Wikipedia:Etalage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E

Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 328 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.867.021 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.692 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

APR
30

Nieuwe artikelen in de Etalage

Qanat cross section NL.svg

Een qanat (Arabisch: قناة) of karez (Perzisch: كاريز) is een ondergronds aquaduct waarmee grondwater uit de bergen naar lagergelegen gebieden wordt getransporteerd. Een qanat wordt meestal gevoed door een aquifer, een grondwaterhoudende laag. Het verval, het hoogteverschil tussen bron en bestemming, zorgt ervoor dat de zwaartekracht het water naar de uitstroom geleidt.

De qanat ontstond in de oudheid in Noordwest-Iran of het naastgelegen Koerdistan, waarschijnlijk in het eerste millenium v. Chr., mogelijk zelfs eerder. Een qanat werd met de hand uitgegraven, waarbij op regelmatige afstanden verticale schachten werden aangelegd om mensen en materieel aan en af te voeren en puin te verwijderen. Met het bouwen van een qanat waren grote investeringen gemoeid en de aanleg vergde jaren of zelfs decennia.

De technologie werd vanuit Iran verspreid en thans vindt men qanats van Japan tot in Marokko en zelfs enkele in Amerika. Sinds de jaren zeventig zijn er nauwelijks meer nieuwe aangelegd. De bestaande qanats zijn echter groot in aantal en veel daarvan leveren nog water, sommige al gedurende vele honderden jaren. In Iran waren in 2015 nog duizenden qanats in gebruik, die water leveren voor miljoenen mensen en hun akkers.

In Iran wordt de qanat geclaimd als Iraanse uitvinding, maar dat is niet onomstreden. Wel staat vast dat de qanat nergens zo belangrijk is als in Iran: van alle nog min of meer functionerende qanats bevindt 50-60% zich in dat land terwijl 35% aangelegd werd in twee landen waar directe Iraanse invloed aantoonbaar is: Afghanistan en Oman.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 6 maart
Dorpstraat.jpg

De geschiedenis van Lieshout als dorp begon in de achtste eeuw, toen de Franken een domein stichtten in een onbevolkt gebied in het zuidwesten van de huidige gemeente Laarbeek in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Menselijke bewoning was er op die plaats al in de prehistorie en het gebied is continu bewoond geweest tussen ongeveer 1000 v.Chr. en 225 n.Chr.

Omstreeks 1190 schonk de heer van Lieshout het domein aan de abdij van Floreffe. In de eeuwen daarna verkreeg Lieshout de status van heerlijkheid en werd het bezit ervan overgedragen aan de abdij van Postel. In 1698 verkocht deze abdij vrijwel alle goederen van de heerlijkheid aan de pachters en enkele particuliere beleggers. De abdij verkocht de resterende goederen, evenals alle rechten die het klooster in Lieshout bezat, in 1714 aan Adriaan Bout, telg van een Hollandse adellijke familie.

Door de hervormingen die tijdens en na de Franse tijd doorgevoerd werden, kwam er een eind aan de bestuurlijke bevoegdheden en de jurisdictie van de heerlijkheid Lieshout. De jurisdictie werd belegd bij hogere overheden en de bestuurlijke functies werden uiteindelijk, met de invoering Gemeentewet in 1851, toegewezen aan de gemeente Lieshout. Wat de heerlijke rechten betreft, deze werden in 1795 vervallen verklaard, maar later werden enkele rechten hersteld. In 1842 verkochten de erven Bout de goederen en de rechten die zij in Lieshout bezaten aan Albert Bots, een Helmondse industrieel. Bots en zijn erfgenamen zetten afkoopprocedures in gang waarmee ze al hun rechten te gelde maakten, met uitzondering van het jacht- en het visrecht. In 1887 verkochten de erven Bots hun Lieshoutse bezittingen, inclusief de overgebleven rechten. In 1899 vonniste de rechter dat de heerlijke jacht- en visrechten reeds lang vervallen waren.

De ontsluiting van Lieshout aan het eind van de 19e eeuw leidde tot het ontstaan en de bloei van industriële activiteiten. Ongeveer tegelijkertijd werden de woeste gronden in het westen van Lieshout ter ontginning uitgegeven en gaandeweg ontstond op die plek een nieuw dorp, Mariahout. In 1997 kwam er een eind aan de zelfstandigheid van de gemeente Lieshout, toen de dorpen Lieshout en Mariahout deel gingen uitmaken van de nieuwe gemeente Laarbeek.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 20 januari
Mikalojus Konstantinas Ciurlionis - PERKUNAS (THOR) - 1909.jpg

Perkwunos (spreek uit: per'kwoenos; 'eikenheer') is de hypothetische dondergod in de Proto-Indo-Europese religie die bestaan zou hebben rond het vierde millennium v.Chr. Hij is sinds de negentiende eeuw gereconstrueerd door filologen en mythologen op basis van vergelijkend taalkundig en mythologisch onderzoek naar de diverse Indo-Europese talen en tradities. Dat Indo-Europeanen vermoedelijk in een dondergod geloofd hebben, wordt onderbouwd door het karakter van het gereconstrueerde pantheon, de Indo-Europese woordenschat, de vele dondergoden in geboekstaafde tradities, de kenmerken daarvan, en het vaak voorkomende motief van een strijd tussen de dondergod en een draak.

De Indo-Europese voorstelling van Perkwunos was mogelijk als volgt. Hij heerste over storm, donder en regen, en hij had een speciale band met eiken. Zo aanbad men hem via heilige eiken. Ook zou hij bij voorkeur leven in beboste heuvellanden of bergen. Mogelijk had hij een baard en een geitenwagen. De god werd als krachtig beschouwd, en zijn wapen was de bliksemschicht. Soms werd die metaforisch voorgesteld als een strijdhamer of steen. Daarmee bevocht hij allerlei wezens, zoals reuzen en draken die zorgden voor chaos, droogte, dood en armoede. De god waarborgde dus orde, leven en vruchtbaarheid. In verschillende tradities zou Perkwunos zich ontwikkeld hebben tot een almaar prominentere godheid. Soms werd hij vereenzelvigd met de oppergod, of gold hij als de zoon daarvan.

Onderzoek heeft onvoldoende duidelijk gemaakt hoe het Indo-Europese materiaal zich verhoudt ten opzichte van omringende, niet-Indo-Europese culturen. Zo kenden ook culturen uit het Oude Nabije Oosten een strijd tussen de dondergod en een oerdraak. Ook is onduidelijk of er sprake is van een zuiver Proto-Indo-Europese oorsprong, of van een latere ontwikkeling binnen bijvoorbeeld de Noord-Europese tak van de taalfamilie, of van (zeer vroege) ontlening van naburige culturen. Dondergoden en drakendodersmythen komen wereldwijd in veel religies voor. Enerzijds sluit dat latere, onafhankelijke ontwikkelingen niet uit, maar anderzijds gebruikt men dit feit als argument voor de stelling dat Indo-Europeanen ze dan vermoedelijk ook gekend hebben.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 28 maart
FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Republic of Ireland national football team.jpg

Het Iers voetbalelftal is een team van voetballers dat de Republiek Ierland vertegenwoordigt in internationale wedstrijden en competities, zoals de voorrondes voor het wereldkampioenschap voetbal en het Europees kampioenschap voetbal. Ierland speelt zijn thuisinterlands doorgaans in het Avivastadion te Dublin en staat bekend om de grote groep vaste supporters, bijgenaamd The Green Army.

Robbie Keane, thans aanvoerder van het elftal, speelde van alle internationals de meeste wedstrijden: ruim 140 interlands in achttien jaar. Tevens is hij topscorer aller tijden met 67 doelpunten, ruim veertig meer dan de nummer twee op de topscorerslijst, Niall Quinn. Ierland kent geen bijzondere rivaliteit met de Britse landen, afgezien van Noord-Ierland, waarmee het in de vroege twintigste eeuw één nationaal elftal vormde; het vaakst trof het in een officiële interland de nationaal elftallen van Polen en Spanje.

Het land speelde in maart 1926 zijn eerste officiële interland en speelde sindsdien meer dan vijfhonderd wedstrijden, eerst als Ierse Vrijstaat en vanaf 1938 als onafhankelijke Republiek. Decennialang nam Ierland deel aan de kwalificatietoernooien voor het wereldkampioenschap voetbal en het Europees kampioenschap voetbal, maar was het – dikwijls ternauwernood – onsuccesvol.

In de jaren 80 kende het Iers elftal een gouden generatie, die onder leiding van de Engelsman Jack Charlton in 1988 voor het eerst plaatsing voor een interlandtoernooi wist af te dwingen. Het succes onder Charlton hield aan tot 1994. Ruim vijftien jaar lang keerde Ierland terug naar de rol van middelmatig lid van de UEFA, dat meerdere keren op rij onvoldoende presteerde in de kwalificaties voor de grote kampioenschappen. Onder Giovanni Trapattoni kwalificeerde het zich in 2012 voor de tweede maal voor een EK; ook voor het daaropvolgende toernooi, dat in juni 2016 plaatsvindt in Frankrijk, plaatste Ierland zich.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 26 april
Purple geography icon.svg
Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Steden: Barcelona (Spanje) - Eindhoven - Gouda - Haarlem - Montreal (Canada) - New York (stad) - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven

Staten en deelstaten: Californië - Filipijnen - Koninkrijk der Nederlanden - Sao Tomé en Principe

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Beurtvaart - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Kikkers (→ naar het artikel)

Algemeen: Evolutie (biologie) - Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten: Krappa - Suikerbiet

Ongewervelden: Bidsprinkhanen - Bochelcicaden - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Grote spinnende watertor - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomma's - Zeesterren

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Boerenzwaluw - Dodo - IJsvogel - Kelenken

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Bultrug - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Muizen en ratten van de Oude Wereld - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Titanic (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Mexico-Stad - Geschiedenis van Tegelen

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Gupta's - Imperator Caesar Augustus - Iulia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624-1625) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Maritieme geschiedenis van Nederland - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Maurits van Oranje - Pruisen - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Jan Ligthart (→ naar het artikel)

Moderne tijd: Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Belgische Revolutie - Lodewijk Napoleon Bonaparte - Maria Aletta Hulshoff - Orde van de Unie - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden: Agfacommando - Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Howard Hughes - Hilton Chicago - Jan Ligthart - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Plan-Frederiks - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen - Spoorslag '70 - Vergissing van Troelstra

Heraldiek en decoraties: Koningsmantel (kledingstuk) - Onderscheidingen in Turkije

P social sciences.png
Artis (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Industrie: Edouard Empain

Verenigde Naties (→ naar het artikel)

Politiek: Sergej Kirov - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie

Vrije tijd: Artis - Breien (textiel)

P art.png
Stendhal (→ naar het artikel)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Beeldende kunst: Karel Appel - Theo van Doesburg - Impressionisme - Édouard Manet - Hubert Minnebo - Henry Moore - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel - Johannes Vermeer

Computerspellen: Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur: Amerikaanse literatuur - Geoffrey Chaucer - Decamerone - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Franz Kafka - Hubert Lampo - Lucifer (toneelstuk) - Madame de Staël - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - Hendrik IV (toneelstuk) - The Prelude - Très Riches Heures du duc de Berry - Voynichmanuscript

Édouard Manet (→ naar het artikel)

Film: Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Joan Crawford - Bette Davis - Gulliver's Travels (1939) - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Star Trek

Fotografie: Straatfotografie

Muziek: Beiaard - Jacques Brel - Jazz in België - John Entwistle - Linkin Park - Muziek in de Oudheid - Rage Against the Machine - The Resistance Tour - Pete Townshend - Weihnachtsoratorium - The Who - Stevie Wonder - Zes suites voor onbegeleide cello (J.S. Bach)

Mythologie: Hippogrief

Taal en schrift: Geschiedenis van de Nederlandse spelling - Kunsttaal - Nederlands in Zuid-Afrika - Subtekst - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands - West-Vlaams

P religion.png

P philosophy.png

De Loge "L'Union Provinciale" (→ naar het artikel)

Esoterie: Nicolas Flamel - Loge L'Union Provinciale - Westerse astrologie

Filosofie: Alchemie - Henry David Thoreau - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Jaime Sin - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Mythologie - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Perkwunos - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

P sport.png
FC Dallas (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Shorttrack (schaatsen) - Snooker - Voetbal in Latijns-Amerika - Voetbal in Spanje

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Fenerbahçe SK - Iers voetbalelftal - PSV (voetbalclub)

P physics.png
Mars (planeet) (→ naar het artikel)

Techniek: Dynamic positioning - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Lucht-luchtraket - Qanat - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - George Washington (uitvinder) - Wetenschap - Zweefvliegen (sport)

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Titan (maan)

Scheikunde: Heterocyclische verbinding - Invar - Lithiumaluminiumhydride - Natuurproduct (scheikunde) - Salpeterzuur - Zwavelzuur

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Platentektoniek (→ naar het artikel)

Wiskunde: Geschiedenis van de wiskunde - Grafentheorie - Pi (wiskunde) - Tweeplaatsige relatie

Informatica: Prolog

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Sedimentair gesteente - Zand

Cartografie: Nulmeridiaan

Onderzoekers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer - Nicolaus Steno