Big Bird (satelliet)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Big Bird was de populaire benaming van een top-HEXAGON spionagesatelliet die door de Verenigde Staten is ingezet gedurende de periode van de Koude Oorlog tussen 1971 en 1986.

Geheim[bewerken]

CORONA-satelliet. De voorloper van Big Bird.

Alles wat tot nu toe bekend is geworden over Big Bird, is afkomstig van bepaalde bronnen in de directe omgeving van Amerikaanse overheidspersonen. Deze personen zeggen bij een geheime bijeenkomst aanwezig te zijn geweest waarin de belangrijkste technische zaken en fotomateriaal van Big Bird werden besproken. Door deze indiscretie is men in staat om Big Bird enigszins te beschrijven. Uit andere bronnen zijn er direct betrokkenen van het project Big Bird bereid geweest om enige informatie over dit project vrij te geven. Omdat Big Bird nog niet gedeclassificeerd is, worden deze bronnen tot op de huidige dag geheimgehouden. Een officiële foto van Big Bird is nooit door de VS vrijgegeven. Ook de baanelementen van Big Bird werden uit veiligheidsoverwegingen nooit vrijgegeven. De baanelementen geven namelijk precies aan waar en wanneer een satelliet boven het aardoppervlak verschijnt. Weet een vijandige mogendheid wanneer een spionagesatelliet overkomt, dan kan men eventueel maatregelen nemen om bepaalde dingen verborgen te houden. Helemaal veilig is de methode van niet-publiceren niet, want in Nederland en in andere landen zijn er sterrenkundige amateurs actief die door observaties proberen de baanelementen van satellieten (en spionagesatellieten) te berekenen. Wanneer er 3 posities bekend zijn van een satelliet, dan zijn de baanelementen eenvoudig terug te rekenen.

Geschiedenis[bewerken]

Titan 3D raket

Op 15 juni 1971 werd de eerste Big Bird gelanceerd vanaf Vandenberg Air Force Base in Californië (240 km ten noordwesten van Los Angeles) met een Titan IIID draagraket. Alleen de laatste 3 Big Birds werden met een Titan 34D gelanceerd. Gemiddeld waren er 2 lanceringen per jaar. Een van de belangrijkste tekortkomingen van deze satelliet was de korte levensduur (levensduur gemiddeld van 52 dagen (in het begin) tot 275 dagen in 1983). Dit had mede te maken met het feit dat de filmcassette na verloop van tijd vol raakte en moest worden afgeworpen. Op een lage hoogte van gemiddeld 90 kilometer was deze satelliet in staat om in het infrarood en daglicht foto's te maken van de Sovjet-Unie. De filmcassettes werden na afloop afgeworpen boven Amerikaans gebied. In de satelliet waren twee camera's van de KH-9 serie gemonteerd waardoor het mogelijk was om bijzondere details op het aardoppervlak te ontwaren. Er werden 20 van deze satellieten gelanceerd, waarvan 19 lanceringen succesvol. Dit kwam doordat bij een lancering de Titan-draagraket explodeerde en de Big Bird satelliet verloren ging. De Big Bird woog 15 ton en had een lengte van ongeveer 55 feet (= 16,7 m).

Hiernaast een foto van een lancering van een Titan 34D raket.

Er zijn rapporten die melden dat een eenentwintigste HEXAGON-satelliet bij een lanceerpoging werd vernield, doordat de Titan-booster vroegtijdig explodeerde. Maar daar bleef het niet bij: alle stukjes van de HEXAGON-satelliet - die door de explosie over een groot gebied waren uitgestrooid - werden bij elkaar geveegd, in vaten gestopt en vervolgens ergens begraven op Area 51 in de Nevadawoestijn. Area 51 - jarenlang gehuld in een waas van geheimzinnigheid - is een topgeheime militaire basis die niet toegankelijk is voor het publiek.

Lanceergeschiedenis[bewerken]

  • KH-9 1 Hexagon 1 15 juni 1971
  • KH-9 2 Hexagon 2 20 januari 1972
  • KH-9 3 Hexagon 3 7 juli 1972
  • KH-9 4 Hexagon 4 10 oktober 1972
  • KH-9 5 Hexagon 5 9 maart 1973
  • KH-9 6 Hexagon 6 13 juli 1973
  • KH-9 7 Hexagon 7 10 november 1973
  • KH-9 8 Hexagon 8 10 april 1974
  • KH-9 9 Hexagon 9 29 oktober 1974
  • KH-9 10 Hexagon 10 8 juni 1975
  • KH-9 11 Hexagon 11 4 december 1975
  • KH-9 12 Hexagon 12 17 augustus 1976
  • KH-9 13 Hexagon 13 27 juni 1977
  • KH-9 14 Hexagon 14 16 maart 1978
  • KH-9 15 Hexagon 15 16 maart 1979
  • KH-9 16 Hexagon 16 18 juni 1980
  • KH-9 17 Hexagon 17 11 mei 1982
  • KH-9 18 Hexagon 18 20 juni 1983
  • KH-9 19 Hexagon 19 25 juni 1984
  • KH-9 20 Hexagon 20 18 april 1986


Telescopen[bewerken]

In Big Bird was een aantal telescopen ondergebracht, om in daglicht/infrarood bepaalde objecten in de Sovjet-Unie te fotograferen. Hierbij gebruikte Big Bird verschillende telefotolenzen waaronder ook de zogenaamde "Extreme Telephotolens" om details op het aardoppervlak vast te leggen. Deze details waren zo goed, dat getuigen hebben verklaard dat Big Bird in staat was om voorwerpen van 20 centimeter diameter te fotograferen. Met deze gegevens (hoogte satelliet en scheidend vermogen van 20 centimeter) zijn de optische gegevens van Big Bird enigszins te reconstrueren.

De fotocassettes werden via een parachute afgeworpen en gezonden naar het Foto Interpretatie Centrum, Gebouw nummer 10. Dit gebouw was zó geheim dat het officieel niet bestond. In dit Centrum werden de foto's van Big Bird geanalyseerd en geïnterpreteerd.

In het aansturen van Big Bird moet de USAF de zogenaamde controller zijn geweest. Voor de latere versies van de KH-series moet de National Reconnaissance Office (NRO) verantwoordelijk zijn geweest. Ook deze organisatie bestond officieel niet, maar het bestaan ervan werd in september 1992 openbaar gemaakt. Het NRO was de organisatie die bepaalde Amerikaanse spionagesatellieten mocht aansturen.

De NIMA en de NGA[bewerken]

De NIMA (National Imagery Mapping Agency) was verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de foto's. Deze kaarten zijn van groot militair belang. Operatie "Desert Storm" zou niet mogelijk zijn geweest als er geen goede militaire kaarten van Irak aanwezig waren geweest. De NIMA heeft een rol gespeeld in de HEXAGON-satellieten en de geproduceerde foto's zodat deze in kaart konden worden gebracht. De NIMA bestaat niet meer en heet nu officieel NGA (National Geospatial-Intelligence Agency). Tegenwoordig worden alle kaarten voor de VS-marine gedigitaliseerd en op cd-rom opgeslagen. Deze kaarten zijn op een computerscherm eenvoudig uit te lezen.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wie op een Windows platform zelf aan de slag wil om satelliet overgangen te berekenen, kan het onderstaande programma SATBUSTER downloaden van het internet. De baanelementen zijn via het programma te downloaden van NORAD (North American Aerospace Defense Command). Volg daarvoor de onderstaande link:

Voorbeeld van de ISS op 3 juni 2005 om 12:40 uur Zomertijd (International Space Station)

Wie direct wil weten welke satellieten eventueel zichtbaar zijn klik de volgende URL (de cirkels stellen de straal voor op het aardoppervlak waar de satelliet zichtbaar is):