Neutral Milk Hotel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Neutral Milk Hotel
V.l.n.r.: Julian Koster, Scott Spillane, Jeff Mangum, Jeremy Barnes
V.l.n.r.: Julian Koster, Scott Spillane, Jeff Mangum, Jeremy Barnes
Achtergrondinformatie
Jaren actief 1989–1999, 2013–2015
Oorsprong Ruston (Louisiana) (oorsprong), Athens (Georgia) (thuisbasis)
Genre(s) Indierock, indiefolk, folkpunk, psychedelische folk, freakfolk, lo-fi
Label(s) Elephant 6, Merge, Domino
Bezetting
Ex-leden Jeff Mangum
Julian Koster
Jeremy Barnes
Scott Spillane
Website
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Neutral Milk Hotel was een Amerikaanse indierockgroep die oorspronkelijk werd opgericht als soloproject van Jeff Mangum. Na het eerste studioalbum On Avery Island uit 1996 werd de groep versterkt door Julian Koster, Jeremy Barnes en Scott Spillane. Daarnaast leverde producent Robert Schneider een aanzienlijke bijdrage aan het geluid van Neutral Milk Hotel.[1]

De muziek van Neutral Milk Hotel wordt omschreven als een mengelmoes aan genres, gespeeld door een breed scala aan instrumenten en begeleid door Mangums gepassioneerde voordracht van abstracte, intieme teksten.[2] Het tweede studioalbum, In the Aeroplane Over the Sea uit 1998, werd lovend ontvangen door critici en wordt tegenwoordig beschouwd als een indieklassieker.[3]

Niet lang na het uitbrengen van het album hief Mangum de groep vanwege persoonlijke ongemakken op en trok hij zich terug uit het openbare leven. In 2013 werd een langverwachte reünie aangekondigd en in de zomer van 2015 werd de laatste tournee afgewerkt.

Geschiedenis[bewerken]

Beginjaren[bewerken]

In het slaperige stadje Ruston in Louisiana ontdekten de jonge Jeff Mangum en zijn vrienden een voorliefde voor alternatieve muziek. In Ruston ontstond een kleine maar levendige alternatieve scene en onder de naam The Elephant 6 Recording Company begonnen de vrienden verschillende muzikale experimenten. Naast drummen voor de groep Olivia Tremor Control startte Mangum een soloproject genaamd Milk, maar toen bleek dat er al een groep bestond met deze naam hernoemde hij de eenmansgroep naar Neutral Milk Hotel. Onder deze naam nam hij een aantal experimentele cassettes op (waaronder Beauty, Invent Yourself a Shortcake en Hype City Soundtrack) die hij uitwisselde met zijn vrienden.[4]

In 1994 nam Mangum zijn eerste EP genaamd Everything Is op, en in New Orleans gaf hij zijn eerste optreden voor een vrijwel lege zaal.[5]

On Avery Island[bewerken]

In 1995 reisde Mangum naar Denver in Colorado voor de opnames van zijn debuutalbum, On Avery Island. Zijn jeugdvriend Robert Schneider diende zowel als producent, organist, bassist en schreef de blaasarrangementen. Schneider zag het als zijn missie om zo trouw mogelijk aan Mangums visie te blijven en nam het album naar zijn wens op met een lo-fi viersporenrecorder.[6] On Avery Island werd op 26 maart 1996 uitgebracht door Merge Records en verkocht toentertijd ongeveer 5.000 exemplaren. De weinige kritieken die het album kreeg waren positief.[7]

Op aandringen van Merge Records ging Mangum op zoek naar groepsleden voor een promotietournee. De eerste muzikant die Mangum rekruteerde was Julian Koster uit New York, een goede kennis van Elephant 6. Koster raadde Jeremy Barnes als drummer aan, die hij ooit na een optreden in Albuquerque had ontmoet en bovendien had aangegeven ongelukkig te zijn met zijn studentenleven in Chicago. Mangum en Koster reisden naar Chicago voor een repetitie met Barnes, die op aanraden van Koster de universiteit verliet om zich op Neutral Milk Hotel te concentreren.[8] Scott Spillane, een oude bekende van Mangum uit Ruston, werkte in Austin als pizzabakker toen Mangum hem bezocht en overhaalde om zich bij Neutral Milk Hotel te voegen als blazer.[9]

De vier muzikanten vestigden zich in het huis van Kosters grootmoeder in New York, waar fanatiek werd voorbereid op de tournee en nieuwe nummers werden gemaakt. Op 28 april 1996 gaven ze hun eerste optreden in New York en op 1 juli werd in San Fransisco het landelijke tournee afgetrapt. Daarnaast trad Mangum ook regelmatig solo op, waarbij hij voorproefjes van het het toekomstige album liet horen.

In the Aeroplane Over the Sea[bewerken]

Jeff Mangum rond 1997

Na de tournee verhuisde de groep naar Athens in Georgia, waar de overige leden van Elephant 6 waren gevestigd. Mangum werkte non-stop aan het nieuwe album terwijl hij geplaagd werd door nachtangsten. Hij had onlangs het dagboek van Anne Frank gelezen, dat een grote invloed had op zijn composities.[10] In Athens werden regelmatig nieuwe nummers te horen gebracht en verschenen de eerste tekenen dat Neutral Milk Hotel een cultfenomeen begon te worden.[11] In de lente van 1997 had Mangum al het materiaal van het nieuwe album geschreven.[12]

Net als On Avery Island werd het tweede studioalbum, In the Aeroplane Over the Sea, opgenomen in de studio van Robert Schneider in Denver. Mangum arriveerde als eerste van de groepsleden en nam samen met Schneider enkele akoestische nummers op. Toen de andere groepsleden arriveerden kregen ze voldoende vrijheid om te improviseren. Er werd 14 uur per dag aan het album gewerkt terwijl ze moesten overleven op rijst en tofu met barbecuesaus.[13]

Twee maanden later werden de opnames afgerond. In the Aeroplane Over the Sea werd uitgebracht op 11 februari 1998 en ontving lovende recensies. Het leven, lijden en de reïncarnatie van Anne Frank wordt als rode draad van het album genoemd,[2] en hoewel het album vaak als conceptalbum wordt geclassificeerd gaf Mangum de voorkeur aan de definitie "verhalend".[14]

Drie dagen na de uitgave werd het landelijke tournee afgetrapt. De optredens van het daaropvolgende tournee waren energiek en chaotisch, soms haast gevaarlijk te noemen, en stonden erom bekend bezoekers te beangstigen.[15] Tijdens de tournee groeide de reputatie van de groep en stroomden de zalen steeds voller.[16]

Opheffing[bewerken]

Na een tournee door Europa keerde de groep in oktober 1998 terug naar Athens. Mangum werd geplaagd door ziekte en wees alle aanzoeken voor optredens en interviews af. Op 5 december gaf Mangum zijn laatste solo-optreden voor zijn vrienden, waarbij het nummer Little Birds werd geïntroduceerd, een opmerkelijk duister nummer in zijn repertoire. Dit bleek uiteindelijk het laatste nummer van Neutral Milk Hotel te zijn.[17]

Langzamerhand werd het steeds duidelijker dat Mangum geen interesse had om een rockster te worden. Op oudejaarsavond 1998 speelde Neutral Milk Hotel een laatste concert in Athens. Een aanzoek om met R.E.M. te touren werd afgewezen.[18] Mangum trok zich terug uit het openbare leven en sloot zich af van zijn groepsgenoten. Toen het duidelijk was geworden dat Neutral Milk Hotel niet verder zou gaan richtten de overige groepsleden zich andere muziekprojecten.[19]

Mangum gaf later de volgende verklaring voor de opheffing van de groep:

Aanhalingsteken openen

Ik ging door een periode, na Aeroplane, waarin veel van de veronderstellingen die ik had over de realiteit begonnen af te brokkelen. (...) Toen we Elephant 6 begonnen hadden we de erg utopische visie waarbij we alles te boven konden komen via muziek. (...) Dus toen veel van onze dromen waren uitgekomen en ik nog steeds zag dat veel van mijn vrienden pijn leden zag ik hun pijn in een ander perspectief en realiseerde ik me dat ik mezelf niet zomaar een uitweg uit al dit lijden kan zingen.[18]

Aanhalingsteken sluiten

Pauze[bewerken]

Mangum werd getroffen door een zenuwinzinking, sleet zijn dagen in een vrijwel catatonische staat en sloeg zakken vol rijst in uit angst voor de millenniumbug.[13] Hij herstelde en besteedde de volgende jaren aan spiritualiteit, reizen, en leefde een tijdje in een klooster.[20] In 2001 trad hij voor het eerst in jaren op in Nieuw-Zeeland en werden twee soloalbums uitgebracht: een compilatie van Bulgaarse volksmuziek op het Koprivshtitsafestival genaamd Orange Twin Field Works, Volume One en het livealbum Live at Jittery Joe's, een opname van een soloconcert in Athens op 7 maart 1997.

In 2002 gaf Mangum een zeldzaam interview met Pitchfork waarin hij aangaf dat hij het liedschrijven was verleerd en dat een nieuw studioalbum hem onwaarschijnlijk leek.[18] De daaropvolgende jaren trad hij slechts sporadisch op. Ondertussen bleef de populariteit van Neutral Milk Hotel toenemen. In 2005 had In the Aeroplane Over the Sea al 140.000 exemplaren verkocht en in 2008 was het album de 6e bestverkochte vinylplaat ter wereld.[21]

Na verloop van tijd liet Mangum steeds vaker van zich horen. In 2011 opende Mangum de website Walking Wall of Words, waarop een boxset met de nieuwe EP Ferris Wheel on Fire beschikbaar werd gesteld, bestaande uit onuitgebrachte en alternatieve versies van oude nummers. In augustus kondigde hij een solotournee aan waarin met name het oeuvre van Neutral Milk Hotel werd gespeeld. Onder zijn haltes viel het New Yorkse Zuccotti Park, waar Occupy Wall Street in volle gang was.[22]

Neutral Milk Hotel in 2014

Reünie[bewerken]

In 2013 werden de langverwachte reünie van Neutral Milk Hotel en een wereldwijd tournee aangekondigd.[23] Kaartjes waren soms binnen enkele minuten uitverkocht.[24] De nieuwe optredens van Neutral Milk Hotel, waarbij bezoekers nadrukkelijk werden gevraagd om geen opnames te maken, kregen lovende recensies.[25][26] Er werden geen nieuwe nummers geïntroduceerd.

Op 10 december 2014 kondigde de groep hun laatste tournee van de "voorzienbare toekomst" aan en in de zomer van 2015 werd het laatste optreden gegeven.[27]

Muziek[bewerken]

Genre[bewerken]

Het genre van Neutral Milk Hotel werd door de groep zelf fuzzfolk genoemd en door anderen geplaatst onder indie, alternatief, folk, en psychedelisch.[28] De groep wordt vanwege de "achterhaalde" opnametechnieken ook vaak als lo-fi gecategoriseerd.[14]

Invloeden[bewerken]

De belangrijkste invloed op de groepsleden van Neutral Milk Hotel waren hun vrienden van Elephant 6.[11] Daarnaast vielen The Minutemen, Soft Machine en Daniel Johnston onder Mangums voornaamste inspiraties.[14] Tijdens de opnames van In the Aeroplane Over the Sea luisterde Mangum met name naar Pierre Henry, traditionele muziek, free jazz en elektronische muziek.[29]

De Casio DH-100, door Neutral Milk Hotel zanzithofoon genoemd, is een kruising tussen een synthesizer en een blaasinstrument dat in de jaren 80 werd geproduceerd door Casio

Composities[bewerken]

Bijna alle nummers van Neutral Milk Hotel werden gecomponeerd door Mangum, vaak gebaseerd op combinaties van oudere nummers die hij nooit had afgemaakt.[13] Alleen het instrumentale The Fool werd gecomponeerd door Spillane, oorspronkelijk voor een gelijknamige korte film van een vriend.[30] De blaasarrangementen werden geschreven door Schneider, later ook in samenwerking met Spillane. Na On Avery Island werd inbreng van de drie nieuwe groepsleden door Mangum aangemoedigd[31] en ook tijdens optredens hadden de muzikanten de vrijheid om te improviseren.[14] De enige cover die Neutral Milk Hotel live speelde (solo-optredens van Mangum uitgezonderd) was Charlie Haden's Song for Che.[14]

In vrijwel alle nummers is de akoestische gitaar het leidende instrument, dat in de studio werd ingeplugd om het karakteristieke fuzzy geluid te verkrijgen. Alle fuzz werd verkregen via microfoons en studiotechnieken in plaats van uit versterkers of pedalen.[32] Een gemiddeld nummer van Neutral Milk Hotel was opgebouwd uit slechts drie of vier eenvoudige akkoorden.[33] Daarnaast wordt er een divers scala aan muziekinstrumenten gebruikt, waaronder verschillende orgels, zingende zaag, banjo, accordeon, trompet, trombone, bugel, eufonium, saxofoon, uilleann pipes en een obscuur blaasinstrument van Casio dat zanzithofoon werd genoemd.[34]

Naast meer "conventionele" nummers besteedde Mangum ook veel tijd aan Musique Concrète á la Pierre Henry, maar besloot deze uiteindelijk niet te publiceren.[29]

Thematiek[bewerken]

Mangum gaf aan dat zijn muziek vooral bedoeld is als geneesmiddel.[14] Zijn teksten werden geschreven via de stream of consciousness-methode, waarna de willekeurige secties tekst aan elkaar werden geplakt om een lied te vormen.[14] Dit gebeurde allemaal cognitief, aangezien Mangum zijn teksten nooit opschreef.[35]

De muziek van Neutral Milk Hotel wordt vaak psychedelisch genoemd, een genre dat vaak wordt geassocieerd met drugsgebruik. Mangum gebruikte in zijn jeugd inderdaad cannabis en lsd, maar was ten tijde van In the Aeroplane Over the Sea daarmee gestopt. Hij werd daarentegen regelmatig geplaagd door bizarre hallucinaties, en veel nummers werden beïnvloed door dromen.[14]

Het Achterhuis van Anne Frank was een grote invloed op In the Aeroplane Over the Sea

Anne Frank[bewerken]

Vlak voor de opnames van On Avery Island kocht Mangum Het Achterhuis van Anne Frank, om zo meer inzicht te krijgen in de geschiedenis van de wereld. Tijdens het lezen werd hij verliefd op Frank,[10] en na het uitlezen van het boek was hij zeer aangeslagen om haar lot en kreeg hij dromen waarin hij haar leven redde middels een tijdmachine.[14]

De meest expliciete verwijzingen naar Anne Frank zijn te horen in het nummer Holland, 1945. Verder zijn er sporen van haar invloed te vinden in In the Aeroplane Over the Sea, Oh Comely, Ghost en Two Headed Boy Pt. 2.[36]

Dood[bewerken]

De dood is een terugkerend onderwerp in het oeuvre van Neutral Milk Hotel. Ook de titel van In the Aeroplane Over the Sea is een referentie naar de dood, zoals terug te horen in het gelijknamige nummer:

Aanhalingsteken openen

And one day we will die, and our ashes will fly, in the aeroplane over the sea. But for now we are young, let us lay in the sun, and count every beautiful thing we can see.

Aanhalingsteken sluiten

In beide studioalbums komen verschillende aspecten van de dood aan bod, vaak in verband met de dood van Anne Frank. Zo worden er verwijzingen gemaakt naar het hiernamaals (In the Aeroplane over the Sea), geesten (Ghost), rouw en reïncarnatie (Holland, 1945), moord (Little Birds) en zelfmoord (Song Against Sex).[36]

Seksualiteit[bewerken]

In veel nummers van Neutral Milk Hotel zijn seksuele metaforen te vinden. Mangum gaf aan dat deze verwijzingen strikt persoonlijk zijn.[14]

Religie[bewerken]

Mangum groeide op in een religieuze gemeenschap, maar stond eerder bekend als spiritueel dan christelijk. De openingszin "I love you, Jesus Christ" van The King of Carrot Flowers, pts. 2 & 3 werd dan ook met gemengde gevoelens ontvangen in de seculiere indiescene.[37] Mangum ontkende een christelijke boodschap te verkondigen:

Aanhalingsteken openen

Ik verkondig niet het geloof in Christus. Het is slechts een uitdrukking. Ik druk slechts iets uit dat ik zelf niet eens zou kunnen begrijpen. (...) Voor mij is het alsof ik iets uitdruk dat in mij zit dat ik niet echt kan uitleggen dat het niets met religie te maken heeft. Mijn liefde voor Christus heeft meer te maken met wat hij zei en waar hij in geloofde.[14]

Aanhalingsteken sluiten

Waardering[bewerken]

In the Aeroplane Over the Sea werd het beste album van 1993-2003 genoemd door Magnet,[38] het 16e beste album van 1986-2011 door de lezers van Q,[39] door Pitchfork het 4e en door Paste het 2e beste album van de jaren 90,[40][41] het 2e beste indiealbum aller tijden door Amazon.com[42] en het 98e beste album aller tijden door NME.[43]

Onder groepen en artiesten die zijn beïnvloed door Neutral Milk Hotel vallen Arcade Fire, The Decemberists,[44] Franz Ferdinand,[45] Beirut,[46] Bright Eyes,[47] Andrew Jackson Jihad,[48] Caribou en of Montreal.[49]

Julian Koster in 2005

Bezetting[bewerken]

Discografie[bewerken]

Studioalbums[bewerken]

EP's[bewerken]

  • Everything Is (1994)
  • Ferris Wheel on Fire (2011)

Literatuur[bewerken]

Externe link[bewerken]