Wikipedia:Etalage

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Wikipedia:E)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E
Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 354 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.948.074 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.503 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

NOV
14

Nieuwe artikelen in de Etalage

Bombyx mori1.jpg

De zijdevlinder (Bombyx mori) is een vlinder uit de familie van de echte spinners (Bombycidae). Het is een van de bekendste en meest gekweekte insecten ter wereld. De vlinder wordt vooral gekweekt vanwege de larve die een cocon spint van een enkele draad. De draad is zeer stevig en wordt gebruikt voor de productie van zijde. De zijdevlinder is een van de weinige insecten die op grote schaal om hun product gekweekt worden, naast de honingbij en de cochenilleluis.

De zijdevlinder is oorspronkelijk een nachtactieve vlinder die in de loop van de tijd echter volledig is gedomesticeerd en zich heeft aangepast aan het dag- en nachtritme van de kwekerijen waarin de dieren opgroeien. De vlinder kan zich niet meer in de natuur handhaven en is afhankelijk van de mens voor voedsel en een geschikte leefomgeving. De volwassen vlinders, imagines (ook wel imago's) genoemd, kunnen niet vliegen omdat hun vleugels rudimentair zijn, en ze laten zich gemakkelijk hanteren. Ook de rupsen zijn gewend aan mensen en verbergen zich niet.

De kleur van zowel de rupsen als de imago's is licht geelbruin. De rupsen hebben bruine accenten aan verschillende lichaamssegmenten. De volwassen vlinders hebben een donkere tot bruine vleugeladering.

De kweek van de zijdevlinder was eeuwenlang een staatsgeheim van China. Daar kwam een einde aan toen eieren en larven van de vlinder naar het buitenland werden gesmokkeld. Hierdoor werd de vlinder geïntroduceerd in Europa. De zijdevlinder wordt inmiddels in verschillende werelddelen gekweekt voor de productie van onder andere zijde.

De rupsen leven van de bladeren van de witte moerbei (Morus alba). Deze plant kwam oorspronkelijk alleen voor in China, maar is in verschillende delen van de wereld aangeplant om de larven van de zijdevlinder te kunnen voeden. De poppen van de vlinder worden in de regel gedood tijdens de productie van zijde uit de cocons; ze worden in veel zijdeproducerende landen gegeten als snack.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 23 september
CreditLorreMaltFalc1941Trailer.jpg

Peter Lorre, geboren als László Löwenstein (26 juni 190423 maart 1964), was een Joods-Amerikaanse acteur van Oostenrijks-Hongaarse afkomst. Hij stond bekend om zijn lijzige stem, zijn Oostenrijks accent en zijn grote, ietwat uitpuilende ogen. Lorre werd vaak als sinistere buitenlander getypecast in thrillers, mysteries en films noirs.

Lorre begon zijn acteercarrière in 1922 op het toneel in Oostenrijk. Daarna trad hij op in toneelstukken in Zwitserland en de Weimarrepubliek. In 1931 speelde hij de hoofdrol in de filmklassieker M – Eine Stadt sucht einen Mörder van Fritz Lang. Zijn vertolking van de kindermoordenaar Hans Beckert bracht hem internationale bekendheid. Toen Adolf Hitler aan de macht kwam verliet Lorre Duitsland. In Groot-Brittannië speelde hij in zijn eerste Engelstalige film, The Man Who Knew Too Much (1934) van Alfred Hitchcock.

In 1935 emigreerde Lorre naar de Verenigde Staten. De eerste jaren in Hollywood speelde hij in veel B-films de rol van misdadiger. Van 1941 tot 1946 werkte Lorre voornamelijk voor Warner Bros. en speelde met Humphrey Bogart en Sydney Greenstreet in filmklassiekers als The Maltese Falcon (1941) en Casablanca (1942). Enkele andere noemenswaardige films met Lorre zijn Frank Capra's Arsenic and Old Lace (1944), Disney's 20,000 Leagues Under the Sea (1954) en Der Verlorene (1951), die hij zelf regisseerde.

Lorre stond bekend als een rustige man met een droog gevoel voor humor. Hij had overwegend een goed humeur, ondanks zijn hardnekkige morfineverslaving en gezondheidsproblemen. Lorre was bevriend met beroemdheden als Bertolt Brecht, Humphrey Bogart en John Huston. Zijn eigen ambities bleven echter grotendeels onvervuld. De karakterrollen die Hollywood Lorre opdrong gaven hem minder artistieke vrijheid dan hij wenste.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 8 november
L-Tyrosin - L-Tyrosine.svg

Tyrosine (afgekort als Tyr of Y) is een relatief groot, hydrofiel aminozuur met een aromatische zijketen. Als een van de twintig natuurlijk voorkomende α-aminozuren die voor eiwitsynthese worden gebruikt, maakt tyrosine deel uit van vrijwel elk eiwitmolecuul in alle levensvormen. Tyrosine wordt meestal geclassificeerd als een voor mens en dier niet-essentieel aminozuur omdat het lichaam (onder normale omstandigheden) voldoende tyrosine kan vormen uit het wel essentiële aminozuur fenylalanine.

Tyrosine is uitgangsstof voor de aanmaak van een aantal belangrijke hormonen en neurotransmitters. Deze signaalmoleculen vormen een centraal onderdeel van het sympathisch zenuwstelsel en hun concentraties in het lichaam en de hersenen zijn rechtstreeks afhankelijk van de opname van tyrosine uit voedsel of van biosynthese. Ook is het de voornaamste grondstof van het organische pigment melanine, dat verantwoordelijk is voor haar- en huidskleur. Tyrosine speelt eveneens een belangrijke rol bij communicatieprocessen in de cel (signaaltransductie), bijvoorbeeld bij het veroorzaken van veranderingen in de cel als gevolg van koppeling van een hormoon aan een membraanreceptor, dan wel het reguleren van enzymatische activiteit.

Tyrosine bestaat in twee vormen, de enantiomere L- en D-vormen, waarvan alleen de L-vorm natuurlijk voorkomt. Vanwege de aanwezigheid van een fenolische hydroxylgroep, is het een polair aminozuur. Tyrosine bezit door zijn bijzondere structuur zowel hydrofiele als hydrofobe eigenschappen. Het wordt tyrosyl genoemd wanneer ernaar verwezen wordt als functionele groep of zijketen.

Een tekort aan tyrosine (en zijn precursor fenylalanine) veroorzaakt een tekort aan dopamine en noradrenaline, wat gepaard gaat met onder meer depressie en apathie. De werking van tyrosinesuppletie is onderzocht bij onder meer de volgende aandoeningen: depressie, stress, ontwenningsverschijnselen na het stoppen met cocaïne, bij de ziekte van Parkinson, fenylketonurie en narcolepsie, de effectiviteit ervan werd daarbij lang niet altijd aangetoond. Tyrosine wordt als voedingssupplement verkocht en wordt gereguleerd volgens Europese richtlijnen.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 12 november
Louis XIV of France.jpg

Lodewijk XIV van Frankrijk (Frans: Louis XIV; Kasteel van Saint-Germain-en-Laye, 5 september 1638 - Kasteel van Versailles, 1 september 1715), bekend als Lodewijk de Grote (Frans: Louis le Grand) en de Zonnekoning (Frans: le Roi-Soleil), was een telg uit het koninklijke huis Bourbon. Hij was van 1643 tot aan zijn dood koning van Frankrijk en Navarra.

Lodewijk XIV was een zoon van Lodewijk XIII van Frankrijk en Anna van Oostenrijk. Na de vroegtijdige dood van zijn vader werd hij op vierjarige leeftijd koning. Kardinaal Mazarin leidde de Franse politiek tijdens de minderjarigheid van Lodewijk, waarbij hij het beleid van kardinaal Richelieu voortzette. Op zestienjarige leeftijd werd Lodewijk XIV gekroond, maar pas na de dood van Mazarin in 1661 nam hij het bewind zelf in handen. Met behulp van zijn ministerraad, in het bijzonder Colbert en Louvois, werden centralistische hervormingen doorgevoerd in het nog feodale Frankrijk. De adel raakte een aanzienlijk deel van zijn macht kwijt, in ruil voor een plaats aan het hof van de koning in het nieuwgebouwde Versailles. Lodewijk XIV wordt vaak gezien als het ultieme voorbeeld van een absolute vorst.

Door middel van oorlogen met buitenlandse mogendheden, met name Spanje, het Duitse rijk en de Republiek, wist Lodewijk XIV de noord- en zuidgrens van Frankrijk te verleggen op Duits, Nederlands en Spaans grondgebied. Door de vele oorlogen die Lodewijk vocht raakte de Franse staat nagenoeg bankroet. De Zonnekoning was een belangrijke beschermheer van de kunsten en daardoor wordt vaak aan zijn regeerperiode gerefereerd als de Grand Siècle (Grote Eeuw). In deze periode floreerden kunstenaars als Racine, Rigaud, Lully en Le Nôtre.

Lodewijk XIV overleed in 1715 op 76-jarige leeftijd na een koningschap van 72 jaar. Hij werd opgevolgd door zijn achterkleinzoon Lodewijk XV, daar eerder zijn zoon en kleinzoon waren overleden en de Spaanse tak van het huis Bourbon was uitgesloten van successie.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 8 november
Purple geography icon.svg
Mount Pinatubo (→ naar het artikel)

Natuur en landschap: Kilimanjaro (berg) - Mount Pinatubo - Yosemite National Park

Landen en deelstaten: Californië - Filipijnen - Koninkrijk der Nederlanden - Sao Tomé en Principe

Steden en gemeenten: Alpine County - Barcelona (Spanje) - Den Helder - Eindhoven - Gouda - Haarlem - New York (stad) - Philadelphia (Pennsylvania) - Praag - Tongeren (stad) - Veldhoven - Zonhoven

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram - Beurtvaart - Metro van Berlijn - Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen - Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Krappa (→ naar het artikel)

Algemeen: Evolutie (biologie) - Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten: Krappa - Nepenthes - Suikerbiet

Schimmels: Ascomyceten

Ongewervelden: Bidsprinkhanen - Bochelcicaden - Coloradokever - Dagpauwoog - Doodshoofdvlinder - Fluweelwormen - Gaasvliegen - Geelgerande watertor - Gehakkelde aurelia - Grote spinnende watertor - Hommels - Kameelhalsvliegen - Meikever - Mierenleeuwen - Monarchvlinder - Oeverloopkevers - Oorwormen - Rechtvleugeligen - Schietmotten - Spinnen (dieren) - Spinnendoders - Teken (dieren) - Trekvlinder - Vliegend hert - Vlinders - Zeekomkommers - Zeekomma's - Zeesterren - Zijdevlinder

Amfibieën: Boomkikker - Kikkers - Olm (salamander) - Ribbensalamander - Vuursalamander

Reptielen: Adder - Brughagedissen - Citipati - Gekko's - Hagedissen - Hazelworm - Ichthyosauria - Kameleons - Karetschildpad - Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad - Plesiosauria - Pterosauriërs - Ringnekslang - Ringslangplatstaart - Schildpadden - Sierschildpad - Slangen - Soepschildpad - Tchoiria - Turfanosuchus - Tyrannosaurus

Vogels: Boerenzwaluw - Dodo - IJsvogel - Kelenken - Roodkopgier - Zwarte specht

Zoogdieren: Apomys gracilirostris - Bultrug - Haas (dier) - Hipposideros diadema - Reuzenotter - Rhynchocyon udzungwensis - Springspitsmuizen - Vari - Vogelbekdier - Zeekoeien - Zoogdieren

P history.png
Krijgsolifant (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats: Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Tegelen

Prehistorie: Broch - Ötzi

Oudheid: Ahmose I - Etrusken - Indusbeschaving

Klassieke oudheid: Aspasia - Augustus (keizer) - Caligula - Carthago - Constantijn de Grote - Filistijnen - Gupta's - Iulia Agrippina minor - Kanaal van Corbulo - Livia Drusilla II - Krijgsolifant - Legio X Fretensis - Romeins legionair - Marcus Vipsanius Agrippa - Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen: Æthelflæd - Byzantijnse Rijk - Italiaanse renaissance - Marco Polo - Mongoolse Rijk - Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) - Timoer Lenk - Vikingschip

Aliyah Bet (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd: Admiraliteit van Friesland - Beleg van Breda (1624-1625) - Beleg van Deventer (1578) - Beleg van Groenlo (1627) - Beleg van 's-Hertogenbosch - Christoffel Columbus - Gouden Eeuw (Nederland) - Habsburgse monarchie - Frederik de Houtman - Maritieme geschiedenis van Nederland - Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) - Frederik Hendrik van Oranje - Lodewijk XIV van Frankrijk - Maurits van Oranje - Pruisen - Michiel de Ruyter - Slag bij Nieuwpoort - Tachtigjarige Oorlog - Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Moderne tijd: Beleg van Delfzijl (1813-1814) - Belgische Revolutie - Californische goldrush - Lodewijk Napoleon Bonaparte - Maria Aletta Hulshoff - Neutraal Moresnet - Orde van de Unie - Ranavalona I van Madagaskar - Gustave Rolin-Jaequemyns - Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden: Agfacommando - Aliyah Bet - Bijlmerramp - De Draad - Duitse aanval op Nederland in 1940 - Howard Hughes - Kilroy was here - Moskouse Processen - Operatie Overlord - Titanic (schip, 1912) - Slag om de Ardennen

P social sciences.png
Marinière (→ naar het artikel)

Demografie: Hongaarse minderheid in Roemenië - Malagassiërs - Ojibweg

Economie: Édouard Empain - Kredietcrisis - Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken: Lambiek (bier)

Kleding: Beha - Marinière

Artis (→ naar het artikel)

Onderwijs: Jan Ligthart

Politiek: Sergej Kirov - Joseph Luns - James Madison - Manuel Quezon - Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 - Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht: Adoptie - Smaad (Nederland)

Vrije tijd: Artis - Bonsai - Breien (textiel)

P art.png
Stendhal (→ naar het artikel)

Architectuur: Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht - Hilton Chicago - Kruisherenklooster (Maastricht) - One World Trade Center - Slot Loevestein - Jan Wils (architect)

Beeldende kunst: Karel Appel - Theo van Doesburg - Impressionisme - Hubert Minnebo - Henry Moore - Nederlandse schilderkunst in de Gouden Eeuw - Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus - Romantiek (schilderkunst) - Nikè van Samothrake - Gustaaf Sorel - Johannes Vermeer

Computerspellen: Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. - The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur: Adam in ballingschap - Amerikaanse literatuur - Geoffrey Chaucer - Decamerone - Ellesmere Chaucer-manuscript - Gothic novel - Ernest Hemingway - Franz Kafka - Hubert Lampo - Les Très Riches Heures du duc de Berry - Lucifer (toneelstuk) - Madame de Staël - Stendhal - Surinaamse literatuur - The Canterbury Tales - Hendrik IV (toneelstuk) - The Prelude - Voynichmanuscript

Bette Davis (→ naar het artikel)

Film: Bette Davis - Film noir - De krab met de gulden scharen (film) - Mary Pickford - Mr. Smith Goes to Washington - Peter Lorre - Star Trek

Fotografie: Straatfotografie

Muziek: Beiaard - Jazz in België - Muziek in de Oudheid - Zes suites voor onbegeleide cello (J.S. Bach) - Weihnachtsoratorium - The Resistance Tour - Jacques Brel - The Cats - Crosby, Stills & Nash (& Young) - John Entwistle - Linkin Park - Neutral Milk Hotel - Rage Against the Machine - Pete Townshend - The Who - Stevie Wonder

Mythologie: Hippogrief

Taal en schrift: Geschiedenis van de Nederlandse spelling - Interslavisch - Kunsttaal - Nederlands in Zuid-Afrika - Verfransing van Brussel - Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands

P religion.png

P philosophy.png

Romeinse religie (→ naar het artikel)

Esoterie: Corpus Hermeticum - Loge L'Union Provinciale - Nicolas Flamel - Westerse astrologie

Filosofie: Alchemie - Henry David Thoreau - Heraclitus - Pherecydes van Syros - Timaeus (Plato) - Bernard Williams (filosoof)

Religie: Bernardus Alfrink - Aphrodite - Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Jaime Sin - Lijkwade van Turijn - Meher Baba - Mythologie - Paus Benedictus XV - Paus Johannes Paulus I - Paus Julius II - Paus Pius IX - Paus Pius XI - Perkwunos - Pranayama - Romeinse religie - Zonnegroet

P sport.png
Johan Cruijff (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 - Shorttrack (schaatsen) - Voetbal in Latijns-Amerika - Zweefvliegen (sport)

Sporters: Johan Cruijff - Josep Guardiola - Bok de Korver - Carl Lewis - Win Remmerswaal

Sportevenementen: Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams: Chinees voetbalelftal - Fenerbahçe SK - Iers voetbalelftal - PSV (voetbalclub)

P physics.png
Mars (planeet) (→ naar het artikel)

Algemeen: Wetenschap

Aardwetenschappen: Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde - Krijt-Paleogeengrens - Nulmeridiaan - Ouderdom van de Aarde - Platentektoniek - Opwarming van de Aarde - Sedimentair gesteente - Zand

Astronomie: Aarde (planeet) - Mars (planeet) - Titan (maan)

Oceanografie: Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Salpeterzuur (→ naar het artikel)

Scheikunde: Heterocyclische verbinding - Invar - Lithiumaluminiumhydride - Natuurproduct (scheikunde) - Salpeterzuur - Tyrosine - Zwavelzuur

Techniek: Dynamisch positioneringssysteem - Enigma (codeermachine) - F-16 Fighting Falcon - Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Qanat - Rioolwaterzuiveringsinstallatie - George Washington (uitvinder)

Wiskunde en informatica: Geschiedenis van de wiskunde - Grafentheorie - Pi (wiskunde) - Prolog - Tweeplaatsige relatie

Wetenschappers: Christiaan Huygens - Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz - Lise Meitner - Robert Oppenheimer