishaven van het linieschip de Delft. Dit 63 meter lange zeilschip wordt momenteel herbouwd op Scheepswerf De Delft in Delfshaven. In het droogdok zelf werden schepen gebouwd en gerepareerd voor gebruik in oorlogen.

Tot op de dag van vandaag bleef Hellevoetsluis een havenstad, hoewel zij nu richt op recreatie en niet meer op handel, transport en de marine. In de Hellevoetse haven ligt het stenen droogdok van Jan Blanken, waarvan de bouw in 1798 startte; deze is uniek in zijn soort. Het werd tot begin jaren '70 gebruikt voor nieuwbouw en onderhoud van verschillende schepen, meestal mijnenvegers, onder de bedrijfsnaam Niestern. Hierna raakte het dok in verval, maar het is tegenwoordig in gerestaureerde toestand te bezichtigen samen met het Museum Droogdok Jan Blanken, vernoemd naar Jan Blanken die opzichter was tijdens de bouw van het droogdok.

Het Kanaal door Voorne, dat in 1830 werd aangelegd van Hellevoetsluis naar het in de jaren '60 verdwenen dorp Nieuwesluis, vormde een verbinding met Rotterdam. Omdat de zeeschepen te groot werden voor het kanaal werd later de Nieuwe Waterweg aangelegd en verloor het kanaal zijn functie. Tegenwoordig wordt het nog amper bevaren maar wel gebruikt door sportvissers en kinderen om te zwemmen.

Verdere gebouwen die aan het maritiem verleden van Hellevoetsluis herinneren zijn de vuurtoren bij de haven, die vaak wordt afgebeeld op prentkaarten van Hellevoetsluis, het lichtschip Noord-Hinder en de O/S Zeefakkel, een opleidingsschip van het Zeekadetkorps Hellevoetsluis. Sinds oktober 2013 ligt Zr. Ms. Buffel (HW 12, A 884), een historisch Nederlands pantserschip in Hellevoetsluis. Vanaf 1979 tot 7 januari 2013 was het schip te bezichtigen in het Maritiem Museum Rotterdam waar het in de Leuvehaven lag als museumschip. Vanwege bezuinigingen werd de Buffel op 5 oktober 2013 verplaatst naar Hellevoetsluis, waar Stichting Museumschip “De Buffel” er nu zorg over draagt. De historische schepen zullen worden aangemeerd aan de nieuwe Koning Willem-Alexanderkade (voorheen Industriehaven).

Daarnaast bevat de vesting twee musea, het Nationaal Brandweermuseum en de Oudheidskamer. Hellevoetsluis heeft twee korenmolens, een bewoonde molen De Hoop uit 1801 en de Zeezicht bij Nieuwenhoorn. Verder staat er in de vesting een watertoren uit 1896, die bewoond wordt en die ontworpen is door N. Biezeveld.

Toerisme[bewerken]

Als historische vesting- en marinestad richt Hellevoetsluis zich op toerisme uit binnen- en buitenland. Veel toeristen komen met een van de vele zeilschepen die hier binnenlopen. Er zijn zes (jacht)havens:

  1. Koopvaardijhaven (gemeentelijke passantenplaatsen voor plezier- en chartervaartuigen),
  2. De Haaven (gemeentelijke passantenplaatsen voor pleziervaartuigen),
  3. Groote dok (jachthaven geexploiteerd door Gemeente Hellevoetsluis en Marina Hellevoetsluis),
  4. Heliushaven (jachthaven met in totaal drie watersportverenigingen: Haringvliet, Helius en Hellevoetsluis en daar tegenover Marina Cape Helius),
  5. Kanaal door Voorne (jachthaven met drie watersportverenigingen: Haringvliet, Hellevoetsluis en Waterman),
  6. Tramhaven (bedrijfshaven met verschillende boten- motorreparatiebedrijven en een jachtverhuurder).

Voor recreatie is er een aantal kleine strandjes. In de omgeving zijn enkele bungalowparken en campings. Winkelcentrum de Struytse Hoeck biedt mogelijkheden om te winkelen.

Jaarlijkse festiviteiten[bewerken]

Bestuur[bewerken]

Het gemeentehuis, dat werd gebouwd aan het einde van de 17de eeuw, heet ook wel het Prinsenhuis. Hier verbleven vroeger vertegenwoordigers van de admiraliteit en bestuurders. Na de Franse tijd werd het gebouw rijkseigendom.

De gemeente Hellevoetsluis kent twee lokale politieke partijen:

  • Inwonersbelang Hellevoetsluis, dat gegroeid is uit buurtverenigingen
  • Lijst van Balen, een eenmanspartij.

Beide partijen zijn specifiek op de lokale politiek en bevolking gericht.

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Hellevoetsluis bestaat uit 25 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
VVD 8 7 6 7 5
Inwonersbelang Hellevoetsluis 5 8 7 8 11
PvdA 6 4 8 3 3
GroenLinks 3 3 3 2 2
CDA 2 2 2 2 2
D66 1 1 - 1 2
Lijst van Balen - - 1 1 -
SP - - - 1 -
Totaal 25 25 27 25 25

Burgemeester en wethouders 2010-2014[bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders van Hellevoetsluis bestaat uit een coalitie van Inwonersbelang Hellevoetsluis en de VVD. Deze partijen hebben samen 15 van de 25 zetels in de gemeenteraad. Het college bestaat uit burgemeester Erik van Heijningen en vier wethouders:

  • J.D. de Jongh-de Champs (Inwonersbelang Hellevoetsluis): Loco-burgemeester, Volksgezondheid, Jeugdzorg, Jeugdbeleid, Kunst en cultuur, Bibliotheek, Sociaal cultureel werk, Financiën, Nutsbedrijven, Emancipatie en minderheden, Ambtelijke dienstverlening/Communicatie burgers, Automatisering/Digitale Overheid, P&O
  • P.D. Hofman (VVD): Ruimtelijke Ordening + Grondexploitatie, Woonruimte huur, Stedelijke Vernieuwing, Beheer (- grijs, - groen, - blauw), Waterbeleid, Milieu, Project Vesting
  • E.H. Taal (Inwonersbelang Hellevoetsluis): Economische zaken/werkgelegenheid, Havens, Toerisme & Recreatie, Wijkwerk en Wijkbeheer, Sport, Accommodaties, Project Kickersbloem 3, Project Disco
  • M. Roza-de Pijper (VVD): WMO, WWB, Seniorenbeleid, Minimabeleid, Onderwijs, Kinderopvang/Peuterspeelzalen, Sociale werkvoorziening, Volwasseneneducatie, Werkplein, Verkeer en Vervoer, Infrastructuur/ontsluiting.[10]

Wijken in Hellevoetsluis[bewerken]

Wijken in Hellevoetsluis (medio 2008)

  • Zuidwest
  • Nieuw Hellevoet
  • Vesting
  • Struyten
  • Kooistee
  • Den Bonsen Hoek
  • Ravense Hoek
  • Nieuwenhoorn
  • Ossen Hoek
  • Molshoek

Voormalige polders en waterschappen[bewerken]

Onderwijs[bewerken]

Voortgezet Onderwijs[bewerken]

  • GSG Helinium ( vmbo basis t/m VWO+ )
  • Jacob van Liesveldt ( VMBO Theoretisch T/M VWO tto* Masterclass) *= twee talig onderwijs Nederlands en Engels
  • Albeda College diverse opleidingen op MBO niveau voornamelijk niveau 1 en 2 ( o.a kok , administratie )
  • Winford College voorheen Instituut Westvoorne, Winford is een particuliere school voor VMBO, HAVO en VWO

Basisscholen[bewerken]

  • OBS Het Schrijverke
  • PCBS De Regenboog
  • CBS de Bron
  • CBS De Brug
  • RK Basisschool De Sterrenwacht
  • OBS De Brandaris (Plataanlaan)
  • OBS De Brandaris (Branding)
  • OBS De Kring
  • SBO De Windroos
  • RK Basisschool Hendrik Boogaard
  • RK Basisschool Hendrik Boogaard (Ravense Hoeck)
  • OBS Het Palet (Nieuwenhoorn)
  • OBS Het Palet (Ravense Hoeck)
  • OBS Het Palet (Bonsen Hoeck)
  • OBS De Wateringe
  • OBS De Houthoeffe
  • OBS Theo Kwanten (Den Bonsen hoek)
  • OBS De Tweemaster (Forel)
  • OBS 1e openbare Montessorischool Hellevoetsluis
  • Particuliere Basisschool Winford Westvoorne (Nieuwenhoorn)

Cultuur en samenleving[bewerken]

Het verenigingsleven van Hellevoetsluis bestaat onder meer uit veel muziek-, watersport-, schiet- en vechtsportverenigingen, een naturismevereniging, een schaakvereniging en een historisch genootschap de Cruyttoren, dat gevestigd is in de historische kruittoren in de vesting. Verder is er een volksuniversiteit, een theater de Twee Hondjes, de dansacademie Ri-Jo, Warren's sportinstituut, het zwembad De Eendraght en een bibliotheek naast de parkeerplaats bij winkelcentrum de Struytse Hoeck. Op deze parkeerplaats wordt ook de wekelijkse markt gehouden.

Voetbal[bewerken]

Hockey[bewerken]

Kerken en kerkgenootschappen[bewerken]

  • Protestantse Gemeente Hellevoetsluis (v/h Hervormde kerk Hellevoetsluis en Gereformeerde Kerk Hellevoetsluis)
  • Hervormde kerk Nieuwenhoorn (m.i.v. 6 januari 2008 gefuseerd tot Protestantse Gemeente Hellevoetsluis)
  • Hervormde kerk Nieuw-Helvoet (m.i.v. 6 januari 2008 gefuseerd tot Protestantse Gemeente Hellevoetsluis, kerkgebouw is niet meer in gebruik voor kerkdiensten)
  • Rooms-katholieke kerk: Antonius van Padua
  • Evangeliegemeente: Agapè
  • Evangelische Gemeente: Jong en Vrij
  • Vergadering van gelovigen Hellevoetsluis
  • Gereformeerde gemeente Hellevoetsluis

Media[bewerken]

  • Omroep Voorne, lokale radiozender
  • Groot Hellevoet en Hellevoetse post, lokale weekkranten
  • 0181 tv, lokale tv-zender.

Geboren in Hellevoetsluis[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Lijn Route Vervoerder Opmerkingen
101 Spijkenisse - Geervliet - Heenvliet - Hellevoetsluis Connexxion
102 Spijkenisse - Geervliet - Heenvliet - Hellevoetsluis Connexxion
104 Hellevoetsluis - Stellendam - Ouddorp - Scharendijke - Ellemeet - Renesse Arriva
106 Spijkenisse - Zuidland - Oudenhoorn - Hellevoetsluis - Brielle - Rozenburg Connexxion
110 Hellevoetsluis - Rockanje - Oostvoorne Connexxion Schoolbus
111 Spijkenisse - Hellevoetsluis Connexxion Spitsbus
604 Hellevoetsluis - Stellendam - Ouddorp Arriva Schoolbus
630 Hellevoetsluis -> Stellendam - Dirksland - Middelharnis Arriva Schoolbus

Afbeeldingen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. DBNL: Willem Frederik, ed. J. Visser en G.N. van der Plaat (1995) Gloria parendi. Dagboeken van Willem Frederik, stadhouder van Friesland, Groningen en Drenthe, 1643-1649, 1651-1654: Index van aardrijkskundige namen - 832 blz, Nederlands Historisch Genootschap, Den Haag
  2. Voornewiki: Canon van Voorne - Archeologie - Hellevoetsluis - Archeo. in Hellevoetsluis - Bewoningsgeschiedenis van Hellevoetsluis
  3. Geschiedenis van Zuid-Holland: Geschiedenis van Hellevoetsluis - Geschiedenis Hellevoetsluis
  4. DBNL: redactie P.C. Molhuysen en P.J. Blok (1911); Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 1 - 357 - 358 blz, A.W. Sijthoff, Leiden
  5. Koninklijke Bibliotheek - Historische Kranten: Het Vaderland: staat- en letterkundig nieuwsblad, 09-02-1928, Avond. Het stervende Hellevoetsluis: Het Rijkswerf-rapport.
  6. Koninklijke Bibliotheek: Historische Kranten: Het nieuws van den dag: kleine courant, 18-09-1895, Dag. Gecombineerde oefeningen van Zee- en Landmacht in de stelling van de monden van de Maas en het Haringvliet.
  7. Geschiedenis van Zuid-Holland: Geschiedenis van Hellevoetsluis - Voorhaven van Rotterdam en Neergang
  8. Gemeente Hellevoetsluis: Algemeen - Geschiedenis
  9. Gemeente Hellevoetsluis: Structuurplan Hellevoetsluis 2010+, een voortzetting van de koers - Inleiding
  10. Bron: Hellevoetsluis - Gemeentebestuur - Wethouders - Portefeuilleverdeling

Beluister

(info)