Departementen van Frankrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht van de bestuurlijke indeling Frankrijk

Het departement (département) is de derde bestuurslaag in Frankrijk, te vergelijken met provincies in België en Nederland, na het nationale niveau en het (recentere, hogere) niveau van de regio's (région). Departementen zijn op hun beurt weer onderverdeeld in arrondissementen en cantons (kantons), die weer bestaan uit de communes (gemeenten). Voorheen was elk kanton steeds deel van een enkel arrondissement, dit is na de herindeling van de kantons, besloten in 2013 en van kracht sinds 2015, niet langer altijd zo.

Frankrijk telt 101 departementen: 96 "metropolitaanse" departementen (die behoren tot de Métropole, het 'moederland' Europees Frankrijk) en vijf overzeese departementen, op eilanden die ver buiten Europa liggen (Franse Antillen en Indische Oceaan nabij Madagaskar) en in Zuid-Amerika. De Métropole de Lyon is niet ingedeeld bij een departement.

Het hoofd van het departement is de préfet (prefect), de vertegenwoordiger van de centrale regering. Naar hem worden het departementaal bestuur, evenals zijn zetel en de hoofdplaats, préfecture (prefectuur) genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Departementale indeling gezien ten opzichte van de historische provincies

Frankrijk werd in de tijd van de Franse Revolutie op deze manier ingedeeld om de oude, feodale indeling te vervangen. Daarvoor was Frankrijk een overlappende structuur van gouvernementen en generaliteiten met sterk verschillende statuten en privileges en van zeer ongelijke grootte. De indeling in departementen zorgde voor gebieden die rekening hielden met de geografische omstandigheden en de bereikbaarheid voor de burgers maar die tegelijk toch min of meer grenzen van de oude indeling respecteerden. Bij de naamgeving van de departementen is wel bewust afgeweken van de oude provincienamen: de meeste departementen, behalve de eilanden, zijn genoemd naar waterlopen of gebergten. Op 22 december 1789 werd een wet aangenomen die de nieuwe indeling van kracht verklaarde. Oorspronkelijk waren er 83 departementen. In die tijd had ieder departement 36 leden in een eigen gekozen vertegenwoordiging, die op hun beurt een permanent uitvoerend bestuur aanstelden.

Al op 28 pluviôse van het jaar VIII (17 februari 1800) werd deze opzet gewijzigd en stelde het centraal gezag in Parijs prefecten aan. Bij de wet van 10 augustus 1871 werd de Commission Départementale ingesteld. Deze organisatie zou tot 1982 ongewijzigd blijven. In dat jaar werd een wet op de decentralisatie aangenomen, die de departementen een grotere zeggenschap gaf, vooral in economische zaken. Ten slotte werd bij de wet van 2 maart 1985 het uitvoerend gezag - tot dan in handen van de benoemde prefect - overgedragen aan de voorzitter van de verkozen Algemene Raad.

Door gebiedsuitbreiding en splitsingen is het aantal Europese departementen sindsdien uitgebreid tot de huidige 96.

Nummering[bewerken]

De Franse departementen werden in 1922 in alfabetische volgorde genummerd.

  • Het Territoire-de-Belfort werd iets later als departement toegevoegd en kreeg nummer 90.
  • In 1964 werden de departementen Seine (75) en Seine-et-Oise (78) heringedeeld in Ville de Paris (75), Yvelines (78) en de nieuwe nummers 91-95.
  • In 1976 werd Corsica (20) opgedeeld in Corse-du-Sud (2A) en Haute-Corse (2B).
  • In 2015 werd het departement Rhône (69) opgesplitst in Métropole de Lyon (69M) en Rhône (69D).
  • De overzeese departementen kregen driecijferige nummers, van 971 tot 976.

De nummering komt onder andere voor als de laatste twee cijfers op de kentekenplaten van auto's (op kentekenplaten uitgegeven vóór 15 april 2009 als daadwerkelijk onderdeel van het kenteken, op kentekenplaten uitgegeven vanaf 15 april 2009 enkel als vermelding rechtsonder op de plaat), en als de eerste twee cijfers van de postcodes.

Overzichtskaart van Franse departementen

Lijst van departementen[bewerken]

01 Ain 26 Drôme 51 Marne 75 Paris (afgesplitst van 75 Seine)
02 Aisne 27 Eure 52 Haute-Marne 76 Seine-Maritime (voorheen Seine-Inférieure)
03 Allier 28 Eure-et-Loir 53 Mayenne 77 Seine-et-Marne
04 Alpes-de-Haute-Provence (voorheen Basses-Alpes) 29 Finistère 54 Meurthe-et-Moselle 78 Yvelines (voorheen Seine-et-Oise)
05 Hautes-Alpes 30 Gard 55 Meuse 79 Deux-Sèvres
06 Alpes-Maritimes 31 Haute-Garonne 56 Morbihan 80 Somme
07 Ardèche 32 Gers 57 Moselle 81 Tarn
08 Ardennes 33 Gironde 58 Nièvre 82 Tarn-et-Garonne
09 Ariège 34 Hérault 59 Nord 83 Var
10 Aube 35 Ille-et-Vilaine 60 Oise 84 Vaucluse
11 Aude 36 Indre 61 Orne 85 Vendée
12 Aveyron 37 Indre-et-Loire 62 Pas-de-Calais 86 Vienne
13 Bouches-du-Rhône 38 Isère 63 Puy-de-Dôme 87 Haute-Vienne
14 Calvados 39 Jura 64 Pyrénées-Atlantiques 88 Vosges
15 Cantal 40 Landes 65 Hautes-Pyrénées 89 Yonne
16 Charente 41 Loir-et-Cher 66 Pyrénées-Orientales 90 Territoire de Belfort
17 Charente-Maritime 42 Loire 67 Bas-Rhin 91 Essonne (afgesplitst van 75 Seine)
18 Cher 43 Haute-Loire 68 Haut-Rhin 92 Hauts-de-Seine (afgesplitst van 75 Seine)
19 Corrèze 44 Loire-Atlantique (voorheen Loire-Inférieure) 69D Rhône (afgesplitst van 69 Rhône) 93 Seine-Saint-Denis (afgesplitst van 75 Seine)
2A Corse-du-Sud (Zuid-Corsica, afgesplitst van 20 Corse) 45 Loiret 69M Métropole de Lyon (afgesplitst van 69 Rhône) 94 Val-de-Marne (afgesplitst van 75 Seine)
2B Haute-Corse (Opper-Corsica, afgesplitst van 20 Corse) 46 Lot 70 Haute-Saône 95 Val-d'Oise (afgesplitst van 75 Seine)
21 Côte-d'Or 47 Lot-et-Garonne 71 Saône-et-Loire 971 Guadeloupe (Antillen)
22 Côtes-d'Armor (voorheen Côtes-du-Nord) 48 Lozère 72 Sarthe 972 Martinique (Antillen)
23 Creuse 74 Haute-Savoie 73 Savoie 973 Guyane (Zuid-Amerika)
24 Dordogne 49 Maine-et-Loire 974 Réunion (Indische Oceaan)
25 Doubs 50 Manche 976 Mayotte (Indische Oceaan)

Genummerde gebieden buiten Frankrijk[bewerken]

Gebied
980 Monaco In gebruik als postcode bij de Franse posterijen
09999 Andorra Door de Franse posterijen als postcode voorgesteld maar door Andorra geweigerd
986 Wallis en Futuna Overzees territorium
987 Frans Polynesië
988 Nieuw Caledonië

Opgeheven Franse departementen[bewerken]

Departement Prefectuur Periode
Mont-Blanc Chambéry 1792-1815
75 Seine Parijs 1792-1968
975 Saint-Pierre en Miquelon Saint-Pierre 1976-1985

Oude Franse departementen, nu buiten Frankrijk[bewerken]

Nederlanden[bewerken]

Departments of French Empire North 1811-ex.svg
Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Dyle (Dijle) Bruxelles (Brussel) 1795-1814
Escaut (Schelde) Gand (Gent) 1795-1814
Forêts (Wouden) Luxembourg (Luxemburg) 1795-1814
Jemmape, later Jemappes Mons (Bergen) 1795-1814
Lys (Leie) Bruges (Brugge) 1795-1814
Meuse-Inférieure (Beneden-Maas) Maëstricht (Maastricht) 1795-1814
Deux-Nèthes (Twee Neten) Anvers (Antwerpen) 1795-1814
Ourt(h)e Liège (Luik) 1795-1814
Sambre-et-Meuse (Samber en Maas) Namur (Namen) 1795-1814
Bouches-du-Rhin (Monden van de Rijn) Bois-le-Duc ('s-Hertogenbosch) 1810-1814
Bouches-de-l'Escaut (Monden van de Schelde) Middelbourg (Middelburg) 1810-1814
Bouches-de-la-Meuse (Monden van de Maas) La Haye (Den Haag) 1811-1814
Bouches-de-l'Yssel (Monden van de IJssel) Zwolle 1811-1814
Ems-Occidental (Westereems) Groningue (Groningen) 1811-1814
Frise (Friesland) Leeuwarden 1811-1814
Yssel-Supérieur (Boven-IJssel) Arnhem 1811-1814
Zuyderzée (Zuiderzee) Amsterdam 1811-1814

Duitsland[bewerken]

Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Mont-Tonnerre (Donnersberg) Mayence (Mainz) 1798-1814
Rhin-et-Moselle (Rijn en Moezel) Coblence (Koblenz) 1798-1814
Roër (Roer) Aix-la-Chapelle (Aken) 1798-1814
Sarre (Saar) Trèves (Trier) 1798-1814
Bouches-de-l'Elbe (Monden van de Elbe) Hambourg (Hamburg) 1811-1814
Bouches-du-Weser (Monden van de Weser) Brême (Bremen) 1811-1814
Ems-Supérieur (Boven-Eems) Osnabrück 1811-1814
Ems-Oriental (Oostereems) Aurich 1811-1814
Lippe Münster 1811-1814

Italië[bewerken]

Departements of French Empire South 1811-fr.svg
Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Doire (Dor(i)a Baltea) Ivrée (Ivrea) 1802-1814
Marengo Alexandrië (Alessandria) 1802-1814
Pô (Po) Turin (Turijn) 1802-1814
Sésia Verceil (Vercelli) 1802-1814
Stura Coni (Cuneo) 1802-1814
Tanaro Asti 1802-1805
Apennins (Apennijnen) Chiavari 1805-1814
Gênes (Genua) Gênes (Genua) 1805-1814
Montenotte Savone (Savona) 1805-1814
Arno Florence (Firenze) 1808-1814
Méditerranée (Middellandse Zee) Livourne (Livorno) 1808-1814
Ombrone Sienne (Siena) 1808-1814
Taro Parme (Parma) 1808-1814
Rome Rome 1809-1814
Trasimène Spolète (Spoleto) 1809-1814

Zwitserland[bewerken]

Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Léman Genève 1798-1813
Mont-Terrible Porrentruy (in Bern) 1793-1800
Simplon Sion (Sitten, in Vallais=Wallis) 1810-1813

Griekenland[bewerken]

Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Corcyre (Korkyra) Corfou (Korfoe) 1797-1799
Ithaque (Ithaka) Argostoli 1797-1798
Mer-Égée (Egeïsche Zee) Zante (Zakynthos) 1797-1798

Spanje[bewerken]

Departement[1] Prefectuur[1] Periode Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Bouches-de-l'Èbre Lerida 1812-1813 Bouches-de-l'Èbre-Montserrat Barcelone (Barcelona) 1813-1814
Montserrat Barcelone (Barcelona) 1812-1813
Sègre Puigcerda 1812-1813 Sègre-Ter Gironne (Gerona) 1813-1814
Ter Gironne (Gerona) 1812-1813

Ook in sommige grote overzeese bezittingen (koloniaal imperium buiten Europa), meer speficiek in de volkskolonie Algerije, waren er nog Franse departementen.

Koloniaal Algerije[bewerken]

Departement[1] Prefectuur[1] Periode Departement[1] Prefectuur[1] Vanaf Departement[1] Prefectuur[1] Periode
Alger (Algiers) Alger (Algiers) 1848- 1962
Médéa Médéa 1957- 1962
Aumale Aumale 1958-1959
Orléansville Orléansville (Chlef) 1957-1962
Tizi-Ouzou Tizi Ouzou 1957-1962
Oran Oran 1848- 1962
Mostaganem Mostaganem 1957-1962
Tiaret Tiaret 1957-1962
Tlemcen Tlemcen 1957-1962
Saïda Saïda 1958-1962
Constantine Constantine 1848- 1962
Bône Bône 1955-1957
Sétif Sétif 1957- 1962
Bougie Bougie 1958-1959
Batna Batna 1957-1962 Territoires du Sud (Zuidelijk woestijngebied) 1902-1957 Oasis Ouargla 1957-1962
Saoura Colomb-Béchar 1957-1962

Zie ook[bewerken]