Monofyletisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een monofyletisch taxon bevat alle groepen die van dezelfde gezamenlijke voorouder afstammen, samen met die voorouder zelf.

Met monofyletisch of holofyletisch wordt in de biologie en taxonomie een groep organismen (een taxon) bedoeld waarvan aangenomen mag worden dat ze allen dezelfde gemeenschappelijke voorouder hebben, die zelf ook tot het taxon gerekend wordt, en waarvan alle afstammelingen in de groep geplaatst zijn.

Een taxon dat niet de gemeenschappelijke voorouder zelf bevat maar wel meerdere groepen die van die voorouder afstammen wordt polyfyletisch genoemd. Een taxon dat wel de laatste gemeenschappelijke voorouder maar niet alle afstammelingen bevat wordt parafyletisch genoemd.

Voorbeelden[bewerken]

Een taxon 'vleugeldieren' dat zou bestaan uit vogels, vleermuizen en insecten zou polyfyletisch zijn omdat de stamvader van die groepen zelf geen 'vleugeldier' is.

Een goed voorbeeld van een taxon dat niet aan de tweede eis voldoet is de klasse Reptilia in de traditionele interpretatie. Dit taxon bevatte traditioneel de schildpadden, hagedissen, slangen, tuatara's, krokodillen, dinosauriërs en zoogdierreptielen. Zij hebben allemaal wel een gezamenlijke voorouder die traditioneel ook reptiel is, maar de vogels bijvoorbeeld stammen daar ook vanaf, omdat zij uit een groep reptielen ontstaan zijn. De Reptilia zijn dus een parafyletische groep tenzij de vogels er ook bij geteld worden, en ook de zoogdieren aangezien zij van zoogdierreptielen afstammen. Dan zouden de Reptilia dan weer bij de Amphibia moeten worden gerekend om dit dan monofyletisch te maken en deze zouden dan weer bij de Pisces moeten worden gerekend om ervan een monofyletisch taxon te maken enzovoort enzovoort.

Taxonomie en cladistiek[bewerken]

In de moderne taxonomie streeft men er zo veel mogelijk naar alleen met monofyletische taxa te werken. Veel vroegere indelingen worden daarom als verouderd beschouwd. De mogelijkheid om het DNA van organismen te vergelijken heeft dit proces van herziening in een stroomversnelling gebracht.

Volgens de traditionele evolutionair-systematische definitie is de bepalende eigenschap voor monofylie enkel het afgeleid zijn van een enkele voorouder, waarbij deze voorouder tot de groep behoort. De moderne cladistische definitie van monofylie, waarbij de groep dus ook alle afstammelingen moet bevatten, stelt het begrip echter gelijk aan het oudere begrip holofylie. Sommige auteurs verkiezen het gebruik van de term holofylie.