Philadelphia (Pennsylvania)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dit artikel is in bewerking voor de Schrijfwedstrijd. Crystal wp.png
Wil je een grotere wijziging in dit artikel doorvoeren, dan is het misschien beter deze eerst op de overlegpagina voor te stellen. Voor uitleg hierover zie hier.
Philadelphia
Stad in de Verenigde Staten Vlag van de Verenigde Staten
Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg
Locatie van Pennsylvania
Locatie van Philadelphia
Situering
Staat Pennsylvania
Algemeen
Oppervlakte 349,8 km²
Inwoners (2015) 1.567.442 (4339 inw./km²)
- agglomeratie 6.533.683 (2010)
Politiek
Burgemeester Jim Kenney
Foto's
Philadelphia skyline from south street bridge.jpg
Portaal  Portaalicoon   Verenigde Staten

Philadelphia is een stad in het oosten van de Verenigde Staten en is de grootste stad in de staat Pennsylvania. Het is de zesde stad van de VS met ruim 1,5 miljoen inwoners (2014) en maakt deel uit van de metropoolregio Delaware die in totaal zes miljoen inwoners huisvest. In de volksmond staat de plaats ook wel bekend als "Philly".

De stad werd in 1681 gesticht door de quaker William Penn en speelde een belangrijke rol in de Amerikaanse geschiedenis. Zo fungeerde Philadelphia tussen 1790 en 1800 als hoofdstad van de Verenigde Staten. De beroemdste bezienswaardigheden van de stad zijn de Independence Hall, het Liberty Bell Center en het stadhuis van Philadelphia. Ook is de stad de thuishaven van het wereldberoemde Philadelphia Orchestra en de grootste collectie van beeldhouwwerken van Auguste Rodin buiten Frankrijk die te bewonderen zijn in het Rodin Museum. Daarnaast is Philadelphia de enige Amerikaanse stad die deel uitmaakt van de Organisatie van Werelderfgoedsteden.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Kaart van Nieuw-Nederland met daarop ook de monding van de Delaware waar Philadelphia gesticht zou worden, Nicolaas Visscher II.

Zweden en Hollanders[bewerken]

Voor de komst van de Europeanen werd het gebied, waar later Philadelphia zou worden gesticht, bewoond door een inheemse stam van de Lenni-Lenape. De voormalige inheemse nederzettingen Nitapèkunk, Pèmikpeka en Shackamaxon waren gelegen aan de Delaware en liggen thans binnen de stedelijke conglomeratie van Philadelphia.

Onder leiding van de Nederlanders werd er in 1609 gestart met de kolonisering van de zuidelijke bedden van de Delaware. De vallei waar het latere Philadelphia gesticht zou worden werd onderdeel van de kolonie Nieuw-Nederland onder leiding van gouverneur Cornelius Jacobsz May. Aan het westen van de Delaware Bay stichtten de Nederlanders ook het fort Swaanendael. In 1638 vestigden ook de Zweden zich in het gebied, die werden geleid door de Nederlander Peter Minuit, en werd de kolonie Nieuw-Zweden gesticht. Hun eerste nederzetting werd Fort Christina, dat de eerste Europese nederzetting aan de rivier de Delaware werd.

De eerste Engelse nederzetting in het gebied werd gesticht in 1642 door een vijftigtal Puriteinse families die afkomstig waren uit New Haven. Zij vestigden zich aan de monding van de Schuylkill River. Zowel de Zweden als de Nederlanders duldden hun aanwezigheid niet op hun grondgebied en brandden daarom vele gebouwen van de nieuwe kolonisten af waardoor de puriteinen verdreven werden. In 1655 organiseerde Peter Stuyvesant een militaire expeditie tegen de Zweden en veroverde Nieuw-Zweden en bracht de kolonie onder controle van Nieuw-Nederland. Negentien jaar later verkochten de Nederlanders hun grondgebied in Noord-Amerika aan de Engelsen bij de Vrede van Westminster.

William Penn (rechts, staand) ontvangt het koninklijk charter van Karel II (links), geschilderd door Jean Leon Gerome Ferris.

Stichting van de stad[bewerken]

De Engelse koning Karel II vaardigde op 4 maart 1681 een charter uit aan de Quaker William Penn. In deze oorkonde verkreeg Penn het land van het vroegere Nieuw-Zweden. Penn had al snel de plannen voor het bouwen van een stad aan de oevers van de Delaware. Volgens de legende zou hij het land gekocht hebben van de Lenapehoofdman Tamanend onder een iep in Shackamaxon.[2]

Penn ontwierp een stad met een rasterpatroon. Ook hield hij in stadsplannen rekening met ruime tuinen en boomgaarden rondom de huizen. Door de ligging van de plaats aan de Delaware hadden de inwoners toegang tot de Delaware Bay en de Atlantische Oceaan. Hij noemde zijn stad Philadelphia (philos, "liefde" of "vriendschap" en adelphos, "broer") en zou vernoemd zijn naar de Bijbelse plaats Filadelfia dat genoemd wordt in het boek Openbaring van Johannes. De stad zou een eigen commercieel centrum krijgen met een markt en verscheidene belangrijke gebouwen.[3]

Britse periode[bewerken]

Tussen 1683 en 1701 groeide de bevolking van Philadelphia van een paar honderd inwoners uit naar 2.500. Kort daarop brak de Oorlog van koningin Anna uit dat tot grote financiële gevolgen voor de stad leidde. In het decennium dat volgde kwam de stad terecht in een depressie. Door het exporteren van vlas en timmerhout wist de stad uit haar depressie te komen.[4] Rond 1750 groeide Philadelphia echt uit tot een belangrijke stad binnen de Dertien koloniën. In deze periode werden de Christ Church en het latere Independence Hall gebouwd. Door Benjamin Franklin werd de lokale brandweer opgericht en daarnaast was Franklin ook verantwoordelijk voor het opzetten van de postroutes tussen Philadelphia en New York en Boston.

De Independence Hall rond 1770.

In navolging van de Boston Tea Party werd ook een lading van thee in Philadelphia geweigerd in 1773 vanwege de extra belastingdruk uit Engeland. Het jaar daarop werd het eerste Continental Congress gehouden in Carpenters' Hall in de stad. Tijdens het tweede congres in 1776 werd in de Independence Hall de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring ondertekend. Nauwelijks een jaar later konden de Britten tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog de stad veroveren nadat ze George Washington hadden verslagen in de slag bij Brandywine. Na tien maanden verlieten de Britse troepen Philadelphia echter alweer. Het stadsbestuur keerde na het vertrek van de Britten binnen een week terug naar de stad.

Tijdelijke hoofdstad en de negentiende eeuw[bewerken]

Door een politiek compromis werd er besloten in 1787 om een nieuwe hoofdstad (het latere Washington D.C.) aan de rivier de Potomac te bouwen en Philadelphia zou daarom dan ook tussen 1790 en 1800 als de tijdelijke hoofdstad van het land dienen. In 1793 werd de stad getroffen door een uitbraak van de Gele koorts. Een tiende van de bevolking van de stad overleed aan de ziekte. Philadelphia telde rond die tijd 50.000 inwoners.[5]

Begin 1800 was Philadelphia uitgegroeid tot een van de belangrijkste havensteden van het land. De Oorlog van 1812 bracht hier echter verandering in en werd de stad voorbijgestreefd door New York als havenstad. Doordat haar maritieme rol was verdwenen ging de stad zich toeleggen tot de industrie en hierdoor konden de papier- en schoenenindustrie zich tot belangrijke nijverheidstakken van de stad ontwikkelen. Door de aanleg van verschillende kanalen en spoorwegen werd Philadelphia de eerste industriestad van Amerika.[6]

De openingsdag van de wereldtentoonstelling in Philadelhia.

In de decennia van 1840 en 50 ging de stad gebukt onder veel geweld en maakte diverse bendes de dienst uit in de stad. Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog die het decennium daarop heerste zorgde vooral voor spanningen tegen mensen die de zaak van de Geconfedereerden steunden. Tijdens de oorlog bleef de stad zelf gespaard van verwoestingen doordat de Geconfedereerden werden verslagen in de slag bij Gettysburg.[7] In 1876 werd in Philadelphia de eerste Wereldtentoonstelling in Amerika gehouden. In diezelfde tijd werd er begonnen met de bouw van een nieuw stadhuis dat werd opgeleverd in 1884.

Twintigste eeuw[bewerken]

Het stedelijk landschap van het centrum van Philadelphia onderging een belangrijke verandering door de City Beautiful-beweging die in de mode was ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. De aanleg van de Benjamin Franklin Parkway die het stadhuis met Fairmount Park verbond kwam uit deze beweging voort. Een plan voor het aanleggen van verschillende diagonale lanen die vanuit de vijf centrale pleinen van de stad de buitensteden met het centrum verder zouden verbinden vond echter nooit doorgang.[8] De scheepsindustrie van de stad kreeg een grote boost door de Eerste Wereldoorlog doordat het van de Amerikaanse overheid de opdracht kreeg voor de bouw van vele marineschepen. De Spaanse griep die kort na de oorlog uitbrak kostte in Philadelphia het leven van zo'n 12.000 mensen.[9] In de jaren die volgde moderniseerde de stad zich en paste het zich aan op het moderne verkeer van die tijd. Zo werd in 1926 de Benjamin Franklin Bridge opgeleverd die de stad verbond met de staat New Jersey. Ook verschenen in deze tijd de eerste wolkenkrabbers in de stad. In datzelfde jaar vond in de stad ook de Sesquicentennial Exposition plaats, een onofficiële wereldtentoonstelling en twee jaar later opende het Philadelphia Museum of Art haar deuren.

Ten gevolge van de Beurskrach van 1929 sloten vijftig banken haar deuren in Philadelphia. Door de economische depressie die volgde bereikte de werkloosheid van de stad in 1933 haar dieptepunt. Burgemeester Samuel Davis Wilson zette verschillende programma's op die werden gefinancierd door de New Deal van president Franklin Roosevelt om de plaatselijke economie een boost te geven. Tot 1930 was Philadelphia overwegend een Republikeinse stad, maar door de New Dealpolitiek van Roosevelt kreeg de Democratische Partij meer aanhangers in de stad.[10]

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond er in Philadelphia een tekort aan huizen, dit kwam mede door de massale immigratie van Afro-Amerikanen vanuit het zuiden naar het noorden van de Verenigde Staten. In 1952 werd Joseph S. Clark verkozen tot burgemeester van de stad; hij was de eerste democratische burgemeester sinds tachtig jaar. In de jaren zestig had de stad veel te lijden onder de raciale spanningen. Deze kwamen pas definitief ten einde bij de verkiezing van de Philadelphia's eerste afro-Amerikaanse burgemeester Wilson Goode.

Geografie[bewerken]

Topografische ligging[bewerken]

Philadelphia is gelegen aan linkeroever van de rivier de Delaware, aan de overzijde van de rivier ligt de plaats Camden in de staat New Jersey. In het noorden van de stad mondt de Schuylkill River uit in de Delaware. Het laagste punt van de stad ligt drie meter boven zeeniveau en het hoogste punt van de stad is gelegen in de wijk Chestnut Hill en ligt 146 meter boven zeeniveau. De stad is gelegen in het gebied dat de Atlantische Kustvlakte scheidt van het plateau van Piedmont.

De stad is de hoofdplaats van haar eigen county. In het noorden wordt zij begrensd door Montgomery County, in het noordoosten door Bucks County, in het oosten Burlington County in New Jersey, in het zuidoosten Camden County in New Jersey, in het zuiden Gloucester County en ten slotte Delaware County (Pennsylvania) in het westen.

De noordoostelijke entree van Washington Square.

Stadsplanning[bewerken]

Het centrum van Philadelphia is gecreëerd in de zeventiende door de landmeter van William Penn, Thomas Holme. Het oude centrum van de stad staat bekend als Center City en is in een rasterpatroon aangelegd en de rivieren de Delaware en de Schuylkill dienden als natuurlijke grenzen van de oude stad. Ook werden er volgens de ideeën van Penn vijf verschillende stadsparken aangelegd, deze parken werden door generaal Gilbert du Motier de la Fayette in 1824 van patriottistische namen voorzien.[11] De pleinen zijn thans bekend als Centre Square, Franklin Sqaure, Logan Square, Washington Square en Ritenhouse Square. Met een inwoneraantal van 183.240 staat Center City op de tweede plaats van dichtstbevolkte binnensteden van de Verenigde Staten, slechts Midtown Manhattan streeft hen voorbij.[12] In Center City is ook het Chinatown van Philadelphia te vinden.

Rondom Center City liggen de overige stadsdelen zijn voorzien van een geografische naam: Noord, Noordoost, Noordwest, West, Zuid en Zuidwest Philadelphia. Deze wijken zijn zelf ook weer opgedeeld in verschillende buurten en wijken.

Zicht op het City Center vanaf de South Street Bridge
Zicht op het City Center vanaf de South Street Bridge

Parken[bewerken]

In totaal biedt Philadelphia 10.334 hectares aan gemeentelijke parken aan.[13] Het grootste van de parken van de stad is Fairmount Park dat bestaat uit 9.200 hectares aan parklandschap. Het is daarmee het grootst aangelegde park ter wereld.[14] De organisatie die het park beheert draagt ook de zorg over de botanische tuin Bartram's Garden. Aan de westoever van de Schuylkill River is ook Amerika's oudste dierentuin gevestigd de Philadelphia Zoo.

Klimaat[bewerken]

Volgens de klimaatclassificatie van Köppen heerst er in Philadelphia een vochtig subtropisch klimaat. De modale jaarlijkse temperatuur is 13.3 °C. Juli is de warmste maand van het jaar met een gemiddelde temperatuur van 25.6 °C en de koudste maand van het jaar is januari dat een gemiddelde temperatuur van 0.6 °C heeft. Jaarlijks valt er gemiddeld zo'n 1054.1 mm neerslag. Er valt gemiddeld op 117 dagen per jaar regen waarbij het meest valt in januari en het minst in oktober. De meeste sneeuw valt in de maand februari met een gemiddelde van 22 cm.[15]

Demografie[bewerken]

Volgens de tellingen van de United States Census bedroeg de bevolking van Philadelphia in juli 2014 1.560.297 inwoners, dit betekende een stijging van 2,2% ten opzichte van 2010.[16] De verhouding tussen de etnische groepen in Philadelphia lagen in 2014 als volgt: 45,3% van de stadsbevolking was blank (waarvan 9,5% Hispanic White), 44,1% Afro-Amerikaans, 0,8% Native Americans, 7,2% Aziatisch en 13,6% Hispanics. In 2010 is 22,5% van de stadsbevolking minderjarig en 12,1% is ouder dan 65. Tevens bestond in 2010 de bevolking voor 50,8% uit vrouwen. Het gemiddelde huisinkomen over de periode 2010-2014 bedroeg 37.460 US Dollar.[17]

Religie[bewerken]

Uit onderzoek van het Pew Researc Center is gebleken dat 68% van de stadsbevolking zichzelf identificeert als christen. Daarvan zegt 41% protestants te zijn en naar de kerk te gaan, en 26% is Rooms-Katholiek. Tevens beweert 24% geen affiniteit met religie te hebben en 8% heeft een andere religieuze oriëntatie.[18]

Criminaliteit[bewerken]

In 2013 noteerde Philadelphia 236 moorden binnen haar grenzen wat een daling van 25% was ten opzichte van het jaar daarvoor en een daling van 44% sinds 2007.[19] Met een gemiddelde van zestien moorden op de 100.000 inwoners plaatst het de stad op de zesde plaats in het land.[20] In 2004 noteerde de stad een gemiddelde van 5837,5 misdrijven op 100.000 inwoners.[21] Tien jaar later legaliseerde burgemeester Michael Nutter het bezit van marihuana. Het in bezit hebben van minder dan 30 gram wordt niet langer meer gezien als een strafbaar feit. Met deze wetgeving is Philadelphia de grootste stad in de Verenigde Staten waar het is toegestaan om wiet te hebben.[22]

Cultuur[bewerken]

Architectuur[bewerken]

Het oude koloniale Philadelphia werd gedomineerd door veelal houten huizen die later werden vervangen door stenen varianten. Gedurende de achttiende eeuw raakte de Georgiaanse architectuur in de mode en in deze stijl werden de Independence Hall en de Christ Church opgetrokken. In de eeuw die volgde groeide Frank Furness uit tot de grootste architect van de stad die onder andere het Pennsylvania Academy of Fine Arts ontwierp. Het Stadhuis van Philadelphia werd opgetrokken in de architectonische stijl van het Tweede Franse Keizerrijk. Het stadhuis was tot 1908 het hoogste gebouw van de wereld en tot 1987 het hoogste gebouw van de stad toen het in hoogte werd ingehaald door het Liberty Place. In 2003 werd het nieuwe Liberty Bell Center, waar de gelijknamige beroemde klok te bewonderen is, geopend dat ontworpen was door Robert Cywinski.

In Philadelphia werd ook de eerste Amerikaanse wolkenkrabber in Internationale Stijl gebouwd, thans staat dit gebouw bekend als het PSFS Building. Momenteel is men bezig met de bouw van de Comcast Innovation and Technology Center en na oplevering van het gebouw moet het de hoogste wolkenkrabber van het land worden buiten New York en Chicago.[23]

Kunst[bewerken]

De stad herbergt vele musea waarvan het Philadelphia Museum of Art het grootst en het bekendst is. Het museum heeft een totale collectie van zo'n 240.000 kunstvoorwerpen.[24] Het Rodin Museum maakt officieel deel uit van het Philadelphia Museum of Arts en dit museum telt buiten Frankrijk de grootste collectie aan beeldhouwwerken van Auguste Rodin. In de Barnes Foundation is een grote verzameling te bewonderen van de Franse Impressionistische kunst. Een ander gerenommeerd museum in de stad is het Pennsylvania Academy of the Fine Arts. Daarnaast kent Philadelphia de meeste public art van Amerika.[25] Verder heeft Philadelphia zo'n 2.700 muurschilderingen in de stad en heeft het daarmee het grootste aanbod ter wereld.[26]

Muziek[bewerken]

Aan de Avenue of Fine Arts zijn vele theaters en restaurants gevestigd waaronder ook het Kimmel Center for the Performing Arts. Het Kimmel Center is de thuisbasis van het prestigieuze Philadelphia Orchestra. Een blok verder in het centrum is het Walnut Street Theatre gevestigd dat bekend staat als het oudste theater van Amerika.

Op 13 juli 1985 vond de Amerikaanse Live Aid plaats in het John F. Kennedystadium van Philadelphia. Ook de Amerikaanse Live 8 werd in de stad opgevoerd, ditmaal echter op de Benjamin Franklin Parkway. Philadelphia heeft in de loop van de tijd vele artiesten grootgebracht en dan met name in de hiphop, onder hen bevinden zich The Roots, DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince, Freeway, Schoolly D, Eve en Lisa Lopes. Ook de bands Bloodhound Gang, The Four Aces, The Stylistics, The Three Degrees en The War on Drugs vinden hun roots in Philadelphia.

Foto van het Sport Complex van Philadelphia uit 2007. In het midden staat het oude Wachovia Spectrum dat in 2010 afgebroken is en rechts in de hoek ligt het Citizens Bank Park. De foto is gemaakt op het dak van het Wells Fargo Center.

Sport[bewerken]

Philadelphia is een van de twaalf Amerikaanse steden die vertegenwoordigd is in alle vier de grote Amerikaanse sporten (American Football, basketbal, honkbal en ijshockey). Van alle diverse sportclubs uit de stad die op topniveau presteren zijn de Philadelphia Eagles het meest succesvol met drie titels. In South Philadelphia ligt het sportcomplex van de stad en in dit gebied liggen de stadions Lincoln Financial Field, Citizens Bank Park en het Wells Fargo Center. Voorheen lag aldaar ook het John F. Kennedystadion dat in 1996 is afgebroken. Naast de grote traditionele Amerikaanse sporten is de stad met Philadelphia Union ook vertegenwoordigd in de Major League Soccer.

Ook worden er tal van andere sportevenementen in de stad georganiseerd. Sinds 1978 wordt er jaarlijks de Halve marathon van Philadelphia gelopen. De Philadelphia Cycling Classic vindt sinds 1985 ook plaats rondom de stad. De eerste editie van deze wielrenwedstrijd werd door schaatskampioen Eric Heiden gewonnen. Tot halverwege de jaren negentig had Philadelphia ook haar eigen ATP en WTA-tennistoernooi. Een andere populaire sport in de stad is het roeien dat al een lange traditie kent sinds de achttiende eeuw. De lokale bond organiseert jaarlijks verschillende regatta's op de Schuylkill.

Club Sport League Kampioenschappen Stadion
Philadelphia Eagles American Football National Football League; NFC 3 (1948, 1949, 1960) Lincoln Financial Field
Philadelphia Flyers IJshockey National Hockey League; Eastern 2 (1973-74, 1974-75) Wells Fargo Center
Philadelphia Phillies Honkbal Major League Baseball; NL 2 (1980, 2008) Citizens Bank Park
Philadelphia 76ers Basketbal National Basketball Association; Eastern 2 (1966-67, 1982-83) Wells Fargo Center
Philadelphia Phantoms IJshockey American Hockey League 2 (1997-98, 2004-05) Wachovia Spectrum
Philadelphia Soul Arena football Arena Football League 1 Wachovia Center
Philadelphia Union Voetbal Major League Soccer 0 PPL Park
The Fisher Fine Arts Library maakt onderdeel uit van de campus van de Universiteit van Pennsylvania en is ontworpen door architect Frank Furness.

Onderwijs[bewerken]

Philadelphia heeft de drie na grootste studentenpopulatie aan de oostkust van de Verenigde Staten met een totaal van meer dan 120.000 studenten in de stad en meer dan 300.000 in de stedelijke conglomeratie.[27] De stad kent in totaal meer tachtig colleges, universiteiten en vakscholen. De Universiteit van Pennsylvania, die onderdeel maakt van de Ivy League, claimt de oudste universiteit van het land te zijn.[28] Naast de Universiteit van Pennsylvania zijn respectievelijk ook de La Salle-universiteit, de University of the Arts, de Wharton School, Saint Joseph's University en nog enkele andere universiteiten in de stad gevestigd. Ook het toonaangevende conservatorium Curtis Institute of Music is een belangrijk onderwijsinstituut in de stad.

Bestuur[bewerken]

De huidige burgemeester van Philadelphia is de democraat Jim Kenney; hij volgde begin 2016 Michael Nutter in het ambt op. De burgemeester van de stad dient voor vier jaar en kan slechts eenmaal herkozen worden voor eenzelfde termijn. Sinds 1952 zijn alle burgemeesters van de stad democraten geweest. De burgemeester wordt in het bestuur van de stad bijgestaan door het Philadelphia City Council dat bestaat uit tien raadsleden die de verschillende stadsdistricten vertegenwoordigen en zeven overige leden. Ook in dit orgaan zijn de democraten in de meerderheid met veertien leden.

In Philadelphia zijn ook de verschillende rechtbanken gehuisvest waaronder ook het Hooggerechtshof van Pennsylvania. De ordehandhaving in de stad staat onder leiding van het Philadelphia Police Department dat al in 1751 werd opgericht en het lokale politiedepartement heeft 6.600 agenten in dienst.[29]

De dienstwagen van het Philadelphia Police Department.

Stedenbanden[bewerken]

Philadelphia heeft verschillende stedenbanden met diverse steden over de wereld en heeft ter ere van die banden een eigen Sister Cities Park dat is gelegen aan de Benjamin Franklin Parkway. Deze werd in 1976 aangelegd en grondig gerenoveerd in 2011.[30] Met de volgende steden heeft Philadelphia jumellages:[31]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]