Taxon

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor het gelijknamige tijdschrift, zie Taxon (tijdschrift).
Verschillende niveaus van het wetenschappelijk classificatiesysteem. Leven Domein (biologie) Rijk (biologie) Stam (biologie) Klasse (biologie) Orde (biologie) Familie (biologie) Geslacht (biologie) Soort (biologie)

Magnify-clip.png
De hierarchie van de acht belangrijkste taxonomische rangen. Tussenliggende taxa zijn niet afgebeeld.

Een taxon (meervoud: taxa) is een taxonomische eenheid of taxonomische groep. Het is een groep organismen, die door een taxonoom geacht worden een te onderscheiden eenheid te vormen. Een taxon kan ook zijn: een groep van taxa van een onderliggend niveau, of een deel van een taxon van een hoger niveau. Er zijn dus niveaus te onderscheiden.

Voorbeelden van taxa zijn:

  • kroontjeskruid (Euphorbia helioscopia), een taxon in de rang van soort binnen (het taxon van) het geslacht Euphorbia. Een soort wordt altijd binnen een geslacht geplaatst; dit is zichtbaar aan het eerste deel van de soortsnaam. Soortsnamen en geslachtsnamen worden meestal cursief geschreven, bij overige taxa wordt het alleen aanbevolen.
  • loopkeverfamilie (Carabidae), een taxon in de rang van familie.

Meestal heeft een taxon een naam en een rang, maar dit is geen vereiste. Een taxon bevat organismen (of taxa) waarvan een taxonoom oordeelt dat ze tot die eenheid horen, om redenen die voor de taxonoom van belang zijn.

In de door Linnaeus ingevoerde binominale nomenclatuur behoren alle benoemde soorten tot een geslacht, en hebben ze een tweedelige naam. Een taxon met een rang lager dan soort krijgt een driedelige naam.

De term "taxon" werd geïntroduceerd op voorstel van H.J. Lam op het Internationaal Botanisch Congres van 1950 in Stockholm, als verkorte schrijfwijze voor "taxonomic group" (= "taxonomische groep"). Dit voorstel werd aangenomen en na de botanici volgden zoölogen en bacteriologen al snel. De zoölogen definieerden de term als "taxonomic unit" (= "taxonomische eenheid").[1][2]

Het is niet gezegd dat de leden van een taxon op elkaar lijken. In sommige gevallen lijken ze heel sterk op elkaar: het ene lid van het geslacht havikskruid (Hieracium) lijkt sterk op de meeste andere leden. In andere gevallen is er met de beste wil van de wereld geen gelijkenis te ontdekken: de heilige lotus (Nelumbo nucifera) lijkt uiterlijk in geen enkel opzicht op de plataan (Platanus hispanica), hoewel beide planten volgens het APG II-systeem tot hetzelfde taxon horen: de orde Proteales. Dit komt enerzijds doordat het APG II-systeem gebaseerd is op DNA-data (de volgorde van basen in de genetische code), zogeheten moleculaire data, en niet op uiterlijke overeenkomsten, en anderzijds doordat het taxon Proteales (een orde) zich veel hoger in de hiërarchie bevindt dan het taxon Hieracium (een geslacht).

Strikt genomen is ook een clade een taxon. Het is een groep die door een taxonoom onderscheiden wordt. Aangezien een clade nooit een formele naam (volgens een van de bestaande nomenclatuur Codes)[bron?] krijgt, of een formele rang, heeft het woord taxon in de wandelgang eigenlijk zelden betrekking op een clade. Niettemin refereert de PhyloCode naar de te benoemen clades met de term "taxa".

Er is wel discussie geweest of cultivars en cultivar Groepen in het kader van de International Code of Nomenclature for Cultivated Plants, ICNCP niet aangeduid zouden moeten worden met de term "culton", maar dit heeft het niet gehaald.[3]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Jacobs, M. (1984) Herman Johannes Lam, 1892-1977: The Life and Work of a Dutch Botanist, Editions Rodopi, ISBN 9062035450
  2. Lanjouw, J. Levensbericht van Herman Johannes Lam, (3 januari 1892 – 15 februari 1977)
  3. Hetterscheid, WLA & WA Brandenburg (1995) Culton versus taxon: conceptual issues in cultivated plant systematics. Taxon 44: 161-175.
Icoontje WikiWoordenboek Zoek taxon op in het WikiWoordenboek.