Wikipedia:Etalage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E

Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 317 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.816.067 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.728 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

MAR
28

Nieuwe artikelen in de Etalage

1780 Raynal and Bonne Map of the World - Geographicus - Planisphere-bonne-1780.jpg

Een nulmeridiaan of referentiemeridiaan is een meridiaan die als nullijn is aangewezen. Deze nullijn is van belang bij cartografie, navigatie en landmeetkunde, omdat het samen met de evenaar het referentiepunt geeft voor de geografische coördinaten waarmee plaatsbepaling op aarde mogelijk is. Waar de evenaar een geografisch logische keuze is, aangezien deze haaks staat op de aardrotatie en precies in het midden tussen de polen, is de keuze voor een bepaalde nulmeridiaan arbitrair en eerder politiek dan geografisch bepaald.

In de loop der eeuwen zijn er meerdere nulmeridianen, soms zelfs gelijktijdig, in gebruik geweest. De Oud-Griekse astronoom en geograaf Eratosthenes (derde eeuw v. Chr.) heeft zich als eerste bezig gehouden met het berekenen van geografische lengte en breedte en hij hanteerde daarvoor een nullijn door Alexandrië. Daarna hebben vele cartografen en astronomen, maar ook politici, vorsten en andere belanghebbenden, gemeend er één te moeten aanwijzen. Het belang (of niet) van een specifieke nulmeridiaan is gelegen in de mate waarin hij gebruikt en geaccepteerd wordt. Voorbeelden daarvan zijn de meridiaan van Parijs, die van Ferro en die van Tenerife. Aangezien het daarbij gaat om plaatsbepaling op de hele aarde is internationale ondersteuning doorslaggevend gebleken. Vanaf midden negentiende eeuw heeft men zich ingespannen voor het hanteren van een wereldstandaard en voor die rol werd niet lang daarna de meridiaan van Greenwich aangewezen.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 20 maart
America Latina red.svg

Voetbal wordt beschouwd als een van de grootste sporten in Latijns-Amerika. Met name Brazilië en Argentinië worden gezien als vooraanstaande voetballanden. Hoewel Latijns-Amerikaanse landen maar weinig clubs tellen die mondiaal enige bekendheid genieten, worden meerdere nationale elftallen uit dit werelddeel zo sterk geacht dat ze op internationale podia als het wereldkampioenschap voetbal, een rol van betekenis kunnen spelen. Latijns-Amerika kent twee voetbalconfederaties: de CONCACAF in Centraal-Amerika en de CONMEBOL in Zuid-Amerika. Onder de CONCACAF valt ook de Caraïbische Voetbalunie (CFU), waartoe de landen uit het Caraïbisch gebied en de Guyana's behoren.

Aan het einde van de negentiende eeuw namen Britten vanuit Europa het voetbal mee naar Argentinië. Daar werd het spel aanvankelijk gespeeld in havengebieden, bij spoorwegwerkzaamheden en andere locaties waar westerlingen samenkwamen. Eenzelfde proces voltrok zich in vrijwel alle landen in de regio. Van jongeren uit Centraal-Amerikaanse landen als Costa Rica en Guatemala is bekend dat zij in dezelfde periode naar Groot-Brittannië trokken om daar een opleiding te volgen. De kennis over het nieuwe spel die deze jongemannen daar opdeden, brachten ze mee terug naar hun geboorteland, waar voetbal zich binnen korte tijd vestigde in de sportcultuur. In Centraal-Amerika en het Caraïbisch gebied zou het echter nog tot enkele decennia in de twintigste eeuw duren alvorens het voetbal daar een van de populairste manieren van vrijetijdsbesteding zou worden. Cricket en honkbal boden het nieuwe spel stevige concurrentie. In Zuid-Amerika groeide voetbal snel uit tot de grootste volkssport. Vanaf de introductie ervan beschouwden Europeanen die in Latijns-Amerika woonden het voetbal dat zij speelden superieur tegenover dat van de lokale bevolking. Dit veranderde pas toen vanaf de jaren 20 het Uruguayaans voetbal furore maakte bij wereldtoernooien als de Olympische Zomerspelen en het wereldkampioenschap voetbal. De verdere professionalisering en tactische ontwikkeling leidde er uiteindelijk toe dat Latijns-Amerika het voetbalcentrum van de wereld werd.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 9 maart
Brookesia tuberculata - Montagne DAmbre NP (6459432561).jpg

Kortstaartkameleons (Brookesia) zijn een geslacht van hagedissen uit de familie kameleons (Chamaeleonidae).

Alle soorten leven endemisch op het eiland Madagaskar ten zuidoosten van het vasteland van Afrika. Sommige soorten zijn alleen bekend van enkele omliggende eilanden. Alle soorten zijn overdag actief en leven op de bodem in de strooisellaag, de bodemlaag van bossen die voornamelijk bestaat uit afgevallen bladeren. Kortstaartkameleons slapen 's nachts in lagere delen van planten. Het zijn insecteneters die in een hinderlaag wachten tot prooien zich aandoen.

Kortstaartkameleons zijn in de regel bruin van kleur, in plaats van groen zoals de meeste kameleons. Alle soorten kennen een zeer goede camouflage, het lichaam doet sterk denken aan een verdord blad. De grootste soorten bereiken een lichaamslengte tot tien centimeter inclusief staart. De kleinste soorten echter worden nog geen drie centimeter lang inclusief staart en behoren tot de kleinst bekende gewervelde dieren. Het vermogen om van kleur te veranderen is zeer beperkt in vergelijking met andere groepen kameleons.

Het grootste deel van alle soorten kortstaartkameleons is pas in de jaren zestig tot de jaren negentig van de 20e eeuw voor het eerst wetenschappelijk beschreven.

Een aantal pas ontdekte kortstaartkameleons leeft in geïsoleerde of ontoegankelijke gebieden. De levenswijze van dergelijke soorten is nog niet goed onderzocht. Sommige soorten zijn wat bekender, zoals de pantserkameleon, die soms in de handel in exotische dieren wordt aangeboden. De meeste kortstaartkameleons hebben nog geen Nederlandstalige naam.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 18 februari
Ranavalona I.jpg

Ranavalona I was koningin van het Koninkrijk Madagaskar van 11 augustus 1828 tot 16 augustus 1861. Ze behoorde tot het volk van de Merina en werd in 1778 in de rova van Ambatomanohina geboren als prinses Ramavo. Ze trad in het huwelijk met koning Radama I en nam onder zijn vrouwen de eerste plaats in, ondanks het feit dat er nauwelijks sprake was van genegenheid in dit gearrangeerde huwelijk.

Na de dood van Radama I slaagde Ranavalona erin om met de hulp van bevriende edellieden de troon te bemachtigen. Haar 33-jarige regeringsperiode werd gekenmerkt door het behoud van de traditionele gebruiken van de Merina en door zelfredzaamheid. Ranavalona verbrak de economische en politieke banden met Europese mogendheden en contacten met buitenlanders werden tot een minimum beperkt. Toch schetsen de verslagen van een aantal buitenlandse ooggetuigen, zoals de Britse missionaris David Griffiths en de Oostenrijkse schrijfster Ida Pfeiffer, samen met de kronieken van de secretaris Raombana een levendig beeld van gebeurtenissen tijdens Ranavalona's regering. Ze verhalen over verdeeldheid tussen facties aan het hof, uitbuiting van het volk, christenvervolgingen en een mislukte staatsgreep door de Franse avonturier Joseph-François Lambert.

Ranavalona herstelde het gebruik van de fanompoana, een oude Merina-wet die mensen verplichtte om arbeid te verrichten als een vorm van belasting. Dienstplicht maakte ze tot een onderdeel hiervan, zodat ze met behulp van een groot leger het koninkrijk verder wist uit te breiden en ze de macht van de Merina kon consolideren. Door Ranavalona's wrede strafmaatregelen, een groot aantal veldslagen, slechte werkomstandigheden en ziektes was het sterftecijfer onder haar onderdanen echter zeer hoog en heerste er veel onvrede. Pas toen Ranavalona's bastaardzoon Radama II haar na haar dood op 16 augustus 1861 opvolgde, kwam er een eind aan het wrede bewind. Na anderhalve eeuw wordt Ranavalona's regeringsperiode door veel Malagassiërs nog altijd herinnerd als een zwarte bladzijde in Madagaskars geschiedenis.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 18 februari
P geography.png
Mount Pinatubo (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Steden: Barcelona (Spanje) - Eindhoven - Gouda - Haarlem - Montreal (Canada) - New York City - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven

Staten en deelstaten: Californië - Filipijnen - Koninkrijk der Nederlanden - Sao Tomé en Principe

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Kikkers (→ naar het artikel)

Algemeen: Evolutie (biologie) - Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten: Krappa - Suikerbiet

Ongewervelden: Bidsprinkhanen - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomma's - Zeesterren

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Dodo - IJsvogel - Kelenken

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Muizen en ratten van de Oude Wereld - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Slag om de Ardennen (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Mexico-Stad - Geschiedenis van Tegelen

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Imperator Caesar Augustus - Iulia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Gustave Rolin-Jaequemyns (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624-1625) - Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Belgische Revolutie - Lodewijk Napoleon Bonaparte - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Maria Aletta Hulshoff - Maritieme geschiedenis van Nederland - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Maurits van Oranje - Orde van de Unie - Pruisen - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

1900-heden: Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Howard Hughes - Hilton Chicago - Jan Ligthart - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Plan-Frederiks - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen - Spoorslag '70 - Vergissing van Troelstra

Heraldiek en decoraties: Heraldisch kruis - Koningsmantel (kledingstuk) - Onderscheidingen in Turkije

P social sciences.png
Artis (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Industrie: Edouard Empain

Verenigde Naties (→ naar het artikel)

Politiek: Sergej Kirov - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie

Vrije tijd: Artis - Breien (textiel)

P art.png
Stendhal (→ naar het artikel)

Beeldende kunst: Karel Appel - Theo van Doesburg - Impressionisme - Édouard Manet - Hubert Minnebo - Henry Moore - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel - Johannes Vermeer

Literatuur: Amerikaanse literatuur - Geoffrey Chaucer - Decamerone - De goddelijke komedie - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Victor Hugo - Franz Kafka - Hubert Lampo - Madame de Staël - Roodbaard (strip) - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - The First Part of King Henry the Fourth - The Prelude - Très Riches Heures du duc de Berry - Voynichmanuscript

Mythologie: Hippogrief

Taal en schrift: Geschiedenis van de Nederlandse spelling - Kunsttaal - Nederlands in Zuid-Afrika - Subtekst - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands - West-Vlaams

Édouard Manet (→ naar het artikel)

Film: Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Joan Crawford - Bette Davis - Gulliver's Travels (1939) - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Star Trek

Muziek: Beiaard - Jacques Brel - John Entwistle - Linkin Park - Muziek in de Oudheid - Prince - Rage Against the Machine - The Resistance Tour - Pete Townshend - Weihnachtsoratorium - The Who - Stevie Wonder - Zes suites voor onbegeleide cello (J.S. Bach)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Sint-Janskerk (Gouda) - Hooglandse Kerk - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Computerspel: Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

P religion.png

P philosophy.png

De Loge "L'Union Provinciale" (→ naar het artikel)

Filosofie: Alchemie - Henry David Thoreau - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

Esoterie: Nicolas Flamel - Loge L'Union Provinciale - Westerse astrologie

P sport.png
FC Dallas (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Shorttrack (schaatsen) - Snooker - Voetbal in Latijns-Amerika - Voetbal in Spanje

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Fenerbahçe SK - PSV (voetbalclub)

P physics.png
F-16 Fighting Falcon (→ naar het artikel)

Techniek: Dynamic positioning - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Lucht-luchtraket - George Washington (uitvinder) - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - Wetenschap - Zweefvliegen (sport)

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Titan (maan)

Scheikunde: Heterocyclische verbinding - Invar - Lithiumaluminiumhydride - Salpeterzuur

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Platentektoniek (→ naar het artikel)

Wiskunde: Geschiedenis van de wiskunde - Grafentheorie - Pi (wiskunde) - Tweeplaatsige relatie

Informatica: Prolog

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Zand

Cartografie: Nulmeridiaan

Onderzoekers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer - Nicolaus Steno