Iława

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over de plaats Iława. Voor de gelijknamige gemeente zie Iława (gemeente).
Iława
Deutsch Eylau
Stad in Polen Vlag van Polen
Vlag Iława Wapen Iława
Iława
Iława
Situering
Woiwodschap Ermland-Mazurië
District Powiat Iławski
Gemeente Iława
Coördinaten 53° 36′ NB, 19° 34′ OL
Algemeen
Oppervlakte 21,88 km²
Inwoners (2005) 32.491 (1485 inw/km²)
Identificatiecode 28070
Portaal  Portaalicoon   Polen

Iława Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) (Duits: Deutsch Eylau) is een stad in het Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië, gelegen in de powiat Iławski in het voormalige West-Pruisen. De oppervlakte bedraagt 21,88 km², het inwonertal 32.491 (2005).

De stad ligt aan de kruising van de belangrijke spoorlijnen van Gdańsk naar Warschau en van Toruń naar Ostróda. Verder ligt Iława aan het langste meer van Polen, Jeziorak, en is daarom zeer in trek bij watersporters.

Geschiedenis[bewerken]

Iława

De stad werd gesticht in 1305 als "Ylavia" als een nederzetting van de Pruzzen. Het dorpje werd gekoloniseerd door de Duitse Orde. Al vrij snel kreeg het dorp stadsrechten en de Duitse naam voor Ylavia werd Ylaw of Ylau. Vanaf de vijftiende eeuw werd de naam Deutsch Eylau aangenomen. Van de veertiende tot de achttiende eeuw bestond er een burcht van de Duitse Orde. Het begon economisch goed te gaan met de stad toen er tol geheven werd voor handelaars die voorbij kwamen en over de bruggen en wegen van de stad moesten gaan. Tijdens de Dertienjarige Oorlog (1454-1466) sloot Eylau zich bij de Pruisische Bond aan, dat zich samen met Polen verzette tegen de Duitse Orde. In 1457 verkochten Boheemse huurlingen de stad en de burcht aan Polen omdat ze geen loon gekregen hadden. Poolse troepen bezetten de stad maar werden na enkele maanden verdreven. Ten tijde van de Ruiteroorlog (1519-1521) werd de stad opnieuw door Polen veroverd maar werd na enkele dagen weer bevrijd door de Duitse Orde. Na de secularisering van de Duitse Orde in 1525 kwam Deutsch Eylau toe aan het Hertogdom Pruisen. Onder het Pruisische gezag kende de stad zijn grootste bloei. In 1706 verwoestte een brand een groot deel van de stad, waaronder het stadhuis en het ziekenhuis. De stad ging aankloppen voor steun bij het inmiddels tot koninkrijk uitgeroepen Pruisen, maar door de aanhoudende pestepidemieën kwam hulp maar traag op gang. Een echte heropbouw kwam er vanaf 1719 toen Deutsch Eylau door Pruisen tot garnizoensstad benoemd werd. Tijdens de Zevenjarige Oorlog werd de stad van 1758 tot 1762 door Russische troepen bezet. Aan het einde van de 18de eeuw had de stad iets meer dan 1.000 inwoners.

Vanaf 1815 werd de stad ingedeeld in het district Rosenberg in Westpreußen. In 1860 kreeg de stad een verbinding met het Oberländische Kanal waardoor er een scheepvaart verbinding mogelijk was met Elbing. In 1872 volgde een aansluiten op de spoorlijn Thorn-Allenstein. Aan het begin van de 20ste eeuw vestigden zich een aantal fabrieken in de stad. Met de opening van verdere spoorlijnen naar Marienburg (1877) en Strasburg in Westpreußen (1902) werd de stad een echt knooppunt. In 1890 had de stad 5701 inwoners, daarvan waren er 902 katholiek en 134 joods.

Stadhuis

Na de Eerste Wereldoorlog werd besloten in het Verdrag van Versailles dat in sommige gebieden van West-Pruisen de bevolking moest kiezen of ze bij het Duitse Rijk bleven of toetraden tot de nieuwe Poolse Republiek. Op 11 juli 1920 werd een referendum gehouden waarin 95,3% zich uitsprak voor Duitsland. Net voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 telde de stad 12.772 inwoners. 81% daarvan waren evangelisch, joden waren er in deze tijd niet meer. Vanwege zijn belangrijke liggen aan een spoorwegknooppunt werd een deel van de stad verwoest tijdens de oorlog. Op 23 januari 1945 werd de stad bezet door het Rode Leger. Op 23 mei 1945 werd de stad overgedragen aan Polen en de stad werd omgedoopt in Iława. Eind 1945 woonden er nog slechts 1138 mensen in de stad, de Duitse bevolking was gevlucht of verdreven. De stad werd herbevolkt met Polen uit Oost-Polen, wat door Rusland ingenomen werd. De Poolse staat eigende zich de gebouwen toe.

Geboren[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties