Katholieke Volkspartij
De Katholieke Volkspartij (KVP) was een Nederlandse politieke partij die in 1980 met CHU en ARP is opgegaan in het huidige CDA.
De KVP werd in 1945 opgericht als opvolger van de vooroorlogse Rooms-Katholieke Staatspartij (RKSP). De KVP was een brede volkspartij waarvan zowel katholieke arbeiders als katholieke werkgevers, boeren, ambtenaren en onderwijzers lid waren.
In de jaren van haar bestaan heeft de KVP altijd deel uitgemaakt van de Nederlandse regering. Meestal leverde zij ook de minister-president. Onder de eerste partijleider Carl Romme werd langdurig samengewerkt met de Partij van de Arbeid van Willem Drees. Onder Rommes opvolger Norbert Schmelzer was de VVD de favoriete kabinetspartner.
De partij kende tweemaal in haar historie een interne breuk. In de jaren '50 scheidde de Groep-Welter (later Katholiek Nationale Partij) zich af uit protest tegen het opgeven van de kolonie Nederlands-Indië. In 1968 was er de afsplitsing van de christen-radicalen naar de Politieke Partij Radikalen (PPR) uit onvrede met de rechtse koers.
Inhoud |
[bewerken] Aanhang
De KVP behaalde haar stemmen vrijwel uitsluitend onder het katholieke volksdeel, dat dan ook wel massaal op haar stemde. In de provincies Noord-Brabant en Limburg stemden tot begin jaren zestig gemiddeld 75% resp. 80% van de bevolking op de KVP. In de landelijke gemeenten in de katholieke gebieden gingen bijna alle stemmen naar de partij. In de steden wist de PvdA echter stemmen van de KVP af te snoepen onder een deel van de katholieke arbeiders.
Vanaf de Tweede Kamerverkiezingen van 1971 werd de KVP verdrongen door de opkomst van nieuwe partijen (Boerenpartij, D66, PPR) en de doorbraak van bestaande partijen in katholieke gebieden (PvdA, VVD) ten gevolge van de ontzuiling. In de jaren zeventig werd de partij als gevolg van deze dramatische nederlagen gedwongen samenwerking te zoeken met de protestantse partijen ARP en CHU, hetgeen uitmondde in de oprichting van het Christen-Democratisch Appèl (CDA) in 1977.
[bewerken] Belangrijke personen
Ministers-presidenten:
- Louis Beel (1946-1948 en 1958-1959)
- Jan de Quay (1959-1963)
- Victor Marijnen (1963-1965)
- Jo Cals (1965-1966)
- Piet de Jong (1967-1971)
Voor ministers zie lijst van bewindslieden voor de KVP.
Eerste Kamervoorzitter:
- 1973 - 1983 Theo Thurlings
Tweede Kamervoorzitters:
- 1937 - 1948 Josef van Schaik
- 1948 - 1963 Leonardus Gerardus Kortenhorst
- 1963 - 1972 Frans-Joseph van Thiel
Fractievoorzitters Tweede Kamer:
- 1945 - 1946 Laurentius Nicolaas Deckers
- 1946 Frans Teulings (waarnemend)
- 1946 - 1961 Carl Romme
- 1961 - 1963 Wim de Kort
- 1963 - 1971 Norbert Schmelzer
- 1971 - 1977 Frans Andriessen
Fractievoorzitter Eerste Kamer:
- 1945 - 1947 Jan van de Mortel
- 1947 - 1963 Gijsbertus Cornelis Joannes Dominicus Kropman
- 1963 - 1969 Hendricus Martinus van Lieshout
- 1969 - 1971 Jan Niers
- 1971 - 1974 Piet de Jong
- 1974 - 1977 Jan Teijssen
[bewerken] Jongerenorganisatie
De KVP heeft vrij snel na de oorlog een politieke jongerenorganisatie gehad, meestal simpelweg de KVP-jongerenorganisatie genoemd (KVPJO). In 1968 ontstond een scheuring binnen de jongerenorganisatie, waarna een groot deel van het bestuur deelnam aan de Politieke Partij Radikalen (PPR). Na mislukte pogingen tot een samengaan van christendemocratische jongerenorganisaties hief ze zichzelf op in 1974. Korte tijd later werd ze heropgericht, net voordat ze in 1980 opging in het Christen Democratisch Jongeren Appèl (CDJA).
[bewerken] Externe link
- De KVP: een nieuwe oude partij
- Verkiezingsprogramma's KVP 1946-1971
- Het archief van de KVP op het Katholiek Documentatie Centrum
 |
Katholieke Volkspartij |  |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||
| Christen-Democratisch Appèl | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
