Gewone plataan
| Plataan | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 typische bladderende stam |
|||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
| Soort | |||||||||||||||||
| Platanus hispanica Münchh. (1770) |
|||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||
| 26 m hoge (1994) plataan in Hyon, België met een stamomtrek op 150 cm hoogte van 607 cm (2007). | |||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
De gewone plataan (Platanus hispanica, synoniem: Platanus ×acerifolia) is een boom uit de plataanfamilie (Platanaceae). Het is een snelgroeiende hybride van de oosterse plataan (Plantanus orientalis) en de westerse plataan (Platanus occidentalis). De boom wordt veel aangeplant voor schaduw en om de sierwaarde in stadsstraten en op pleinen. De boom kan de luchtvervuiling in de stad goed verdragen, evenals de beperkte beschikbare ruimte voor de wortels. Ook flink snoeien kan de boom hebben. De gewone plataan kan ongeveer 35 m hoog worden.
Het jonge blad en twijgen zijn dicht bezet met stervormige haren. Als de haren uitvallen kunnen deze soms allergische reacties, zoals jeuk en irritaties aan de slijmvliezen, veroorzaken.
Inhoud |
[bewerken] Kenmerken
De boom heeft een koepelvormige kroon met grote, gespreide takken aan een lange stam. De boomschors is glad, dun en grijsbruin. Door afschilferen ontstaan groenachtige of gele vlekken (zie foto). De boom heeft bleekgroene twijgen, die later fors en bruin van kleur worden. De knoppen zijn kegelvormig, roodbruin en hebben een grote voet die uitsteekt. Ze zijn 6-8 mm groot.
De plataan heeft vijflobbige bladeren, waarvan elke lob driehoekig is en een ruwe getande rand heeft.De bladkleur is aan de bovenzijde helder, glanzend groen en aan de onderzijde bleker.
De plataan is eenhuizig. De mannelijke en vrouwelijke bloemen vormen katjes. Het zijn ronde hoofdjes aan lange stelen. De mannelijke zijn geel, de vrouwelijke karmijnrood.
De boom heeft bruine dopvruchten (nootjes) die in bolvormige groepjes staan. Deze hebben een doorsnede van 8 cm. In de winter blijven de bolletjes aan de boom zitten. De zaden verspreiden zich in de lente. Dit zaad is voorzien van gele haartjes die als parachute dienen.
_pruned.jpg)
Sommige kleine platanen hebben ook een andere vorm blad net zoals de linde. Sommige zijn ook heel klein maar wel breed.
[bewerken] Toepassingen
Het roze-bruine hout van de plataan kan gebruikt worden voor speelgoed, fineer, etc.
[bewerken] Cultivars
Een veel gebruikte cultivar is Platanus hispanica 'Malburg'.
[bewerken] Ziekten
De plataan kan aangetast worden door de schimmel Apiognomonia errabunda, die het blad aantast en kankerplekken op de twijgen en takken veroorzaakt. Bij aantasting kan het noodzakelijk zijn de takken fors terug te snoeien om zo de schimmel kwijt te raken, maar meestal herstelt de boom vanzelf.
De plataanvouwmijnmot kan veel bladen aantasten, op een blad zijn wel tot zestig mijnen aangetroffen, maar de boom schijnt hiervan verder weinig schade te ondervinden.
[bewerken] Externe link
- Plataan (Platanus hispanica) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels22, dit is de voorlaatste uitgave)
- Foto's, metingen en locatiegegevens van monumentale platanen
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Platanus x hispanica op Wikimedia Commons. |
