Amplexus (dier)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amplexus
In de voortplantingstijd wil de paardrift nogal eens tot vergissingen leiden: een kluwen bestaande uit drie mannetjes van de gewone pad en een bastaardkikker.
Een bruine kikker heeft een vuursalamander te pakken.

De amplexus is de paargreep van amfibieën, in het bijzonder van kikkers, die wordt gebruikt tijdens de trek en de paring.

Tijdens de amplexus houdt het meestal kleinere mannetje het vrouwtje stevig vast gedurende een korte periode van meestal enige dagen, tot het vrouwtje het kikkerdril afzet en het mannetje deze bevrucht met zijn sperma. Het mannetje is altijd kleiner en zit altijd bovenop.

Met name veel soorten uit de familie padden zijn zeer fanatiek en ze kijken ook niet zo nauw, daarom zijn soms grote kluwens padden te zien van soms tien of meer exemplaren. Deze 'orgieën' kunnen dieren soms doen stikken of verdrinken. Van de agapad is bekend dat zelfs siervissen verdronken nadat ze door de bijziende padden in een dodelijke omhelzing waren genomen.

Om zijn greep op het vrouwtje vol te houden, beschikt het mannetje over enkele speciale aanpassingen. Zo zijn zijn voorpoten stevig gespierd, en opvallend dikker dan de voorpoten van de vrouwtjes. Ook heeft het mannetje aan de duimen van zijn voorpoten speciale wrattige kussentjes, waarmee ze meer grip hebben op de gladde huid van het vrouwtje.

Naast lichamelijke aanpassingen vertonen de mannetjes ook aangepast gedrag tijdens de trek en de paartijd. Zo trachten ze concurrenten van zich af te houden door met de achterpoten te schoppen. Mannetjes die gegrepen worden, slaken een alarmkreet (padden piepen, bruine kikkers brommen) om hun belagers op hun fout te wijzen.

De mannetjes lijken gedurende de amplexus in een soort trance te verkeren; ze zijn vrijwel onmogelijk van het vrouwtje te scheiden zonder één van de dieren te schaden. Een voordeel is dat gedurende de tijd dat het mannetje zich aan het vrouwtje vasthoudt, het vrijwel onmogelijk is voor een ander mannetje om de eitjes te bevruchten. Nadeel is dat wanneer het vrouwtje bijvoorbeeld overreden wordt en sterft of zelfs al aan het rotten is vóór de eitje zijn afgezet, het mannetje op haar blijft zitten. Dit doet soms denken aan een jong dier dat om de moeder treurt, maar is dus in feite de partner. Het mannetje laat na enige tijd weer los.