Vorstendom Schaumburg-Lippe

Grafschaft (Fürstentum) Schaumburg-Lippe
Onderdeel van het Heilige Roomse Rijk, Onderdeel van de Rijnbond Onderdeel van de Duitse Bond Onderdeel van de Noord-Duitse Bond Onderdeel van het Duitse Keizerrijk
←  1643 – 1918  →
(Details)
Kaart
Algemene gegevens
Hoofdstad	Bückeburg
Oppervlakte	340,2 km²
Bevolking	33.133 (1881) 44.992 (1905)
Talen	Duits
Religie(s)	98,2% protestanten 1,3% katholieken 0,4% joden
Regering
Regeringsvorm	Monarchie
Dynastie	Huis Lippe
Staatshoofd	Vorst

Locatie van Schaumburg-Lippe in het huidige Duitsland

Het vorstendom Schaumburg-Lippe was van 1640 tot 1807 een graafschap, daarna tot 1918 een vorstendom en ten slotte tot 1946 een vrijstaat in de huidige Duitse deelstaat Nedersaksen tussen de stad Hannover en de grens van Westfalen.

De staat telde van alle landen in het Duitse Keizerrijk het minste aantal inwoners. Wat betreft de oppervlakte waren het vorstendom Reuss oudere linie en de vrije steden Bremen en Lübeck kleiner. De hoofdstad was Bückeburg, dat in 1905 slechts 5500 inwoners telde (2002: 20.882).

Geschiedenis

Ontstaan

Na het uitsterven van de graven van Schaumburg met graaf Otto V op 15 november 1640 komt een deel van dit graafschap aan de landgraaf van Hessen-Kassel en een ander deel aan Filips van Lippe-Alverdissen, zoon van Simon VI van Lippe. Filips erft via zijn moeder Elizabeth, dochter van graaf Otto IV van Schaumburg. Het Lippische deel van Schaumburg bestond uit Bückeburg, Stadthagen, Hagenburg, Arensburg en het halve ambt Sachsenhagen.

Bij de verdeling van Lippe na de dood van zijn vader graaf Simon VI in 1613 had hij als apanage de districten Lipperode en Alverdissen ontvangen. Na de successie in Schaumburg, dat formeel onder het gezag van de landgraaf van Hessen stond, noemt hij zich graaf van Schaumburg-Lippe. In 1668 wordt de primogenituur ingevoerd.

Filips sterft in 1681 en wordt opgevolgd door zijn oudste zoon Frederik Christiaan (linie Schaumburg-Lippe-Bückeburg), terwijl zijn tweede zoon Filips Ernst de linie Schaumburg-Lippe-Alverdissen sticht. Deze zijtak was niet rijksvrij. Na het uitsterven van de linie Lippe-Brake in 1709 wordt dit gebied na een lang successieconflict in 1748 verdeeld onder Schaumburg-Lippe en Lippe, zodat eerstgenoemde wordt uitgebreid met Schieder. Met Frederik Christiaans kleinzoon Willem stierf de Bückeburgse linie in 1777 uit, zodat Schaumburg-Lippe nu geheel toeviel aan Filips II Ernst, kleinzoon van Filips Ernst. Lippe slaagt erin op dit moment het ambt Schieder terug te krijgen.

Slot Bückeburg waar de vorstelijke familie tot op de dag van vandaag woont

Vorstendom

Filips II wordt na zijn dood in 1787 opgevolgd door zijn zoon George Willem. Deze treedt op 18 april 1807 toe tot de Rijnbond en neemt gelijktijdig de titel van vorst aan. Van 1806 tot 1838 maakt hij aanspraak op het ambt Blomberg in Lippe. In 1812 wordt Alverdissen aan Lippe afgestaan. Het land wordt in 1815 lid van de Duitse Bond en krijgt op 15 januari 1816 een grondwet. In het revolutiejaar 1848 geeft de vorst toe aan enkele liberale eisen, maar hij wijzigt in 1849 zijn koers in reactionaire zin door de nieuwe grondwet af te schaffen zonder daarbij de oude te herstellen. In 1837 wordt een tolunie met het koninkrijk Hannover gesloten, die op 1 januari 1854 wordt opgenomen in de Zollverein.

George Willems zoon en opvolger Adolf I George stemt op 14 juni 1866 vóór de door Oostenrijk voorgestelde mobilisatie tegen Pruisen, maar sluit zich na de Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog bij laatstgenoemd land aan. Het land treedt in datzelfde jaar toe tot de Noord-Duitse Bond, sluit in 1867 met Pruisen een militaire conventie en treedt in 1871 toe tot het Duitse Keizerrijk. Op 17 november 1868 komt de vorst na lang onderhandelen met de landsvergadering een nieuwe constitutie overeen, die voorziet in een landdag met 15 leden, waarvan er 10 door de steden en plattelandsdistricten worden aangewezen, 1 door de adel, clerus en intelligentsia en 2 door de vorst. In 1885 doet het koninkrijk Pruisen afstand van zijn aanspraken op het Steinhuder meer.

Als in 1895 de geesteszieke en kinderloze vorst Alexander de troon van Lippe bestijgt, wordt Adolf Georges zoon Adolf bij een postuum gepubliceerd decreet van Alexanders voorganger Woldemar tot regent van dit land benoemd. Tussen de linies Schaumburg-Lippe en Lippe-Biesterfeld breekt hierop een conflict over de erfopvolging uit dat uiteindelijk door een bemiddelingsraad onder leiding van koning Albert van Saksen wordt beslist in het voordeel van de laatste.

Bekende telgen

Mario-Max Prince Schaumburg-Lippe heeft in 2010 de nodige media-aandacht weten te verwerven, onder meer door zijn wannabe gedrag en deelname aan het SBS6-programma Coming to Holland: Prins Zoekt Vrouw. Hij deed zich hier voorkomen alsof hij van adel en een echte Duitse prins is, wat in werkelijkheid niet zo is. Mario-Max is slechts geadopteerd door zijn stiefvader Prins Waldemar zu Schaumburg-Lippe. Binnen zijn eigen familie ligt de positie van de jurist zeer gevoelig. Zijn moeder en hij worden niet erkend als leden van het huis Schaumburg-Lippe.

Bestuurlijke indeling

• Steden Bückeburg en Stadthagen
• Districten Bückeburg, Stadthagen en Hagenburg

Willem Graaf van Schaumburg-Lippe (regeerde van 1748 tot 1777)

Het oude Schaumburg-Lippe omvat tegenwoordig het noordelijke deel van het district Schaumburg. Als gebied van de Evangelisch-Lutherische Landeskirche Schaumburg-Lippe bestaan de oude grenzen echter nog steeds.

Heersers

Graven van Schaumburg-Lippe (1643–1807)

• Filips I (1643–81)
• Frederick Christiaan (1681–1728)
• Albert Wolfgang (1728–48)
• William (1748–77)
• Filips II Ernst (1777–87)
• George William (1787–1807)

Prinsen van Schaumburg-Lippe (1807–1918)

• George William (1807–60)
• Adolf I George (1860–93)
• George (1893–1911)
• Adolf II (1911–18)

Zie ook

• Lijst van heersers van Schaumburg-Lippe

Mediabestanden

Zie de categorie Schaumburg-Lippe van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Bronnen, noten en/of referenties