Spoorlijn 161

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn 161
Schaarbeek - Namen
Spoorlijn 161 op de kaart
Totale lengte 62,0 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door Grande Compagnie de Luxembourg
Geopend
Schaarbeek - Brussel-Luxemburg: 23 okt. 1856
Brussel-Luxemburg - Terhulpen: 23 augustus 1854
Terhulpen - Gembloers: 14 juni 1855
Gembloers - Rhisnes: 10 september 1855
Rhisnes - Namen: 14 april 1856
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd 1956
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid 130 km/h
Treindienst door NMBS
Traject
vSTR-BSicon .svgBSicon .svg lijn 26B van Y Haren Noord
vSTRBSicon .svgBSicon .svg lijn 27 van Antwerpen-C, spoor A
lijn 36 van Liège-G, spoor A
vSTRvSTR-BSicon .svg lijn 27 van Antwerpen-C, spoor B
lijn 36 van Liège-G, spoor B
vSTRvSTR-SHI2glvSHI2+r- lijn 25 van Antwerpen-Luchtbal
vBHF-LvBHF-MvBHF-R- 0,0 Schaarbeek
vSTRvÜSTlvSTR-
dAKRZurdAKRZumdAKRZumdAKRZumdAKRZuld R21
vSHI2g+l-vSTRvSTR-
edKRZurexdBRKmqedKRZumedKRZuledABZg+rd lijn 161/1 van Y Zennebrug tot 1952
dBRÜCKE1rtdSTRqdSTRdBRÜCKE1ldABZg+rd lijn 161/1 van Y Zennebrug vanaf 1952
vSTRr-vSTRvSTR- lijn 27 naar Brussel-N, spoor A
lijn 36 naar Brussel-N, spoor A
STRqvKRZodABZg+rd Y Josaphat, lijn 161/2 van Brussel-Noord
STRqdSTRrvSTRd lijn 27 naar Brussel-N, spoor B
lijn 36 naar Brussel-N, spoor B
STRqdSTRqvSTRr-STRd lijn 25 naar Brussel-Noord
BSicon .svgSHI3+lvSHI3r-
eHST 1,6 Josaphat
eHST 2,8 Paleisstraat
eHST 3,5 Koninklijke-Sint-Mariastraat
TUNNEL1 Josaphattunnel 385m.
eHST 4,4 Rogierstraat
TUNNEL1 Deschaneltunnel 548m.
eHST 5,1 Leuvensesteenweg
TUNNELa Schumantunnel 970m.
etvSTRg+l lijn Schuman-Josaphattunnel van Meiser in aanleg
BSicon .svg
+
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + xtvSTR
BSicon utSTRlg.svg
utSTRlg +
metrolijnen  1   5 
BSicon .svgtvBHF-exBHFutHST 5,8 Brussel-Schuman
BSicon .svgxtvSTReutSTRlf metrolijnen  1   5 
edHSTexdSTR 6,1 Wetstraat
xvÜSTl
vBHF 7,0 Brussel-Luxemburg
vÜST
vSTR-eHST Mouterij gepland
vÜSTl
vAKRZu R21
vBHF 8,9 Etterbeek
BSicon .svgvSTRSTRrg lijn 26 van Schaarbeek
BSicon .svgvSTR-ABZglABZrf lijn 26/2 naar Y Etterbeek
BSicon .svgvSTR-eABZgleKRZo lijn 160 naar Tervuren opgebroken
BSicon .svgvSTR-SHI3glSHI3g+r lijn 26/4 naar Y Boondaal
BSicon .svgvKRZuABZrf lijn 26 naar Halle
BSicon .svgvSTR-SHI3g+lSHI3r lijn 26/3 van Y Watermaal
vBHF 10,1 Watermaal
SPLe lijn 161A van Brussel-Luxemburg
AKRZu R22
BHF 12,0 Bosvoorde
eHST 13,9 Zoniënwoud
STR+GRZq Grens Brussel - Vlaams-Brabant
AKRZo R0
eABZrf lijn 161B naar Groenendaal-Renbaan opgebroken
BSicon .svgeKRWglexKRW+r
BSicon .svgBHFexBHF 17,0 Groenendaal
BSicon .svgSTRexSTRlf buurtspoorlijn 293 naar Overijse opgebroken
HST 18,9 Hoeilaart
eHST 20,0 Bakenbos
STR+GRZq Provinciegrens Vlaams-Brabant - Waals-Brabant
SPLa lijn 161C naar Genval
vBHF 22,0 Terhulpen
vBHF 23,2 Genval
SPLe lijn 161C van Terhulpen
BSicon .svgemKRZuuexSTRlg buurtspoorlijn Ww van Brussel opgebroken
BSicon .svgBHFuexHST 25,2 Rixensart
BSicon .svgSTRuexSTRlf buurtspoorlijn Ww naar Waver opgebroken
HST 27,7 Profondsart
eHST 29,0 Le Buston
dvSTRg+ldABZq+l lijn 139 van Leuven
BSicon .svgvÜSTlvSHI2gl-
BSicon .svgdWg+ldWglrdWg+rdSTR
BSicon .svgvBHF-LdBHF-RdDST 30,0 Ottignies
BSicon .svgSPLeSPLe
BSicon .svgKRZoSTRrf lijn 140 naar Marcinelle
KRW+lKRWgrBSicon .svg 34,1 Y Louvain-la-Neuve-Université
STRlfKRZulBSicon .svg lijn 161D naar Louvain-la-Neuve-Université
AKRZu N25
BHF 36,0 Mont-Saint-Guibert
BHF 38,0 Blanmont
uexSTRlgSTRBSicon .svg buurtspoorlijn 324 van Gosselies opgebroken
uexHSTBHFBSicon .svg 40,0 Chastre
uexSTRlfemKRZuBSicon .svg buurtspoorlijn 324 naar Geldenaken opgebroken
STR+GRZq Provinciegrens Waals-Brabant Namen
BHF 41,9 Ernage
vSTRag+xr lijn 147 van Tamines / Auvelais opgebroken
BSicon .svgvBHFuexKHSTa 4,0 Gembloux
BSicon .svgvÜSTuexSTRlf buurtspoorlijn 326 naar Geldenaken opgebroken
vSTR-eABZgl lijn 147 naar Landen opgebroken
vSTRgr lijn 144 naar Jemeppe-sur-Sambre
BHF 47,6 Lonzée
BHF 50,9 Beuzet
BHF 53,0 Saint-Denis-Bovesse
BHF 56,0 Rhisnes
AKRZu A15E42
emKRZu buurtspoorlijn 9, 67 opgebroken
dSHI1lexdSTR+l lijn 142 van Tienen, lijn 142A van Saint-Servais opgebroken
ddSTR+rxvÜSTl lijn 130 van Charleroi-Sud
dSTR+rvÜSTdSTR lijn 130B en 130D van Ronet
vÜSTrvÜSTl
vBHF-LvBHF-R 62,0 Namen
dSTRvÜSTrdSTR
vSTRvÜST
vSTR-STRlvKRZo lijn 125 naar Liège-Guillemins
dXldWX+lrdXrdSTR lijn 162 naar Sterpenich
v-STRBSicon .svg lijn 154 naar Givet

Spoorlijn 161 is een Belgische spoorlijn die Brussel met Namen verbindt. De lijn is 62 km lang.

Geschiedenis[bewerken]

De lijn werd aangelegd door de Compagnie du Grand-Luxembourg, opgericht op 11 september 1846 en overgenomen door de Belgische Staatsspoorwegen in 1873. De spoorlijn werd aangelegd in verschillende delen:

  • 12 augustus 1854: Brussel-Luxemburg - Terhulpen
  • 9 juni 1855: Terhulpen - Gembloers
  • 10 september 1855: Gembloers - Rhisnes
  • 14 april 1856: Rhisnes - Namen
  • 23 oktober 1856: Brussel-Noord - Brussel-Luxemburg
  • 25 september 1874: Schaarbeek - Brussel-Luxemburg

Tussen 1872 en 1876 werd de hele lijn op dubbelspoor gebracht. De spoorlijnen 161A en 161C verhogen de capaciteit van de spoorlijn naar 3 sporen tot Watermaal en geven een rechtstreekse aansluiting op de spoorlijn 26.

Met de opening van de Brusselse Noord-Zuidverbinding in 1952 werden de spooraansluitingen naar Station Brussel-Noord en de spoorlijn naar Laken aangepast. De aansluitsporen gaan onder de spoorlijnen 25, 26 en 36 door om bij de middensporen van de Noord-Zuidverbinding uit te komen. Op deze wijze is een kruisingsvrije doorverbinding in Brussel-Zuid op de spoorlijn 50A naar Gent mogelijk. Vroeger sloten de sporen aan de oostkant van het vroegere kopstation aan. De rechtstreekse aansluiting naar Laken die vroeger met een viaduct over de hoofdsporen heen ging is vervangen door een tunnel. Restanten van de oude viaduct zijn nog te zien in de volkstuinen.[1]

Op 14 januari 1956 werd het baanvak tussen Brussel-Noord en Ottignies geëlektrificeerd (3 kV). Een half jaar later, op 30 september 1956, werd ook het baanvak tussen Ottignies en Namen geëlektrificeerd.

Op 1 september 1975 werd de aansluitende zijlijn, spoorlijn 161D, Ottignies - Louvain-la-Neuve geopend. De maximumsnelheid bedraagt 130 km/u. Samen met de uitbreiding naar 4 sporen, zal ook de maximumsnelheid verhoogd worden tot 160 km/u. Tussen Brussel-Noord en Brussel-Luxemburg mag slechts 50 km/u gereden worden, en ook op de helling naar de Maas in Namen moet aan verminderde snelheid gereden worden (100 km/u).

GEN project[bewerken]

In het kader van de Gewestelijk ExpresNet (GEN) wordt het hele traject van Schuman tot de aansluiting naar Louvain-la-Neuve viersporig. De spoorlijn afkomstig van de Schuman-Josaphattunnel zal eigen perrons hebben in Schuman. Tussen Schuman en Brussel-Luxemburg wordt het oostelijke derde spoor vervangen door een dubbelsporig traject. Van Brussel-Luxemburg tot voorbij Etterbeek komt een viersporig traject waar de huidige westelijke sporen de expres sporen worden en de oostelijke sporen voor het lokaal verkeer, met een nieuwe halte Mouterij. Daar de viersporigheid tussen Watermaal en Ottignies geëxploiteerd zal worden met de buitensporen voor het lokaal verkeer en de binnensporen voor het snelverkeer, wordt er tussen Etterbeek en Watermaal een spoortunnel gebouwd, zodat het spoorgebruik kruisingsvrij omgewisseld kan worden. Het buitenspoor (lokaalspoor, westkant) richting Brussel gaat zo over in het lokaal spoor richting Brussel aan de oostzijde vanaf Etterbeek. De stoptreinen vanuit Ottignies kunnen dan de Schuman-Josaphattunnel gebruiken en volledig gescheiden rijden van de Intercity treinen Namen - Brussel. De aansluiting van de spoorlijn 26 komen enkel op de lokaal sporen terecht.

Goederenverkeer[bewerken]

De vele steile hellingen maken deze lijn ongeschikt voor zware goederentreinen. De helling tussen Ottignies en Mont-Saint-Guibert bedraagt 17 promille en de afdaling naar de Maas bedraagt 18 promille. Goederentreinen richting Luxemburg en Frankrijk dienen dus rond te rijden, via Charleroi-Sud langs spoorlijnen 140 en 130. Sinds juni 2001 kan er ook via een nieuwe verbinding (spoorlijn 147) tussen Fleurus en Auvelais gereden worden. Daarmee wordt Charleroi vermeden en kunnen de treinen direct doorrijden richting Namen en Luxemburg.

Treindienst[bewerken]

Internationaal

Treintype Verbinding Dienstregeling
INT Brussel-Zuid - Namen - Chur (Zwitserland) 1x/dag

Dagelijks

Treintype Verbinding Dienstregeling
IC J Brussel-Zuid - Namen - Luxemburg 1x/u
IC Brussel-Zuid - Namen - Dinant 1x/u
CR Brussel-Zuid - Louvain-la-Neuve-Université 1x/u
L Ottignies - Namen Week: 1x/u
Weekend: 1x/om de 2u

Week

Treintype Verbinding Dienstregeling
CR Aalst - Eigenbrakel 1x/u
IC M Brussel-Zuid - Brussel-Noord - Namen - Dinant/Liers 1x/u
IC J Brussel-Zuid - Namen - Luxemburg 1x/u
IR l Binche - Brussel-Noord - Louvain-la-Neuve-Université 1x/u
P Verscheidene diensten Tijdens de piekuren

Weekend

Treintype Verbinding Dienstregeling
L Leuven - Ottignies - Louvain-la-Neuve-Université 1x/u

Verbindingssporen[bewerken]

  • 161/1: Y Zennebrug (lijn 28, 50) - Y Josaphat (lijn 161, 161/2)
  • 161/2: Brussel-Noord - Y Josaphat (lijn 161, 161/1)

Lijn 161A & 161C[bewerken]

Tussen station Brussel-Luxemburg en station Watermaal ligt ten oosten van lijn 161 als derde spoor lijn 161A. Tussen station Terhulpen en station Genval lag ten westen van lijn 161 als derde spoor lijn 161C, maar die werd opgenomen in de ombouw naar de viersporigheid in het kader van de GEN-Werken.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
HSL: 1 · 2 · 3 · 4
Spoorlijnen: 0 · 12 · 13 · 15 · 16 · 16A · 19 · 20 · 21 · 21A · 21D · 24 · 25 · 25N · 26 · 27 · 27A · 27B · 28 · 29 · 34 · 35 · 35/1 · 35/2 · 36 · 36C · 36N · 37 · 39 · 40 · 42 · 43 · 44 · 49 · 50 · 50A · 51 · 51A · 51B · 51B/1 · 52 · 53 · 53/1 · 54 · 55 · 57 · 58 · 59 · 60 · 66 · 69 · 73 · 75 · 75A · 78 · 82 · 86 · 89 · 90 · 94 · 96 · 97 · 108 · 112 · 115 · 116 · 117 · 118 · 122 · 123 · 124 · 125 · 125B · 130 · 130A · 132 · 134 · 139 · 140 · 141 · 144 · 154 · 161 · 161D · 162 · 163 · 165 · 166 · 167
Goederenlijnen: 10 · 11 · 11A · 17 · 21C · 26A · 26B · 27C · 36A · 100 · 106 · 125A · 127 · 137 · 138 · 147 · 150 · 155 · 202 · 202A · 204 · 207 · 208 · 209 · 211 · 214 · 217 · 218 · 220 · 221 · 222 · 223 · 224 · 226 · 230 · 231 · 232 · 242 · 260 · 260A · 269 · 270 · 272 · 273 · 276 · 280 · 283 · 285 · 288 · 289
Opgebroken: 18 · 21B · 22 · 23 · 30 · 31 · 32 · 33 · 33A · 38 · 45 · 45A · 46 · 47 · 48 · 56 · 61 · 62 · 63 · 64 · 65 · 66A · 67 · 68 · 69B · 73A · 74 · 76 · 77 · 77A · 79 · 80 · 81 · 83 · 85 · 87 · 88 · 88A · 92 · 98 · 99 · 102 · 107 · 109 · 110 · 111 · 112A · 113 · 114 · 119 · 120 · 121 · 126 · 128 · 131 · 133 · 135 · 136 · 136B · 137 · 138A · 140A · 142 · 143 · 153 · 156 · 160 · 164 · 201 · 203 · 205 · 249 · 253 · 254 · 257 · 264 · 266 · 266A · 267