New Jersey

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
State of New Jersey
Staat van de Verenigde Staten Vlag van de Verenigde Staten
Vlag van New Jersey Zegel van New Jersey
(Details)
AlabamaAlaskaArizonaArkansasCaliforniëColoradoConnecticutDelawareFloridaGeorgiaHawaïIdahoIllinoisIndianaIowaKansasKentuckyLouisianaMaineMarylandMassachusettsMichiganMinnesotaMississippiMontanaMissouriNebraskaNevadaNew HampshireNew JerseyNew MexicoNew YorkNorth CarolinaNorth DakotaOhioOklahomaOregonPennsylvaniaRhode IslandSouth CarolinaSouth DakotaTennesseeTexasUtahVermontVirginiaWashingtonWest VirginiaWisconsinWyomingMap of USA NJ.svg
Over deze afbeelding
Coördinaten 40°0'NB, 74°30'WL
Algemeen
Oppervlakte 22.591 km²
(15,7% water)
Inwoners 8.899.339 (schatting 2013)
(389 inw./km²)
Hoofdstad Trenton
Politiek
Gouverneur Phil Murphy (D)
Overig
Tijdzone Eastern Standard Time (UTC−5)
Toegetreden 18 december 1787
Bijnaam Garden State
Website nj.gov
Detailkaart
Kaart van State of New Jersey
Portaal  Portaalicoon   Verenigde Staten

New Jersey is een staat van de Verenigde Staten. De standaardafkorting voor New Jersey is NJ. De hoofdstad is Trenton. Met een inwonertal van circa 8,9 miljoen op een oppervlakte van 22.000 km2 is het de dichtstbevolkte staat van de Verenigde Staten.

In de 18e eeuw kreeg New Jersey vanwege zijn vruchtbare grond, ingesloten tussen New York en Philadelphia, de bijnaam "Garden State" ("Tuinstaat"), maar het werd later een van de meest geïndustrialiseerde staten.

Geschiedenis[bewerken]

New Jersey is ontstaan uit de Zweedse kolonie Nieuw-Zweden, aan de monding van de Delaware-rivier in het zuidwesten van het huidige New Jersey. De bevolking hiervan was klein en bestond naast Zweden vooral uit Finnen. Na ongeveer 17 jaar in Zweeds bezit te zijn geweest, werd het gebied in 1655 veroverd door Nederlanders uit de noordelijker gelegen kolonie Nieuw-Nederland. In 1643 voerden Nederlandse kolonisten, op bevel van gouverneur Willem Kieft van Nieuw-Nederland, in Pavonia (nu Jersey City) een slachtpartij uit op indianen, waarbij er 120 werden gedood, waaronder vrouwen en kinderen. Deze aanval maakte deel uit van de Oorlog van Kieft (1643-1645).

New Jersey begon op 12 maart 1664 als privékolonie van de Britten Sir George Carteret en Lord Berkeley. Zij hadden het gebied gekregen van James, de hertog van York, de latere koning Jacobus II. Het vormde een gedeelte van een stuk land dat James had gekregen van zijn broer, de toenmalige koning Karel II. In de eerste tien jaar vestigden er zich vooral kolonisten uit New England. Op 18 maart 1673 verkocht Berkeley zijn helft, het westen, aan een groep Engelse Quakers, die zich daarop bij de Delaware-rivier vestigden. Tussen 1674 en 1702 bestond New Jersey uit twee provincies: West Jersey en East Jersey.

Amerikaanse revolutie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

New Jersey was een van de dertien koloniën die in opstand kwamen tegen de Britse overheersing. Bij Trenton en Princeton vonden eind december 1776 en begin januari 1777 belangrijke veldslagen plaats, waarna de Britten zich uit de staat moesten terugtrekken. Vooral de slag bij Trenton is episch te noemen. George Washington roeide met zijn troepen op kerstavond bij slecht weer de rivier de Delaware over en wist zo de slapende Britse troepen in Trenton te overvallen. Op 18 december 1787 werd New Jersey, als 3e, formeel een staat van de Verenigde Staten.

19e en 20e eeuw[bewerken]

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) koos de staat de kant van het noorden. New Jersey schafte pas op 15 februari 1804, als laatste van de noordelijke staten, de slavernij af. Slavernij was toen echter allang op federaal niveau afgeschaft.

In 1876 vestigde de uitvinder Thomas Edison zijn laboratorium in Menlo Park. Hij zou hier vele uitvindingen doen, zoals de gloeilamp, de filmcamera en de fonograaf. In 1893 startte hij een filmstudio. Dit was een kamer op een draaistel dat hij zo kon positioneren dat er altijd een maximum aan zonlicht naar binnen viel. In datzelfde jaar liet hij vlakbij in Milltown The Great Train Robbery opnemen. Deze film was om meerdere redenen een mijlpaal in de Amerikaanse filmgeschiedenis. Fort Lee werd het centrum van de Amerikaanse cinema, totdat de filmindustrie in de jaren tien naar Hollywood vertrok vanwege het betere daglicht.

Eind 19e eeuw werd Atlantic City een geliefde bestemming voor toeristen en dagjesmensen. De beroemde promenade werd aangelegd waar men kon flaneren. Tijdens de drooglegging van 1920-1933 beleefde de stad haar hoogtepunt omdat de sheriff Enoch L. Johnson zich makkelijk liet omkopen en het drinken, gokken en prostitutie gewoon plaats kon vinden in de stad. Hierna ging het bergafwaarts met de stad. Vanaf 1976 werd gestart met de bouw van grote casino's en kroop de stad weer uit het dal.

Van 1892 tot 1954 was Ellis Island, behorend tot de haven van New York maar gelegen in New Jersey, de belangrijkste locatie waar Europese immigranten het land binnenkwamen. Velen vestigden zich in New Jersey met als gevolg dat een diverse bevolking ontstond.

Geografie[bewerken]

De staat New Jersey beslaat 22.608 km², waarvan 19.231 km² land. Het hoogste punt (550 m) bevindt zich in het uiterste noorden van de staat. Van noord naar zuid is de totale lengte 267 km. Het breedste punt van oost naar west is 199 km breed.

New Jersey ligt aan de Atlantische Oceaan. Het grenst in het noorden aan de staat New York en in het westen aan Pennsylvania en Delaware. De gehele westgrens wordt gevormd door de rivier de Delaware. De staat behoort tot de Eastern-tijdzone.

De belangrijkste agglomeratie is het noordoostelijke Newark, dat feitelijk een geheel vormt met de stad New York. In het westen zijn diverse plaatsen vergroeid met het aan de overkant van de Delaware, in Pennsylvania gelegen Philadelphia. Andere grote plaatsen in New Jersey zijn hoofdstad Trenton en gokstad Atlantic City.

Demografie en economie[bewerken]

In 2000 telde New Jersey 8.414.350 inwoners. Dit komt neer op 372 inwoners per km², waarmee het de dichtstbevolkte staat is. Ook heeft het het hoogste percentage inwoners dat in stedelijk gebied woont. De staat heeft het op één na het hoogste percentage Joden, het op één na hoogste percentage Moslims en het op twee na hoogste percentage Italianen.

Ook al is de staat sterk verstedelijkt, de landbouw en veeteelt speelt nog steeds een grote rol. De staat is bekend om haar cranberries, bosbessen, tomaten en paardenfokkerijen. Atlantic City was tot voor kort de enige plek in het noordwesten van de Verenigde Staten waar legaal gegokt kon worden.

Het bruto product van de staat bedroeg in 1999 332 miljard dollar. New Jersey is de staat met het hoogste inkomen per inwoner. Nabij Trenton bevindt zich de beroemde Universiteit van Princeton.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van county's in New Jersey voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

New Jersey is onderverdeeld in 21 county's.

Politiek[bewerken]

Overheid[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van gouverneurs van New Jersey

Aan het hoofd van de uitvoerende macht van de staat staat een gouverneur, die direct gekozen wordt door de kiesgerechtigden in de staat. In november 2017 werd Phil Murphy van de Democratische Partij verkozen tot gouverneur van de staat New Jersey. Hij volgde Republikein Chris Christie op op 16 januari 2018.

De wetgevende macht van de staat (New Jersey Legislature) bestaat uit het Algemene Vergadering van New Jersey (New Jersey General Assembly) met 80 leden en de Senaat van New Jersey (New Jersey Senate) met 40 leden. Beide kamers hebben een ruime Democratische meerderheid.

New Jersey General Assembly (2018)
54
26
54 26 
De 80 zetels zijn als volgt verdeeld:
New Jersey Senate (2018)
25
15
25 15 
De 40 zetels zijn als volgt verdeeld:

New Jersey is een van de weinige staten die zijn verkiezingen in oneven jaren houdt.

Beleid[bewerken]

De staat is een van de meer (sociaal-)liberale in de Verenigde Staten. Sinds 1992 stemde een meerderheid telkens voor de Democratische kandidaat bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Voordien was het een voornamelijk Republikeinse staat.

De staat heeft een van de striktste wapenwetgevingen in de Verenigde Staten. Daarnaast werd in 2007 een wet goedgekeurd die de doodstraf in de staat afschafte.

Sinds 2007 hebben homokoppels dezelfde rechten als gehuwde (hetero)koppels, en sinds oktober 2013, na een wet en rechtszaak geblokkeerd door de Republikeinse gouverneur Christie, kunnen ze ook trouwen.

Trivia[bewerken]

  • In de Amerikaanse versie van het spel Monopoly liggen de straten allemaal in en rond Atlantic City. De duurste straat is Boardwalk.
  • De staat wordt ook wel de Diner capital genoemd omdat de staat meer diners heeft dan elke andere staat.

Externe link[bewerken]