Handzetten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Handletter)
Ga naar: navigatie, zoeken
Houten handletters
Loden handletters

Handzetten is het gebruiken van losse lettertekens in reliëf en spiegelschrift voor het zetten van teksten. Het resultaat wordt handzetsel genoemd.

Een handzetter staat aan de bok bij het zetten en vervaardigt de te drukken tekst uit loden handletters. Hij haalt letters uit een speciale kast waarin voor elk teken een vakje is aangebracht, en plaatst die in de juiste volgorde in een zethaak. Een regel wordt op een galei gezet en een aantal regels wordt met een touwtje opgebonden.

Oorspronkelijk werden houten letters gebruikt. Aangezien deze letters in het drukproces aan slijtage onderhevig zijn en telkens weer opnieuw met de hand uitgesneden moesten worden, werd overgegaan op de techniek van de loden letters die aan de hand van een matrijs makkelijker gereproduceerd kunnen worden. Loden letters werden eerst in de drukkerijen gegoten, maar door specialisatie werd het gieten later overgenomen door lettergieterijen.

Door de opkomst van het machinezetsel met de automatische zetmachines (bijvoorbeeld Monotype en Linotype), later offset en elektronische druktechnieken (zonder materiële drager), is het gebruik van handletters in de industriële drukkerijen zo goed als verdwenen. Handzetwerk is een kunstambacht geworden dat voornamelijk gebruikt wordt voor boeken als kunstwerk of ander hoogwaardig artistiek drukwerk in kleine oplagen, vaak op even ambachtelijk handgeschept papier.