Berber Latijnse alfabet

Het Berber Latijnse alfabet (Berbers: Agemmay Amaziɣ Alatin) is een versie van het Latijnse alfabet, die meestal gebruikt wordt om het Berbers te schrijven, zowel de noordelijke als de zuidelijke (Toeareg) varianten van de taal. De 4 hoofddialecten van het noordelijk Berbers die in het Berber Latijns alfabet worden geschreven zijn: Tarifit-Berbers, het Tamazight van het Atlas-gebergte, Tashelhiyt-Berbers en het Kabylisch-Berbers.

Noord-Berber Latijnse alfabet

Het Noord-Berbers Latijnse alfabet (bedoeld voor alle Berberse varianten behalve het Tuareg-Berbers) bestaat, over het algemeen, uit 33 letters:

- 23 standaardletters, (alle Nederlandse alfabetletters behalve O, P, en V)

- 10 aangepaste Latijnse letters: Č Ḍ Ǧ Ɣ Ḥ Ɛ Ṛ Ṣ Ṭ Ẓ.

De 33 letters van het Noord-Berber Latijns alphabet

A

B

C

Č

D

Ḍ

E

F

G

Ǧ

Ɣ

H

Ḥ

I

J

K

L

M

N

Ɛ

Q

R

Ṛ

S

Ṣ

T

Ṭ

U

W

X

Y

Z

Ẓ

Kleine letters

a

b

c

č

d

ḍ

e

f

g

ǧ

ɣ

h

ḥ

i

j

k

l

m

n

ɛ

q

r

ṛ

s

ṣ

t

ṭ

u

w

x

y

z

ẓ

Zuid-Berber Latijnse alfabet (voor het Toeareg-Berber)

De 36 letters van het Zuid-Berber Latijnse alfabet voor het Toeareg-Berber, zoals erkend door de overheid van Mali sinds 1982
A	Ă	B	D	Ḍ	E	Ǝ	F	G	Ɣ	H	Ḥ	I	J	K	L	Ḷ	M	N	Ŋ	O	Q	R	S	Ṣ	Š	T	Ṭ	U	W	X	Y	Z	Ž	Ẓ	ʔ

De 36 letters van het Zuid-Berber Latijnse alfabet voor het Toeareg-Berber, zoals erkend door de overheid van Niger sinds 1999
A	Ă	Ǝ	B	C	D	Ḍ	E	F	G	Ǧ	H	I	J	ǰ	Ɣ	K	L	Ḷ	M	N	Ŋ	O	Q	R	S	Ṣ	Š	T	Ṭ	U	W	X	Y	Z	Ẓ

Berber-Latijns alfabet met Tifinagh

Noord-Berbers Latijnse letter	Tifinagh equivalent	Arabisch equivalent	IPA equivalent	Nederlands equivalent
1- A a	ⴰ	أ / ا	æ	korte "a"
2- Â â (Ɛ in Kabylisch Berber)	ⵄ	ع	ʕ	Arabische ع `ayn (geen Nederlandse equivalent)
3- B b	ⴱ	ب	b / β	b
4- C c	ⵛ	ش	ʃ	sj / Engelse "sh"
5- Č č	ⵜⵛ	تش	tʃ	tsj / Engelse "ch"
6- D d	ⴷ	د / ذ	d / ð	d en/of Engelse "th" in this
7- Ḍ ḍ	ⴹ	ض	ðˤ	dikke "d"
8- E e	ⴻ	none	ə	"e" in Amsterdam
9- F f	ⴼ	ف	f	f
10- G g	ⴳ	(گ)	g	Engelse "g" in "go!"
11- Ġ ġ / Gh (Ɣ in Kabylisch Berber)	ⵖ	(غ)	ɣ	Franse of Duitse r
12- H h	ⵀ	هـ	h	h
13- Ḥ ḥ	ⵃ	ح	ħ	net als de Arabische "Ḥ" in Muḥammad
14- I i	ⵉ	ي /ِ	i	i / ie
15- J j	ⵊ	ج	ʒ	Nederlandse "J" in journaal
16- Ĵ ĵ (Ǧ in in Kabylisch Berber)	ⴷⵊ	(دج)	dʒ	Engelse "j" in James
17- K k	ⴽ	كـ	k	k
18- L l	ⵍ	ل	l / ɫ	l
19- M m	ⵎ	م	m	m
20- N n	ⵏ	ن	n	n
21- Q q	ⵇ	ق	q	net als de Arabische "qaf" ق
22- R r	ⵔ	ر	r	net als de Spaanse of Italiaanse "r"
23- Ṛ ṛ	ⵕ	ر	rˤ	dikke "r"
24- S s	ⵙ	س	s	s
25- Ṣ ṣ	ⵚ	ص	sˤ	dikke "s"
26- T t	ⵜ	ت / ث	t / θ	t en/of Engelse "th" in "three"
27- Ṭ ṭ	ⵟ	ط	tˤ	dikke "t"
28- U u	ⵓ	و /ُ	ʊ	o / oe
29- W w	ⵡ	وَ	w	Engelse "w"
30- X x	ⵅ	خ	χ	Nederlandse "g" of "ch"
31- Y y	ⵢ	يَ	j	Nederlandse "j" in "ja!"
32- Z z	ⵣ	ز	z	Nederlandse / Engelse "z"
33- Ẓ ẓ	ⵥ	(ژ)	zˤ	dikke "z"

Andere verschillen

In het Kabylisch zijn er nog twee verschillen in de uitspraak:

• tt → ts
• zz → dz

Zie ook

• Latijns alfabet
• Kabylische Wikipedia

Bronnen, noten en/of referenties