Wikipedia:Etalage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E
Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 351 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.945.651 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.543 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

OKT
22

Nieuwe artikelen in de Etalage

Bombyx mori1.jpg

De zijdevlinder (Bombyx mori) is een vlinder uit de familie van de echte spinners (Bombycidae). Het is een van de bekendste en meest gekweekte insecten ter wereld. De vlinder wordt vooral gekweekt vanwege de larve die een cocon spint van een enkele draad. De draad is zeer stevig en wordt gebruikt voor de productie van zijde. De zijdevlinder is een van de weinige insecten die op grote schaal om hun product gekweekt worden, naast de honingbij en de cochenilleluis.

De zijdevlinder is oorspronkelijk een nachtactieve vlinder die in de loop van de tijd echter volledig is gedomesticeerd en zich heeft aangepast aan het dag- en nachtritme van de kwekerijen waarin de dieren opgroeien. De vlinder kan zich niet meer in de natuur handhaven en is afhankelijk van de mens voor voedsel en een geschikte leefomgeving. De volwassen vlinders, imagines (ook wel imago's) genoemd, kunnen niet vliegen omdat hun vleugels rudimentair zijn, en ze laten zich gemakkelijk hanteren. Ook de rupsen zijn gewend aan mensen en verbergen zich niet.

De kleur van zowel de rupsen als de imago's is licht geelbruin. De rupsen hebben bruine accenten aan verschillende lichaamssegmenten. De volwassen vlinders hebben een donkere tot bruine vleugeladering.

De kweek van de zijdevlinder was eeuwenlang een staatsgeheim van China. Daar kwam een einde aan toen eieren en larven van de vlinder naar het buitenland werden gesmokkeld. Hierdoor werd de vlinder geïntroduceerd in Europa. De zijdevlinder wordt inmiddels in verschillende werelddelen gekweekt voor de productie van onder andere zijde.

De rupsen leven van de bladeren van de witte moerbei (Morus alba). Deze plant kwam oorspronkelijk alleen voor in China, maar is in verschillende delen van de wereld aangeplant om de larven van de zijdevlinder te kunnen voeden. De poppen van de vlinder worden in de regel gedood tijdens de productie van zijde uit de cocons; ze worden in veel zijdeproducerende landen gegeten als snack.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 23 september
AdamInExile.jpg

Het toneelstuk Adam in Ballingschap, of Aller treurspeelen treurspel is een treurspel van de Nederlandse toneelschrijver en dichter Joost van den Vondel, gepubliceerd in 1664. Op de trouwdag van Adam en Eva weten de gevallen engel Lucifer en zijn trawanten Eva te verleiden om te eten van de verboden vrucht uit de boom van kennis van goed en kwaad. Als vervolgens ook Adam ervan eet, verbant God het paar uit het paradijs. In 2015 nam het stuk plaats 31 in van de Nederlandse theatercanon. Literatuurhistorici zijn het er sinds decennia over eens dat Lucifer (1654), Adam in ballingschap en Noah (1667), in de bewoordingen van Gerard Knuvelder, de "meest karakteristieke, meest bewonderenswaardige hoogtepunten van Vondels verbeeldingskracht" vormen.

Het treurspel is karakteristiek voor de laatste periode uit Vondels toneelwerk, waarin alles in het teken staat van de peripeteia, de lotswisseling die in een klassieke tragedie plaatsvindt, hier de zondeval, waarmee meteen de eenheid van handeling is gegeven. De eenheid van tijd is gewaarborgd doordat het stuk speelt op de trouwdag van Adam en Eva. Wel is de eenheid van handeling in zoverre flexibel gehanteerd, dat het bruiloftsfeest in het paradijs in volle gang is, terwijl de duivels elders in de hof hun plannen beramen om de mens ten val te brengen. Wel is dat binnen gehoorsafstand, wat het contrast tussen beide groepen benadrukt. Dit drama is geen oorspronkelijk stuk van Vondel, maar een proeve van translatio, imitatio en aemulatio, waarbij Hugo de Groots Latijnse tragedie Adamus exul het te overtreffen voorbeeld was. De Groots senecaans treurspel werd in Vondels bewerking een sophoclesiaanse tragedie.

Het stuk werd niet opgevoerd tijdens het leven van de dichter. De belangstelling voor Bijbelse toneelstukken was tanende. In 1746, ruim tachtig jaar na eerste publicatie, vond de première plaats in Brussel. Meer dan een eeuw later vond de eerste Nederlandse opvoering plaats. Aan het stuk zijn weinig diepgravende studies gewijd, tot 1945 zelfs nauwelijks. De lyrische taal van het stuk is een veelgeprezen aspect. Zo meende de dichter J.C. Bloem dat de reizang na het derde bedrijf – "misschien het schoonste, zeker van het schoonste, wat Vondel ooit geschreven heeft" – in geen bloemlezing van Vondels werk mocht ontbreken. Voor W.A.P. Smit was Eva's monoloog tijdens het plukken van de appel "een van de aangrijpendste, die Vondel ooit geschreven heeft."

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 12 juni
Maximaupper2600.jpg

Nepenthes is een geslacht van tropische vleesetende bekerplanten in de monotypische familie Nepenthaceae. De meeste soorten groeien als klimplant of lage struik. Met hun nectar lokken ze insecten en andere prooidieren naar hun vangbekers, die op de grond liggen of hoger in de lucht hangen. Als de dieren op de bekerrand landen, glijden ze makkelijk uit op het glibberige oppervlak en vallen ze in de beker. Die is gevuld met een stroperige vloeistof vol verteringsenzymen, die wordt aangemaakt door klieren aan de binnenzijde. Veel bekerplanten leven in symbiose met andere organismen, waarvan een groot aantal volledig afhankelijk van de plant is.

De meeste soorten in het geslacht zijn endemisch in hun regio. Het verspreidingsgebied ligt grotendeels in Zuidoost-Azië, met de grootste biodiversiteit op Borneo, Sumatra en de Filipijnen. Een klein aantal soorten komt tot ver daar buiten voor, waaronder op Sri Lanka, Madagaskar en de Seychellen. Hun carnivore levenswijze stelt de planten in staat om op een voedselarme grond te groeien. De meeste soorten groeien in tropische hellingbossen met grote temperatuurverschillen. Enkele planten groeien daarentegen in natte laaglanden, waar het zowel overdag als 's nachts warm is.

Sinds de eerste beschrijvingen in de 17e eeuw is de taxonomie van het geslacht regelmatig gereviseerd. Er zijn meer dan 160 soorten beschreven en een groot aantal variëteiten en hybriden. Veel soorten en cultivars zijn met succes gekweekt. Dankzij de toenemende kennis van de fysiologie van de plant, werden diverse biomimetische toepassingen ontwikkeld.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 22 juni
Flag of Den Helder.svg

Den Helder is de noordelijkste plaats en gemeente op het vasteland van de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente ligt in de regio Kop van Noord-Holland of Noordkop. Ten noordwesten van de stad ligt de zandplaat Noorderhaaks, ten noorden het Marsdiep met aan de overkant het eiland Texel en ten oosten de uitgestrekte waddenplaat Balgzand.

De gemeente telt 55.559 inwoners (31 mei 2018, bron: CBS) op een oppervlakte van 178,83 km², waarvan 133,42 km² water. In de stad zelf wonen ongeveer 41.000 mensen.

Den Helder is de thuishaven van de Koninklijke Marine en een knooppunt in de offshore-activiteiten op het Nederlandse deel van de Noordzee. Den Helder Airport is een van de grootste offshore-luchthavens in Noordwest-Europa wat personenvervoer van en naar productieplatformen betreft. Er komen meerdere pijpleidingen aan land en is er een grote gasbehandelingsinstallatie van de NAM.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 14 juni
Purple geography icon.svg
Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Kilimanjaro (berg) - Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Landen en deelstaten: Californië - Filipijnen - Koninkrijk der Nederlanden - Sao Tomé en Principe

Steden en gemeenten: Alpine County - Barcelona (Spanje) - Den Helder - Eindhoven - Gouda - Haarlem - New York (stad) - Philadelphia (Pennsylvania) - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven - Zonhoven

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Beurtvaart - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Kikkers (→ naar het artikel)

Algemeen: Evolutie (biologie) - Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten: Krappa - Nepenthes - Suikerbiet

Schimmels: Ascomyceten

Ongewervelden: Bidsprinkhanen - Bochelcicaden - Coloradokever - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Grote spinnende watertor - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomkommers - Zeekomma's - Zeesterren - Zijdevlinder

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Ringslangplatstaart - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Boerenzwaluw - Dodo - IJsvogel - Kelenken - Roodkopgier - Zwarte specht

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Bultrug - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vari - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Titanic (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Tegelen

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Augustus (keizer) - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Gupta's - Iulia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Jan Ligthart (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624-1625) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Beleg van 's-Hertogenbosch - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Maritieme geschiedenis van Nederland - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Maurits van Oranje - Pruisen - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Moderne tijd: Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Belgische Revolutie - Californische goldrush - Lodewijk Napoleon Bonaparte - Maria Aletta Hulshoff - Neutraal Moresnet - Orde van de Unie - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden: Agfacommando - Aliyah Bet - Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Howard Hughes - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen

P social sciences.png
Lambiek (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Édouard Empain - Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Kleding: Beha - Marinière

Vlag van Australië (→ naar het artikel)

Onderwijs: Jan Ligthart

Politiek: Sergej Kirov - Joseph Luns - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie - Smaad (Nederland)

Vrije tijd: Artis - Bonsai - Breien (textiel)

P art.png
Stendhal (→ naar het artikel)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Hilton Chicago - Kruisherenklooster (Maastricht) - One World Trade Center - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Beeldende kunst: Karel Appel - Theo van Doesburg - Impressionisme - Hubert Minnebo - Henry Moore - Nederlandse schilderkunst in de Gouden Eeuw - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Romantiek (schilderkunst) - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel - Johannes Vermeer

Computerspellen: Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur: Adam in ballingschap - Amerikaanse literatuur - Geoffrey Chaucer - Decamerone - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Franz Kafka - Hubert Lampo - Les Très Riches Heures du duc de Berry - Lucifer (toneelstuk) - Madame de Staël - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - Hendrik IV (toneelstuk) - The Prelude - Voynichmanuscript

Bette Davis (→ naar het artikel)

Film: Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Bette Davis - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Star Trek

Fotografie: Straatfotografie

Muziek: Beiaard - Jazz in België - Muziek in de Oudheid - Zes suites voor onbegeleide cello (J.S. Bach) - Weihnachtsoratorium - The Resistance Tour - Jacques Brel - The Cats - Crosby, Stills & Nash (& Young) - John Entwistle - Linkin Park - Neutral Milk Hotel - Rage Against the Machine - Pete Townshend - The Who - Stevie Wonder

Mythologie: Hippogrief

Taal en schrift: Geschiedenis van de Nederlandse spelling - Interslavisch - Kunsttaal - Nederlands in Zuid-Afrika - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands

P religion.png

P philosophy.png

Romeinse religie (→ naar het artikel)

Esoterie: Corpus Hermeticum - Loge L'Union Provinciale - Nicolas Flamel - Westerse astrologie

Filosofie: Alchemie - Henry David Thoreau - Heraclitus - Pherecydes van Syros - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Jaime Sin - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Mythologie - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Perkwunos - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

P sport.png
Johan Cruijff (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Shorttrack (schaatsen) - Voetbal in Latijns-Amerika - Zweefvliegen (sport)

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Chinees voetbalelftal - Fenerbahçe SK - Iers voetbalelftal - PSV (voetbalclub)

P physics.png
Mars (planeet) (→ naar het artikel)

Algemeen: Wetenschap

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Nulmeridiaan - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Sedimentair gesteente - Zand

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Titan (maan)

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Niels Stensen (→ naar het artikel)

Scheikunde: Heterocyclische verbinding - Invar - Lithiumaluminiumhydride - Natuurproduct (scheikunde) - Salpeterzuur - Zwavelzuur

Techniek: Dynamisch positioneringssysteem - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Qanat - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - George Washington (uitvinder)

Wiskunde en informatica: Geschiedenis van de wiskunde - Grafentheorie - Pi (wiskunde) - Prolog - Tweeplaatsige relatie

Wetenschappers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer