Wikipedia:Etalage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E

Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 326 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.854.677 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.689 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

FEB
06

Nieuwe artikelen in de Etalage

TitelpaginaLucifer1654.jpg

Het toneelstuk Lucifer is een in de hemel gesitueerd treurspel van Joost van den Vondel, geschreven van 1648 tot 1654 en in première gegaan op 2 februari 1654 in de Amsterdamse schouwburg. Wanneer God de mens boven de engelen plaatst, begint de afgunstige stedehouder Lucifer een opstand die ermee eindigt dat veldheer Michaël de weerspannigen uit de hemel bliksemt, waarna Lucifer op aarde uit wraak het eerste mensenpaar tot de zondeval brengt. Na de tweede voorstelling op 5 februari verboden de burgemeesteren verdere opvoeringen. Lucifer is opgedragen aan keizer Ferdinand III van het Heilige Roomse Rijk en geldt als 'een van de zeldzame produkten uit onze letterkunde, die een blijvende plaats in de wereldliteratuur bekleden.

De figuur van Lucifer associeerde Vondel als jong dichter al met het thema van de onrechtmatige opstand. De vele gevallen van Luciferisme in de internationale politiek van de jaren 1640 gaven hem de laatste zet om eindelijk de in hem levende Lucifer-conceptie gestalte te geven. Het resultaat is een origineel werk: hoewel alle namen aan bijbelplaatsen zijn ontleend, is de handeling zelf niet op een bestaand verhaal gebaseerd. In de door Vondel zelf samengestelde twee octavo's met zijn verzamelde treurspelen uit 1662 staat de Lucifer dan ook in het deel met de niet-bijbelse toneelwerken.

De tragedie kent vijf bedrijven in alexandrijnen met afsluitende reizangen in vier- en soms drievoetige jamben. De structuur beantwoordt aan de vijf stadia van het klassieke drama, maar in de uitgestrekte en tijdloze hemel zijn niet alle drie de aristotelische eenheden van tijd, plaats en handeling van toepassing. De vraag of de zondeval van Adam en Eva niet de eenheid van handeling doorbreekt, heeft letterkundigen lang bezig gehouden. Een ander veelbesproken structuuraspect is de vraag of Lucifer al bij aanvang aan de kant van het kwaad staat of dat hij voldoet aan de norm van Aristoteles en dus pas in de loop van het stuk na veel weifelen voor het kwaad wordt gewonnen. Aandacht voor de theologische achtergronden van het stuk maakte geleidelijk plaats voor bestudering van thema's als de vrije wil en de verhouding tussen geloof en verstand. Hoewel het treurspel opmerkelijke parallellen met de politieke situatie uit Vondels tijd vertoont, strekken die niet zover dat van een politieke allegorie gesproken kan worden.

Hoewel na het opvoeringsverbod de verkoop van de tekst eveneens officieel verboden werd, verschenen in 1654 zes herdrukken van de quarto. Pas in de negentiende eeuw werd het stuk weer op het podium gebracht, het begin van een reeks die tot in de eenentwintigste eeuw doorloopt. De oudste overgeleverde weergave van een opvoering is een grammofoonplaat uit 1924 waarop Albert Vogel gedeelten eruit voordraagt. Vanaf 1825 deed de theorie dat Lucifer een bron was voor John Miltons Paradise Lost opgang, maar na aanvankelijke aanvaarding werd deze claim in 1895 weerlegd. Wel inspireerde het toneelstuk schrijvers als Harry Mulisch en Connie Palmen. Onder de adaptaties bevindt zich de bekroonde film Lucifer uit 2014 van de Vlaamse filmregisseur Gust Van den Berghe. Het treurspel is vertaald in onder meer het Frans, Duits, Engels, Hongaars en Japans.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 14 december
Dorpstraat.jpg

De geschiedenis van Lieshout als dorp begon in de achtste eeuw, toen de Franken een domein stichtten in een onbevolkt gebied in het zuidwesten van de huidige gemeente Laarbeek in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Menselijke bewoning was er op die plaats al in de prehistorie en het gebied is continu bewoond geweest tussen ongeveer 1000 v.Chr. en 225 n.Chr.

Omstreeks 1190 schonk de heer van Lieshout het domein aan de abdij van Floreffe. In de eeuwen daarna verkreeg Lieshout de status van heerlijkheid en werd het bezit ervan overgedragen aan de abdij van Postel. In 1698 verkocht deze abdij vrijwel alle goederen van de heerlijkheid aan de pachters en enkele particuliere beleggers. De abdij verkocht de resterende goederen, evenals alle rechten die het klooster in Lieshout bezat, in 1714 aan Adriaan Bout, telg van een Hollandse adellijke familie.

Door de hervormingen die tijdens en na de Franse tijd doorgevoerd werden, kwam er een eind aan de bestuurlijke bevoegdheden en de jurisdictie van de heerlijkheid Lieshout. De jurisdictie werd belegd bij hogere overheden en de bestuurlijke functies werden uiteindelijk, met de invoering Gemeentewet in 1851, toegewezen aan de gemeente Lieshout. Wat de heerlijke rechten betreft, deze werden in 1795 vervallen verklaard, maar later werden enkele rechten hersteld. In 1842 verkochten de erven Bout de goederen en de rechten die zij in Lieshout bezaten aan Albert Bots, een Helmondse industrieel. Bots en zijn erfgenamen zetten afkoopprocedures in gang waarmee ze al hun rechten te gelde maakten, met uitzondering van het jacht- en het visrecht. In 1887 verkochten de erven Bots hun Lieshoutse bezittingen, inclusief de overgebleven rechten. In 1899 vonniste de rechter dat de heerlijke jacht- en visrechten reeds lang vervallen waren.

De ontsluiting van Lieshout aan het eind van de 19e eeuw leidde tot het ontstaan en de bloei van industriële activiteiten. Ongeveer tegelijkertijd werden de woeste gronden in het westen van Lieshout ter ontginning uitgegeven en gaandeweg ontstond op die plek een nieuw dorp, Mariahout. In 1997 kwam er een eind aan de zelfstandigheid van de gemeente Lieshout, toen de dorpen Lieshout en Mariahout deel gingen uitmaken van de nieuwe gemeente Laarbeek.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 20 januari
Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg

De Gupta's (Sanskriet: gupta) vormden een dynastie in het noorden van Voor-Indië ("India") van de laat 3e tot 6e eeuw. In de 4e en 5e eeuw regeerden ze een rijk dat vrijwel het hele noorden van India besloeg. Hoewel hun rijk nooit zo groot was als het eerdere Mauryarijk of het latere Mogolrijk, worden de Gupta's als een van de belangrijkste dynastieën in de Indische geschiedenis beschouwd. Dat is vooral vanwege de maatschappelijke en culturele ontwikkelingen onder hun heerschappij. In de periode voor de Gupta's hadden invallen van volkeren uit het noordwesten politieke instabiliteit, maar ook culturele uitwisseling gebracht. Onder de Gupta's beleefde India een stabiele periode, waarin de handel met het Middellandse Zeegebied, China en Centraal- en Zuidoost-Azië grotere welvaart bracht. De wetenschap, nijverheid, literatuur en kunsten bloeiden op. De Gupta's stimuleerden een groeiende interesse in oude Vedische teksten en brahmanistische rituelen. Tegelijkertijd ontstonden nieuwe cultusvormen gebaseerd op persoonlijke devotie. Beide ontwikkelingen stonden aan de basis van het ontstaan van het moderne hindoeïsme. In de Guptaperiode had India een grote culturele invloed op andere delen van de wereld, met name Centraal-Azië, Zuidoost-Azië en China. De kunst en architectuur uit de Guptatijd zetten ook de standaard voor latere ontwikkelingen in India zelf. De politieke en religieuze instituten van de Indische maatschappij zouden vanaf de Gupta's tot de 13e eeuw ongewijzigd blijven.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 25 december
Dubai-mw1.jpg

Sedimentair gesteente of afzettingsgesteente is gesteente dat ontstaat door lithificatie (gesteentevorming) van afgezet sediment of organisch materiaal. Het afzetten van sediment (sedimentatie) is een verzamelnaam voor processen waarbij deeltjes bezinken of mineralen neerslaan uit water of een andere oplossing. Sediment is afkomstig van elders, waar het door verwering en erosie losgemaakt werd, om daarna door water, wind, massabeweging of ijs naar de plek van sedimentatie te zijn getransporteerd.

Sedimentaire gesteenten vormen zich op of vlak onder het aardoppervlak. Hoewel ze maar een zeer klein deel van het volume van de Aarde uitmaken, bedekken ze het grootste gedeelte van het aardoppervlak. Sedimentaire gesteenten bestaan gewoonlijk uit lagen, die over elkaar werden afgezet. Het bestuderen van het verloop van deze lagen kan belangrijke informatie opleveren over de eigenschappen van de ondergrond, die bij de constructie van bijvoorbeeld wegen, kanalen, tunnels of huizen van belang kan zijn. Sedimentaire gesteenten zijn bovendien voor de industrie van belang als vindplek van grondstoffen als steenkool, olie, gas, drinkwater en ertsen.

De bestudering van de opeenvolging van sedimentaire gesteentelagen heeft daarnaast belangrijke kennis over paleogeografie en de ontwikkeling van het klimaat en leven in het verleden opgeleverd.

De discipline die de eigenschappen en ontstaanswijze van sediment en sedimentair gesteente bestudeert is de sedimentologie. Sedimentologie kan zowel tot de geologie als tot de fysische geografie worden gerekend en heeft raakvlakken met andere aardwetenschappen zoals bodemkunde, geomorfologie, geochemie of structurele geologie.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 4 januari
Purple geography icon.svg
Amsterdamse tram (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Steden: Barcelona (Spanje) - Eindhoven - Gouda - Haarlem - Montreal (Canada) - New York City - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven

Staten en deelstaten: Californië - Filipijnen - Koninkrijk der Nederlanden - Sao Tomé en Principe

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Beurtvaart - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Oorwormen (→ naar het artikel)

Algemeen: Evolutie (biologie) - Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten: Krappa - Suikerbiet

Ongewervelden: Bidsprinkhanen - Bochelcicaden - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Grote spinnende watertor - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomma's - Zeesterren

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Boerenzwaluw - Dodo - IJsvogel - Kelenken

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Bultrug - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Muizen en ratten van de Oude Wereld - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Krijgsolifant (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Mexico-Stad - Geschiedenis van Tegelen

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Gupta's - Imperator Caesar Augustus - Iulia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624-1625) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Maritieme geschiedenis van Nederland - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Maurits van Oranje - Pruisen - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Gustave Rolin-Jaequemyns (→ naar het artikel)

Moderne tijd: Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Belgische Revolutie - Lodewijk Napoleon Bonaparte - Maria Aletta Hulshoff - Orde van de Unie - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden: Agfacommando - Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Howard Hughes - Hilton Chicago - Jan Ligthart - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Plan-Frederiks - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen - Spoorslag '70 - Vergissing van Troelstra

Heraldiek en decoraties: Koningsmantel (kledingstuk) - Onderscheidingen in Turkije

P social sciences.png
Lambiek (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Industrie: Edouard Empain

Vlag van Australië (→ naar het artikel)

Politiek: Sergej Kirov - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie

Vrije tijd: Artis - Breien (textiel)

P art.png
De goddelijke komedie (→ naar het artikel)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Beeldende kunst: Karel Appel - Theo van Doesburg - Impressionisme - Édouard Manet - Hubert Minnebo - Henry Moore - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel - Johannes Vermeer

Computerspellen: Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur: Amerikaanse literatuur - Geoffrey Chaucer - Decamerone - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Franz Kafka - Hubert Lampo - Lucifer (toneelstuk) - Madame de Staël - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - Hendrik IV (toneelstuk) - The Prelude - Très Riches Heures du duc de Berry - Voynichmanuscript

Bette Davis (→ naar het artikel)

Film: Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Joan Crawford - Bette Davis - Gulliver's Travels (1939) - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Star Trek

Fotografie: Straatfotografie

Muziek: Beiaard - Jacques Brel - Jazz in België - John Entwistle - Linkin Park - Muziek in de Oudheid - Prince - Rage Against the Machine - The Resistance Tour - Pete Townshend - Weihnachtsoratorium - The Who - Stevie Wonder - Zes suites voor onbegeleide cello (J.S. Bach)

Mythologie: Hippogrief

Taal en schrift: Geschiedenis van de Nederlandse spelling - Kunsttaal - Nederlands in Zuid-Afrika - Subtekst - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands - West-Vlaams

P religion.png

P philosophy.png

Romeinse religie (→ naar het artikel)

Esoterie: Nicolas Flamel - Loge L'Union Provinciale - Westerse astrologie

Filosofie: Alchemie - Henry David Thoreau - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Jaime Sin - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Mythologie - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

P sport.png
Johan Cruijff (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Shorttrack (schaatsen) - Snooker - Voetbal in Latijns-Amerika - Voetbal in Spanje

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Fenerbahçe SK - PSV (voetbalclub)

P physics.png
Salpeterzuur (→ naar het artikel)

Techniek: Dynamic positioning - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Lucht-luchtraket - George Washington (uitvinder) - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - Wetenschap - Zweefvliegen (sport)

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Titan (maan)

Scheikunde: Heterocyclische verbinding - Invar - Lithiumaluminiumhydride - Natuurproduct (scheikunde) - Salpeterzuur - Zwavelzuur

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Hendrik Lorentz (→ naar het artikel)

Wiskunde: Geschiedenis van de wiskunde - Grafentheorie - Pi (wiskunde) - Tweeplaatsige relatie

Informatica: Prolog

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Sedimentair gesteente - Zand

Cartografie: Nulmeridiaan

Onderzoekers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer - Nicolaus Steno