Tatami

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hotelsuite met gedeeltelijke tatamivloer
6 Tatami kamer met shoji
Mogelijke verbanden voor het leggen van tatami
Combinatie van tatamivloer en futonmatras

De tatami is een Japanse mat, zoals deze sinds vele eeuwen gebruikt wordt in woningen, vroeger eerder bij de gegoede Japanners, toen vloeren nog veelal in gestampte aarde werden aangelegd, later in huizen zowat overal in Japan. Tatami betekent "geplooid en opgestapeld", hierbij verwijzend naar de wijze waarop de mat wordt gemaakt.

De mat is gefabriceerd uit een kern van rijststro die omwikkeld wordt door een gevlochten mat van hetzelfde materiaal. Doorgaans wordt de rand afgewerkt met een kleurrijk lint, soms voorzien van mooie motieven. Vandaag wordt voor de kern veelal gebruikgemaakt van kunststof. Het gebruik van tatamivloeren en -matten is vandaag in Japan nog algemeen verspreid.

Ook in het westen kan men in Japanse winkels dergelijke matten kopen. Zij worden gekocht door mensen die hun huis of deel ervan in Japanse stijl willen inrichten. In moderne Japanse huizen vindt men doorgaans in ieder geval een kamer waarin zich een tatamivloer bevindt, de zogenaamde washitsu. Deze kamer is zowat het centrum van huis, een speciale plaats in de woning, waar men bijvoorbeeld de theeceremonie in traditionele stijl kan uitvoeren. In deze kamer bevindt zich doorgaans ook de tokonoma.

Tatami gebruik en legplan[bewerken]

In Japan worden huizen en kamers nog steeds gemeten in functie van het aantal tatamimatten. Japanners spreken over een "kamer of een huis van x-aantal tatami". Eén tatami was in de tijd van de shoguns de oppervlakte die één samoerai nodig had om zijn bezittingen uit te stallen en te slapen. Zo kon de afmeting van een huis, een kasteel, een paleis meteen een indicatie geven van het aantal bewakers, dienaars of samoerai dat de heer van het huis ter zijner beschikking had. Een aantal zalen van het Nijo kasteel in Kioto, het verblijf van Tokugawa Ieyasu is hiervan een prachtig voorbeeld.

Er zijn verschillende, strikte regels om de matten in verband te leggen. Belangrijk is vooral nooit de hoeken van drie of meer matten met elkaar in contact te brengen. Onconventionle verbanden brengen ongeluk, zegt men.

Een mat is doorgaans rond de 90 centimeter breed en 180 centimeter lang, alhoewel maten soms wat kunnen verschillen. Matten uit Kioto zijn vaak iets kleiner dan die uit het oosten van Japan. Deze maatvorming maakt dat kamers in een Japans huis veelal vaste afmetingen hebben, dikwijls 3.60 meter bij 3.60 meter, wat een kamer van acht tatami vormt.

Om te slapen wordt de tatami gebruikt in combinatie met een futon, een dunne matras die op de tatami perfect slaapcomfort biedt.

Tatami in gevechtssporten[bewerken]

De term tatami wordt ook gebruikt voor referentie aan de mat die aangewend wordt bij de beoefening van Japanse zelfverdedigingskunsten zoals het jiu-jitsu, aikido en judo. In het laatste geval wordt de mat ook vaak judomat genoemd.

Technieken die de schade van het vallen verkleinen of wegnemen, zijn het afslaan en het doorrollen. In beide gevallen zal de energie van de val op een beheerste manier kwijtgeraakt of zelfs gebruikt worden. Hoewel deze technieken bedoeld zijn voor willekeurige situaties, waarbij men zich bijvoorbeeld op gras of straattegels kan bevinden, zal men het oefenen liever op de zachtere bodem van de tatami doen, om evengoed onnodige slijtage en blessures te voorkomen. De bodem van de dojo zal om deze reden doorgaans met een tatami bedekt zijn.

De matten die bij oefeningen en wedstrijden gebruikt worden, moeten aan strenge eisen voldoen, wat betreft hardheid, stevigheid, duurzaamheid en gelijkmatigheid. Zij worden tegenwoordig meestal gemaakt van materialen als schuim en vinyl en kunnen verschillende afmetingen en kleuren hebben. In die zin verwijst alleen het woord tatami nog naar de oorspronkelijke betekenis.

Afgedankte tatami worden ook gebruikt door beoefenaars van het iaido voor tameshigiri.