Markgraafschap Baden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Markgrafschaft Baden
Onderdeel van het Heilige Roomse Rijk
 Hertogdom Zwaben 1112–1803 Keurvorstendom Baden 
Banner of Baden (3^2).svg Coat of arms of Baden.svg
Kaart
Baden-1803-1819.png
Algemene gegevens
Hoofdstad Baden-Baden tot de 12e eeuw), Karlsruhe (1715–1803)
Regering
Dynastie Huis Zähringen

Het Markgraafschap Baden was een markgraafschap in het Heilige Roomse Rijk. Het graafschap ontstond in 1112 tot dat het verdeeld werd tussen Baden-Durlach en Baden-Baden in 1535. Het markgraafschap werd in 1771 herenigd. In 1803 werd het markgraafschap door Napoleon verhoogd tot keurvorstendom. Het markgraafschap werd geregeerd door het Huis Zähringen.

Geschiedenis[bewerken]

Tijdens de middeleeuwen heerste het graafschap Zwaben over het markgraafschap. De eerste markgraaf van Baden, uit een zijlinie van de hertogen van Zähringen, was Herman II (regeerde 1074-1130), de zoon van Herman I. Bij zijn aantreden als markgraaf werd Baden onafhankelijk van Zwaben. Hij bestuurde het gebied rond de stad Baden, die nu Baden-Baden heet. Hij bestuurde het gebied vanuit zijn slot Hohenbaden hoog boven de thermen van de stad, dat hij na het markgraafschap Verona via zijn vader verkreeg. Hij regeerde over het markgraafschap tijdens het vacuüm van de huizen Zähringen en Hohenstaufen in het hertogdom Zwaben.

Onder zijn zoon Herman III (1130-1160) en kleinzoon Herman IV (1160-1190) werd Baden opgesplitst in

De originele machtsbasis lag in de middelloop van de Neckar rond Backnang, Besigheim en de nieuwe verworven gebieden in de bovenloop van de Rijn. In 1219 werden de gebieden verbonden door de verovering van Pforzheim uit de erfenis van Herman V. Zijn zoon en kleinzoon, Herman genaamd, voegden het gebied van Hendrik V toe aan het markgraafschap.

In de twaalfde en dertiende eeuw kreeg de partij die het Badense huis Hohenstaufen ondersteunden het gebied tussen Backnang, Stuttgart en Karlsruhe en gebieden langs de rivier Murg in de regio Breisgau in hun bezit en ze voegden dit gebied toe aan het markgraafschap. Het huis Baden-Baden was succesvol in het verkrijgen van gebied en bezittingen.

Na een aantal delingen werd het gebied in 1391 door Bernard I herenigd. Bernard vervolgde het werk van zijn voorgangers en hij vergaarde meer gebied waaronder het gebied van Baden-Hochberg, de heersende lijn die in 1418 uitstierf. Vanaf 1490 was hij markgraaf van Hachberg. Bernard I heroverde het gebied in 1415 en hij probeerde een eigen markgraafschap van Hachberg-Sausenberg te maken dat tot het uitsterven van de lijn in 1503 bleef bestaan.

Belangrijk voor het behoud van het markgraafschap was de verwerving van de steden Lahr en Mahlberg. In 1442 werd er een verbinding gemaakt tussen het zuidelijke deel van de Breisgau en het noordelijke deel rond Baden-Baden. In de late middeleeuwen maakte het markgraafschap in financiële en administratieve zin door naar een Badense vorstelijke staat. Het markgraafschap was een belangrijke staat tussen het gebied van de Habsburgers en het Hertogdom Württemberg.

Tijdens de rest van de vijftiende eeuw kwam het markgraafschap in oorlog met het Paltsgraafschap aan de Rijn die Karel I, die overleed in 1475, verloor en raakte een groot deel van zijn gebied kwijt. Deze gebieden werden werden terugveroverd door markgraaf Christoffel I (1475-1515). In 1503 stierf de lijn Baden-Sausenberg en verenigde Christiaan geheel Baden.

Na zijn dood in 1527 werd het gebied verdeeld onder zijn zonen Filips (1515-1533), Ernst I (1515-1553) en Bernhard III (1515-1536). Filips stierf kinderloos in 1533.

Verdeling 1535 in Baden-Baden en Baden Durlach[bewerken]

Na de dood van Filips werd zijn land verdeeld in 1535 onder zijn broers Ernst en Bernard. Eerst bestuurden ze het gebied van Filips gezamenlijk, die later verdeeld werd. Er ontstond de katholieke Bernhardijnse linie markgraafschap Baden-Baden en noordelijk daarvan de gereformeerde Ernestijnse linie markgraafschap Baden-Durlach die tot 1565 Baden-Pforzheim heette.

Er volgden nog meer delingen en de verzwakkingen die deze verdelingen veroorzaakten werden verergerd door de rivaliteit tussen de twee takken van de familie. Dit leidde uiteindelijk tot oorlog toen van 1584 tot 1622 Baden-Baden had een deel van het territorium van Baden-Durlach had ingenomen. Religieuze verschillen waren onderdeel van de rivaliteit. Tijdens de Reformatie hingen sommige heersers van Baden het katholicisme en andere het protestantisme aan. Dit verdeelde het huis Baden tijdens de Dertigjarige Oorlog. Baden had veel te leiden van de oorlog en leden van beide huizen waren van tijd tot tijd verbannen uit hun gebied. De Vrede van Westfalen in 1648 herstelde de status quo en de familierivaliteit stierf geleidelijk uit.

Tijdens de oorlogen tijdens het bewind van Lodewijk XIV van Frankrijk werd het markgraafschap verwoest door de Franse troepen. De markgraaf van Baden-Baden, Lodewijk William, die overleed in 1707, was prominent aanwezig onder de troepen en weerstond de Franse aanvallen. Nadat in 1771 August George Simpert van Baden-Baden (1761-1771) stierf zonder zoons na te laten, verviel zijn territorium aan Karel Frederik van Baden-Durlach (1746-1811), die geheel Baden onder zijn scepter verenigde.

Hereniging 1791[bewerken]

Ondanks de hereniging van Baden in 1791, was Baden nog geen eenheid, omdat de bezittingen lagen aan beide zijden van de Boven-Rijn lagen. Het was het werk van Karel Frederik dat de tussenliggend gebieden te veroveren om van het gebied tot een territoriale eenheid te maken. Hij kwam aan de macht in 1738 en nadat hij in 1746 meerderjarig werd, groeide hij uit tot een van de belangrijkste markgraven van Baden. Hij was geïnteresseerd in de ontwikkeling van de landbouw en handel, en het verbeteren van het onderwijs en de rechtsstaat. Hij was een goede generaal en een liberale heerser.

De mogelijkheid om gebied te veroveren kwam tijdens de Napoleontische Oorlogen toen de oorlog tussen Eerste Coalitieoorlog in 1792 uitbrak. De Badense troepen vochten voor Oostenrijk, maar daarna was het markgraafschap verwoest. In 1796 werd het markgraafschap verplicht om schuldbetalingen betalen. Hij moest zijn bezittingen aan de linkeroever van de Rijn afstaan aan Frankrijk.

In 1803, mede door het werk Alexander I wist hij het prinsbisdom Konstanz te veroveren, wat onderdeel was van de Palts en ook wat andere gebieden en de titel van keurvorst van Baden.[1]t

Bronnen, noten en/of referenties
  1. De tekst van de paragraaf Geschiedenis is afkomstig van de pagina Baden (land) die naar deze pagina is verplaats.