Sommelsdijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sommelsdijk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Sommelsdijk
Sommelsdijk
Sommelsdijk
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Goeree-Overflakkee Goeree-Overflakkee
Coördinaten 51° 45′ NB, 4° 9′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2012) 7.460
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Oude ansichtkaart van Sommelsdijk met de haven en de molen.
Hervormde Kerk
Het centrum van Sommelsdijk

Sommelsdijk is een dorp in de Zuid-Hollandse gemeente Goeree-Overflakkee, op het gelijknamige eiland Goeree-Overflakkee. Vroeger maakte het als enige dorp op het eiland deel uit van het gewest Zeeland. In 1805 werd Sommelsdijk Hollands (later Zuid-Hollands), en dat bleef zo bij de grondwetswijziging van 1814. Op 1 januari 2012 had Sommelsdijk 7.460 inwoners en is daarmee het grootste dorp van Goeree-Overflakkee. Het dorp is vastgegroeid aan Middelharnis. Tot 1966 vormde Sommelsdijk een aparte gemeente, nadien maakte het deel uit van Middelharnis.

In de Tweede Wereldoorlog werden begin maart 1941 bijna tweehonderd jonge mannen uit Sommelsdijk een maand in Kamp Schoorl geïnterneerd wegens belediging van het Duitse leger en de Nederlandse politie.

Bezienswaardig[bewerken]

De kerk met omgeving van Sommelsdijk is een beschermd dorpsgezicht samen met Middelharnis. De Hervormde Kerk aan de Ring was ooit de grootste kerk van het eiland Goeree-Overflakkee, maar na diverse branden en andere beschadigingen is er van het oorspronkelijke gebouw niet veel meer over. Naast de kerk staat een streekmuseum. De Voorstraat heeft enkele monumentale panden uit de zeventiende en achttiende eeuw. Aan de Westdijk staat een stellingmolen genaamd De Korenbloem.

Verder telt de plaats tientallen rijksmonumenten.

Hervormd Sommelsdijk[bewerken]

De geschiedenis van de hervormde gemeente begint in 1573 met de overkomst van ds. A. F. de Steur. Tijdens de ambtsperiode van ds. Wilhelmus à Brakel van der Kluit, kleinzoon van de bekende Wilhelmus à Brakel, maakte de gemeente een turbulente tijd mee. in 1739, tegen het einde van zijn ambtsperiode waarschuwde hij de gemeente vanaf de preekstoel tegen het omstreden boekje van Johannes Eswijler, Zielseenzame meditatiën. Eswijler leverde kritiek op de kerk en predikanten van zijn tijd, de late 17e eeuw. Hij keerde zich tegen een vorm van christendom die zich vooral bezighield met uiterlijke regels en wetten en pleitte voor een innig christendom, zoals dat later ook door Wilhelmus Schortinghuis werd verkondigd. Eswijlers boekje werd door velen gretig gelezen en veroorzaakte in vele gemeenten conflicten. De grote nadruk waarmee À Brakel maar bleef waarschuwen tegen de piëtististiche opvattingen uit het boekje, dat nauwelijks bekend was bij zijn gemeenteleden, werkte juist averechts. Velen keerden zich van zijn prediking af. Jarenlang heeft deze kwestie de gemeente beroerd. Vooral omdat À Brakel zich ook na zijn emeritaat in 1748 meer dan eens openlijk verzette tegen de prediking van zijn opvolgers, waarin hij opnieuw piëtistische opvattingen meende aan te treffen. Ook na zijn dood in 1762 duurde het nog zeker vijftien jaar voordat de eenheid in de gemeente werd hersteld.[1]

Afscheiding en Doleantie gingen niet zonder meer aan Sommelsdijk voorbij. Tijdens de periode van ds. M. L. Reyerkerk (1838-1874) kwam het tot een ingrijpende confrontatie tussen de liberale overmacht en een orthodoxe minderheid. De liberale prediking van ds. Reyerkerk stuitte op toenemend verzet. Men verzocht deze predikant zijn ambt neer te leggen. Uiteindelijk brokkelde de liberale hegemonie af. De daaropvolgende predikanten waren meer confessioneel getint. Vanaf 1921 werd de gemeente gediend door predikanten behorend tot de Gereformeerde Bond. In 2004 vond in de gemeente een grote scheuring plaats. Een derde van de gemeenteleden vertrok naar de Hersteld Hervormde Kerk. Inmiddels heeft er groei in de gemeente plaats gevonden door aanwas vanuit uit andere kerkverbanden en terugkerende gemeenteleden vanuit de Hersteld Hervormde Kerk.

De gemeenschap van Sommelsdijk staat bekend als één van de meest kerkelijke binnen Nederland. De zondagsrust wordt nog sterk in acht genomen en de kerkdiensten in de plaatselijke kerken worden druk bezocht. Sommelsdijk en Middelharnis tellen dan ook 14 verschillende kerkgenootschappen, variërend van evangelisch, gereformeerd tot de Jehovagetuigen.

De Westplaat[bewerken]

De Westplaat is de nieuwbouwwijk van Sommelsdijk en Middelharnis. Begin 2000 is men begonnen om de toenmalige landbouwgronden om te vormen naar een nieuwe woonwijk. Door deze ontwikkeling is het dorp sterk gegroeid.

Dorpen in de buurt[bewerken]

Nieuwe-Tonge, Melissant, Middelharnis, Ouddorp en Dirksland.

Geboren[bewerken]


Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. F.A. van Lieburg, Eswijlerianen in Holland, 1734-1743 (Kampen: De Groot Goudriaan, 1989), p. 120-130.