Vaderschap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Father with child.jpg
My Father.jpg

Vaderschap is de relatie tussen een man (ook mannelijk dier) en zijn kind. Deze relatie heeft emotionele, sociale, juridische en biologische componenten.

Emotionele relatie[bewerken]

Het vader worden kan bij een man heftige gevoelens oproepen, zowel van geluk, trots als onzekerheid. In het Nederlandse taalgebied hebben een aantal bekende vaders, zoals Filemon Wesselink[1] en Raymond van de Klundert[2], hierover hun persoonlijke ervaringen in boeken verwoord. Ook Philippe Remarque[3], hoofdredacteur van de Volkskrant beschreef zijn ervaringen. In een aantal culturen bestaan zogenaamde couvade-rites waarmee deze emoties worden verwerkt.

Sociale relatie[bewerken]

De sociale relatie van vader en kind wordt dikwijls in het licht gezien van het loskomen van het kind uit de moederschoot. De vader is dan de derde kracht die noodzakelijk is om het kind maatschappelijk rijp te maken. In modernere, meer egalitaire visies op vaderschap, wordt meer de nadruk gelegd op de zorgende aspecten van vaderschap die niet zijn voorbehouden aan moederschap alleen.

Biologische relatie[bewerken]

Het kind erft de helft van zijn genen van zijn vader.

Juridische relatie[bewerken]

Artikel 199 van Boek 1 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek bepaalt dat in de volgende gevallen een man de vader van een kind is:

  • de man is op het tijdstip van de geboorte van het kind gehuwd met de vrouw uit wie het kind is geboren, behoudens de uitzondering behandeld in het volgende onderdeel
  • het huwelijk van de man met de vrouw uit wie het kind is geboren, is binnen 306 dagen voor de geboorte van het kind door zijn dood ontbonden; dit geldt zelfs indien de moeder was hertrouwd; indien echter de vrouw sedert de 306de dag voor de geboorte van het kind was gescheiden van tafel en bed of zij en haar echtgenoot sedert dat tijdstip gescheiden hebben geleefd, kan de vrouw binnen een jaar na de geboorte van het kind ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand verklaren dat haar overleden echtgenoot niet de vader is van het kind, van welke verklaring een akte wordt opgemaakt; was de moeder op het tijdstip van de geboorte hertrouwd dan is in dat geval de huidige echtgenoot de vader van het kind
  • de man heeft het kind erkend (en deze erkenning is niet nietig)
  • de man heeft het kind heeft geadopteerd
  • het vaderschap van de man is gerechtelijk vastgesteld

Voor wat betreft het laatste: artikel 207 bepaalt dat het vaderschap van de biologische vader van het kind of de man die als levensgezel van de moeder ingestemd heeft met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad, ook indien deze dit niet wenst of is overleden, door de rechtbank kan worden vastgesteld op verzoek van de moeder, tenzij het kind 16 jaar of ouder is, of op verzoek van het kind.

De juridische relatie bestaat grosso modo uit twee componenten.

  • De verplichting voor een kind te zorgen. De nakoming van materiële zorgverplichtingen is wettelijk geregeld; betaling alimentatie. Overigens is er een sterke roep vanuit de vrouwenbeweging om deze verplichting verder aan te scherpen. De beweging voor gelijkwaardig/gedeeld ouderschap vindt dat ook de immateriële zorgplicht beter moet worden geregeld. In 2003 leidde dit in Nederland onder andere tot voorstellen van het Tweede Kamerlid Marleen de Pater.
  • Het recht om contact te houden met het kind (wederzijds recht). Volgens de vaderbeweging is dit recht zwak ontwikkeld in alle westerse samenlevingen. Een gangbare opvatting binnen de vrouwenbeweging is dat het recht zich zal ontwikkelen als vaders meer zorgen. Zorg gaat voor recht (Selma Sevenhuijsen). De vaderbeweging vindt meestal dat zorg onder andere betekent dat je een onvoorwaardelijke opvoedingsbetrekking aan moet kunnen gaan. Zorg moet verankerd zijn in het recht. Het recht op medezeggenschap bij de beslissing om een ongeboren kind al of niet te aborteren maakt zou volgens velen, waaronder de vaderbeweging, een onderdeel moeten zijn van dit recht. Vaderschap begint volgens hen bij de conceptie. Zowel de Belgische als Nederlandse wetgeving inzake zwangerschapsafbreking bepalen dat de zwangere vrouw soeverein mag beslissen om al of niet tot vruchtafdrijving over te gaan.

Vaderschap bij dieren[bewerken]

De dierenwereld kent een grote variatie aan vaderschapsvormen. Zo zijn er diverse voorbeelden van zorgende of zelfs barende (zeepaardje) vaders. Sommige vleermuissoorten leveren vadermelk. Bij sommige soorten daarentegen dient de vader alleen voor het zaad. Er zijn ook vaders die direct na de paring door de moeder worden uitgeschakeld (zwarte weduwe, bidsprinkhaan). Soms houden vaderdieren zich bezig met nauwgezet beheer en verwarming van het nest (thermometervogel, Kasuarissen) en sommige dieren zijn uitgesproken aanhangers van gelijkwaardig ouderschap (Knobbelzwaan). Ook mannetjesdolfijnen zorgen voor hun kinderen. De stekelbaars verzorgt bij uitstek het nest door het te bewaken en met zijn vin van zuurstof te voorzien.

Er zijn ook flink wat soorten waar de moeder bij het kroost blijft en de vader op jacht gaat naar voedsel. Bij wolven is de opvoeding en verzorging van de kleintjes een taak die zich niet alleen tot de ouders maar ook tot de grootfamilie uitstrekt.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Wesselink, P. (2011). Ik, papa. Amsterdam: Prometheus.
  2. Klundert, R. van de (2004). Help, ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt. Amsterdam: Podium.
  3. Remarque, P. (2009). Het zit de mannen niet mee tegenwoordig. Amsterdam: Prometheus.
Bronnen, noten en/of referenties
  • Roland Proksh; Rechtstatsächliche Untersuchung zur Reform Kindschaftrechts; 2002
  • Bradshaw & Millar; Lone Parent Family's in UK 1991
  • Recent Engels onderzoek
  • C. Villeneuve-Gokalp1998; Institut National d'Etudes Demographiques 1994
  • CBS 2001
  • Griffiths en Hekmen 1985
  • Mertens J., Van zaadcel tot liefde
Icoontje WikiWoordenboek Zoek vader op in het WikiWoordenboek.