Wikipedia:Etalage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Wikipedia:E)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark golden.svg  Etalage-navigatie


Fairytale bookmark golden.svg
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 366 artikelen in de etalage, op een totaal van 2.098.333 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.733 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

AUG
17

Nieuwe artikelen in de Etalage

Veen01.jpg

Het Beleg van Leiden was de belegering van Leiden door het Spaanse leger tijdens de eerste fase van de Tachtigjarige Oorlog, de Nederlandse Opstand. De belegering vond plaats van 30 oktober 1573 tot 3 oktober 1574, met een onderbreking van twee maanden in het voorjaar van 1574. Het beleg eindigde met de bevrijding van de stad.

De Opstand was in 1573 door de Spaanse landvoogd Alva bijna in de hele Nederlanden neergeslagen. Het verzet hield alleen nog stand in delen van Holland en Zeeland. In oktober 1573 werd Leiden het volgende doelwit van Alva. Generaal Francisco de Valdez kreeg opdracht om het beleg uit te voeren. Valdez sloot Leiden met forten en schansen af van de buitenwereld met de bedoeling de stad door verhongering tot overgave te dwingen.

Willem van Oranje vroeg zijn broer Lodewijk van Nassau een afleidingsmanoeuvre in het oosten van de Nederlanden uit te voeren om het Spaanse leger weg te lokken van Leiden. Bang dat hun toevoer doorsneden zou worden, hieven de Spanjaarden de belegering op en trokken ze naar het oosten. Bij Mook volgde in april 1574 een veldslag waarin het leger van Lodewijk van Nassau verpletterend werd verslagen. Vlak erna hervatten de Spanjaarden de belegering van Leiden.

In de maanden die volgden ontstonden voedseltekorten in de stad en de bevolking dreigde gaandeweg te verhongeren. Zou Leiden vallen dan zou ook Delft onhoudbaar zijn geworden en was mogelijk de opstand gesmoord. In een wanhoopsdaad stemden de Staten van Holland in met het voorstel van Oranje om een groot deel van het zuiden van Holland onder water te zetten om zo de Spaanse troepen te verdrijven.

Na het doorsteken van de dijken trok een vloot van gewapende platbodems bemand met geuzen en huurlingen door het water richting de omsingelde stad. In de nacht van 2 op 3 oktober verliet het Spaanse leger de laatste schans bij Leiden. De dag erop voeren de geuzen met bootjes de stad binnen en deelden ze voedsel uit aan de hongerige bevolking. Ter herdenking van de belegering en het ontzet wordt in Leiden ieder jaar op 3 oktober Leidens Ontzet gevierd.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 1 september 2021
Coral Outcrop Flynn Reef.jpg

Bloemdieren (Anthozoa) zijn een omvangrijke klasse van neteldieren. Tot de bloemdieren behoren de zeeanemonen en alle koralen. Het zijn eenvoudig gebouwde, primitieve zeedieren die zich gewoonlijk vastzetten in de zeebodem en voedsel vangen met een tentakelkrans. Bloemdieren zijn bekend om hun vermogen grote, vaak kleurrijke kolonies te vormen die doen denken aan plantaardig leven.

Bloemdieren voeden zich met kleine, voorbijdrijvende diertjes en organische deeltjes. De tentakels van bloemdieren zijn voorzien van netelcellen, die gebruikt worden om prooien te verlammen en roofdieren af te schrikken. Veel soorten vullen hun energievoorziening aan door gebruik te maken van fotosynthetische, eencellige algen (zoöxanthellen) die in hun weefsels leven. Deze symbiotische bloemdieren komen uitsluitend voor in ondiep water en bouwen riffen. Andere soorten hebben een zelfstandige levenswijze en komen voor in de diepere lagen van de zee.

In tegenstelling tot andere neteldieren hebben bloemdieren geen meduse (kwalstadium) in hun ontwikkeling: ze zijn hun hele leven vastgehecht aan het substraat (poliep). Ondanks hun vastzittende levenswijze kunnen bloemdieren goed bewegen en op hun omgeving reageren. De meeste bloemdieren planten zich geslachtelijk voort, maar veel soorten kunnen zich ook ongeslachtelijk voortplanten door knopvorming of fragmentatie. Bloemdierkolonies zoals koraalriffen vormen de woonplaats van duizenden soorten zeedieren en zijn daarom een hoeksteen van de mariene ecologie.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 19 juni 2022
Ferrari F50 (8705895157).jpg

De Ferrari F50 is een supersportauto van het Italiaanse automerk Ferrari. De F50 werd in 1995 geïntroduceerd als opvolger van de F40, om de vijftigste verjaardag van het automerk te vieren. De auto is gebouwd op basis van Formule 1-technieken, gebruikmakend van de kennis die het merk in vijftig jaar had opgedaan met zijn racedivisie Scuderia Ferrari. Het model is gedurende twee jaar in een gelimiteerde serie van 349 exemplaren geproduceerd.

Vanwege zijn geavanceerde techniek en beperkte oplage is de F50 gewild onder zowel liefhebbers als verzamelaars en heeft hij een prominente plek gekregen in de historische lijn van supersportwagens van Ferrari. In 2002, vijf jaar nadat de laatste F50 was gebouwd, nam de Ferrari Enzo de positie ervan over met dezelfde filosofie: een sportwagen voor gebruik op de openbare weg die een Formule 1-wagen zo dicht mogelijk benadert.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 5 mei 2022
Handelsverdrag tussen het Ottomaanse Rijk en de Republiek-2000px Foto Jan Zweerts.jpg

Een betekenis van het woord capitulatie die bijna in de vergetelheid is geraakt, is die van ‘handelsverdrag’. Met zo’n capitulatie wordt een verdrag tussen twee landen bedoeld, waarin kooplieden van het ene land onder hun eigen rechtssysteem blijven vallen als ze in het andere land zijn. In deze capitulaties worden naast het behoud van het eigen rechtssysteem ook handelsvoordelen verleend als lage in- en uitvoerrechten, vrijstelling van belastingen, vrijheid van verblijf, vrijheid van reizen, vrijheid van geloof en vrijwaring van huiszoeking.

De oudst bekende capitulaties dateren uit de oudheid. In de late middeleeuwen droegen capitulaties bij aan het ontstaan van handelsstromen in Noord-Europa en in het Middellandse Zeegebied. Vanaf de 16e eeuw sloot het machtige Ottomaanse Rijk veel capitulaties af met Europese landen. Al deze capitulaties werden in de regel afgesloten tussen gelijkwaardige landen en droegen bij aan de welvaart van beide.

Toen het Ottomaanse Rijk in de 19e eeuw in verval raakte, begonnen westerse landen de capitulaties met het rijk te misbruiken. In dezelfde periode dwongen militair superieure westerse mogendheden zwakkere landen als China en Japan tot het ondertekenen van voor hen nadelige capitulaties. Vanaf de 19e eeuw werden vrijwel alle bestaande en nieuw afgesloten capitulaties gekenmerkt door ongelijkheid. De westerse landen vergrootten er hun welvaart mee, en verarmden en vernederden de andere landen.

Onder invloed van de toenemende militaire macht van de Aziatische landen en onder internationale politieke druk in onder andere de Volkenbond en de Verenigde Naties werden alle capitulaties afgeschaft. De eerste in 1899, de laatste in 1949.

Artikel lezen
Fairytale bookmark golden.svg 14 april 2022


Purple geography icon.svg
Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Kilimanjaro (berg) - Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Landen en deelstaten: Californië - Filipijnen - Sao Tomé en Principe

Steden en gemeenten: Alpine County - Barcelona (Spanje) - Den Helder - Eindhoven - Gouda - Haarlem - New York (stad) - Oglala Lakota County - Philadelphia (Pennsylvania) - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven - Zonhoven

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Beurtvaart - Maasboulevard (Maastricht) - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Boerenzwaluw (→ naar het artikel)

Algemeen: Celkern - Evolutie (biologie) - Genetica - Geschiedenis van de evolutietheorie - Virus (biologie)

Planten: Krappa - Nepenthes - Suikerbiet

Schimmels: Ascomyceten

Ongewervelden: Beerdiertjes - Bidsprinkhanen - Bloemdieren - Bochelcicaden - Coloradokever - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Grote spinnende watertor - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomkommers - Zeekomma's - Zeesterren - Zijdevlinder

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Ringslangplatstaart - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Boerenzwaluw - Dodo - IJsvogel - Kelenken - Roodkopgier - Zwarte specht

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Bultrug - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vari - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Slag om de Ardennen (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Tegelen - Geschiedenis van Woerden

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Augustus (keizer) - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Gupta's - Julia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Eleonora van Aquitanië - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Gustave Rolin-Jaequemyns (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624-1625) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Beleg van Leiden (1573-1574) - Beleg van 's-Hertogenbosch (1629) - Beleg van Oostende - Hiëronymus van Beverningh - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Grootvorstendom Litouwen - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Lodewijk XIV van Frankrijk - Maurits van Oranje - Pruisen - Madame Roland - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Moderne tijd: Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Belgische Revolutie - Lodewijk Napoleon - Californische goldrush - Maria Aletta Hulshoff - James Lick - Neutraal Moresnet - Orde van de Unie - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden: Agfacommando - Aliyah Bet - Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Huda Sha'arawi - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen

P social sciences.png
Édouard Empain (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Édouard Empain - Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Kleding: Beha - Marinière

Verenigde Naties (→ naar het artikel)

Onderwijs: Jan Ligthart - Latijnse School (Deventer)

Politiek: Sergej Kirov - Joseph Luns - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie - Capitulatie (handelsverdrag) - Smaad (Nederland)

Vrije tijd: Bonsai - Breien (textiel)

P art.png
One World Trade Center (→ naar het artikel)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Hilton Chicago - Kruisherenklooster (Maastricht) - One World Trade Center - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Beeldende kunst: Karel Appel - Cappella degli Scrovegni - Chinese schilderkunst - Theo van Doesburg - Impressionisme - Hubert Minnebo - Henry Moore - Nederlandse schilderkunst in de Gouden Eeuw - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Romantiek (schilderkunst) - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel

Computerspellen: New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur: Adam in ballingschap - Amerikaanse literatuur - Simon CarmiggeltGeoffrey Chaucer - Decamerone - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Franz Kafka - Hubert Lampo - Les Très Riches Heures du duc de Berry - Lucifer (toneelstuk) - Madame de Staël - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - Hendrik IV (toneelstuk) - The Prelude - Voynichmanuscript

Romantiek (schilderkunst) (→ naar het artikel)

Film: Bette Davis - Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Peter Lorre - Star Trek

Fotografie: Straatfotografie

Muziek: Beiaard - Jazz in België - Muziek in de oudheid - Weihnachtsoratorium - The Resistance Tour - Jacques Brel - The Cats - Crosby, Stills & Nash (& Young) - John Entwistle - Linkin Park - Neutral Milk Hotel - Rage Against the Machine - Pete Townshend - The Who - Stevie Wonder

Mythologie: Mythologie - Hippogrief

Taal en schrift: Interslavisch - Nederlands in Zuid-Afrika - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands

P religion.png

P philosophy.png

De Loge "L'Union Provinciale" (→ naar het artikel)

Esoterie: Alchemie - Corpus Hermeticum - Loge L'Union Provinciale - Nicolas Flamel - Westerse astrologie - Westerse esoterie

Filosofie: Henry David Thoreau - Heraclitus - Pherecydes van Syros - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)Presocratische filosofie

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Heiligdomsvaart van Maastricht - Jaime Sin - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Perkwunos - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

P sport.png
Johan Cruijff (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Voetbal in Latijns-Amerika

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal - Alfredo Di Stéfano

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Fenerbahçe SK - PSV (voetbalclub)

P physics.png
Platentektoniek (→ naar het artikel)

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Nulmeridiaan - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Sedimentair gesteente - Zand

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Oud-Griekse astronomie - Titan (maan)

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Salpeterzuur (→ naar het artikel)

Scheikunde en biochemie: Heterocyclische verbinding - Lithiumaluminiumhydride - Natuurproduct (scheikunde) - Nicotinamide-adenine-dinucleotide - Salpeterzuur - Tyrosine - Zwavelzuur

Techniek: Dynamisch positioneringssysteem - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Ferrari F50 - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Lou Ottens - Qanat - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - George Washington (uitvinder)

Wiskunde en informatica: Geschiedenis van de wiskunde - Prolog - Tweeplaatsige relatie

Wetenschappers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer