La baigneuse endormie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
La baigneuse endormie
(De slapende baadster)
Renoir sleeping-woman-1897.jpg
Museum Museum Oskar Reinhart
Locatie Winterthur
Kunstenaar Pierre-Auguste Renoir
Jaar circa 1897
Type Olie op doek
Afmetingen 81 × 65 cm
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

La baigneuse endormie (Nederlands: De slapende baadster[1]) is een schilderij van de Franse kunstschilder Pierre-Auguste Renoir, geschilderd in 1897, olie op doek, 81 x 65 centimeter groot. Het is een naaktportret van Gabrielle Renard, het kindermeisje van de familie Renoir. Het werk bevindt zich in de collectie van het Museum Oskar Reinhart te Winterthur.

Context[bewerken]

Toen Renoir in 1881 naar Parijs terugkeerde van een studiereis naar Italië veranderde hij zijn impressionistische stijl naar een meer klassieke werkwijze, waarbij hij vooral sterkere contouren en belijningen gebruikte. Rond 1888 liet hij een eerste fase, door kunsthistorici zijn 'droge periode' genoemd, weer achter zich. Hij schakelde over naar wat uiteindelijk zijn 'parelmoerfase' zou gaan heten en waarbij hij de lineaire contouren zou verfraaien met zijn kenmerkende kleurgebruik. Dit werkte vooral goed uit in zijn portretten. Door een nieuwe wijze van verfopbrenging, slaagde hij erin de huid van zijn modellen zachter en romiger te maken, waardoor het gevoel van levensechtheid toenam ten opzichte van zijn werken uit de droge fase. Veel aandacht had hij daarbij voor de reflectie van het licht op de huid. Bij uitstek is dat te zien in zijn La baigneuse endormie uit 1897, waarvoor Gabrielle Renard model stond.

Gabrielle Renard[bewerken]

Vanaf 1890 kwam door zijn huwelijk een einde aan het vrije leven van Renoir en richtte hij zich sterk op zijn jonge gezin. In 1894 nam hij de toen zestienjarige Gabrielle Renard (1878-1959), een nicht van zijn vrouw Aline, aan als kindermeisje. Gabrielle ontwikkelde in het bijzonder met zijn zoon Jean, de latere filmmaker, een hechte band die hun leven lang stand zou houden. Toen de Renoirs in 1898 naar Zuid-Frankrijk verhuisden, ging ze met hen mee. Ze hielp de aan reuma lijdende Renoir in zijn laatste jaren met schilderen, waarbij ze op het laatst zelfs de penselen aan zijn hand vastbond.

Gabrielle was behalve Renoirs hulp en toeverlaat ook het belangrijkste model van zijn laatste jaren. Haar natuurlijke schoonheid inspireerde hem tot bijna tweehonderd werken. Hij schilderde en tekende haar in heel verschillende situaties en poses, van naakten tot genrewerken tijdens haar bezigheden als kindermeisje. Diverse portretten die hij van haar maakte worden gerekend tot het beste werk dat hij na zijn stijlverandering in 1881-1882 heeft gemaakt.

Pas nadat Renoirs kinderen het huis hadden verlaten, huwde Gabrielle, met de rijke maar weinig begaafde Amerikaanse kunstschilder Conrad Hensler Slade (1871–1949), met wie ze tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Hollywood verhuisde, waar ook Jean Renoir werkte. Ze overleed in 1959 in Beverly Hills, 81 jaar oud.

Afbeelding[bewerken]

La baigneuse endormie is een naaktportret van Gabrielle Renard, in een afgewogen kleurenharmonie, zoals Renoir en vele van haar zou maken. Het toont bij uitstek Renoirs gave om het licht weer te geven zoals zich dat op een menselijk lichaam kan ontvouwen. In fijn op elkaar afgestemde lazuurstreken schetst hij met empathie een jonge vrouw die, na een bad, zo zegt de titel, lichtjes schijnt te slapen. Of de kunstenaar doet dit maar zo lijken, de suggestie open latend dat ze net doet alsof en zich wel degelijk ervan bewust is dat ze wordt gadegeslagen. Haar enigszins mollige figuur heeft een gewichtloze elegantie en straalt grote natuurlijkheid uit. Ze houdt haar armen ontspannen gekruist, een doek ligt losjes over haar schoot. 'De naakte vrouw uit de zee of uit het bed, ze heet Venus of Nini', lichtte Renoir ooit de twee zielen van de vrouw toe, refererend aan het goddelijke respectievelijk het sterfelijke van haar schoonheid.

La baigneuse endormie heeft in de Sammlung Reinhart in Winterthur een ideaal huis gevonden, zo schrijft kunsthistorica Anne Bethues[2]: 'Het museum ligt in een groot park en kijkt hoog over de daken van de stad uit - het heeft de ideale Zauberberg-stemming die zo goed bij het schilderij past'.

Andere portretten van Gabrielle[bewerken]

Literatuur en bronnen[bewerken]

  • Barbara Ehrlich White: Renoir; his life, arts and letters. Abradale Press, New York, 1984. ISBN 0-8109-8088-6
  • Anna Benthues, Rolf Schneider e.a.: De 100 mooiste vrouwen uit de schilderkunst. Rebo, Lisse, 2007. ISBN 9789036620239

Externe links[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Feitelijke vertaling De in slaap gevallen baadster.
  2. De 100 mooiste vrouwen uit de schilderkunst, blz. 106-107