Bosporus
| Bosporus | ||||
 |
||||
| Locatie | tussen Europa en Azië, in Istanboel |
|||
| Zee | Middellandse Zee | |||
| Diepte (max.) | 124 m | |||
| Breedte | 640 m | |||
| Lengte | 32 km | |||
| Afbeeldingen | ||||
 |
||||
| Ottomaanse huizen aan de oever | ||||
 |
||||
| De Fatih Sultan Mehmetbrug vanaf het Europese fort | ||||
|
||||
De Bosporus (Turks: Boğaziçi, Karadeniz Boğazi) is een zeestraat in Turkije die de Zee van Marmara verbindt met de Zwarte Zee. Aan weerszijden van de zeestraat ligt de stad Istanboel. Op zijn smalst meet de Bosporus 640 meter. De lengte bedraagt 32 kilometer. De diepte varieert van 36 tot 124 meter.
De naam Bosporus komt uit het Grieks (Βόσπορος) en duidt op een plaats waar een koe het water oversteekt. De naam is ontstaan door de mythe die vertelt dat Io in de gedaante van een koe deze zeestraat overstak. De plaatsnamen Coevorden en Oxford betekenen hetzelfde. Ook de Straat van Kertsj werd vroeger Kimmerische Bosporus genoemd, in tegenstelling tot de Thracische Bosporus. In de Griekse mythologie was de Bosporus bekend als 'de zwarte rotsen' waardoor Jason met zijn Argonauten door moest varen.
Inhoud |
[bewerken] De overstroming van de Zwarte Zee via de Bosporus na de ijstijd
 Zie Zwarte Zee, overstroming na de ijstijd voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Tijdens de ijstijd was de Zwarte Zee een enorm zoetwatermeer en was er geen verbinding met de Middellandse Zee. Na de ijstijd is deze verbinding via de Bosporus hersteld. Over het hoe en wanneer dit gebeurd is, bestaan verschillende theorieën. De verbinding tussen de Zwarte Zee en de Middellandse Zee wordt gevormd door de Bosporus, de Zee van Marmara en de Dardanellen in het zuiden. De totale afstand tussen beide zeeën is 164 zeemijl ofwel circa 304 kilometer.
[bewerken] Bruggen en tunnels
Er zijn twee bruggen over de Bosporus: de 1074 m lange Boğaziçi-brug uit 1973 en de 1090 m lange Fatih Sultan Mehmed-brug uit 1988. Er bestaan plannen voor een derde brug en de Turkse overheid heeft hiervoor zeven mogelijke locaties aangeduid. De precieze locatie wordt geheimgehouden om voortijdige grondspeculatie te voorkomen. In mei 2004 is men begonnen met de bouw van een spoortunnel, de Marmaray, die beide delen van de stad moet verbinden. De totale lengte van de tunnel zal 13,7 km worden, waarvan 1,4 km onder water. Om de drukbevaren scheepvaartroute niet te belemmeren komt de tunnel op een diepte van minimaal 55 meter te liggen. In 2009 werd bekend dat er naast een spoortunnel ook een autotunnel onder de Bosporus komt. Een consortium van het Turkse Yapi Merkezi en de Koreaanse bedrijven Samwhan Corporation en Hanshin maakt op 1 oktober bekend op zoek te zijn naar financiers voor het project dat zo'n 30 jaar moet gaan duren om af te ronden.[1]
[bewerken] Scheepvaartverkeer
Het vrije scheepvaartverkeer door de Bosporus is steeds van groot belang geweest voor de grote mogendheden, met name voor Rusland. Hoewel de Bosporus tot het Turkse territorium behoort, is internationaal overeengekomen dat onschuldige doorvaart voor alle mogendheden geoorloofd is. Het verdrag van Montreux werd in 1936 getekend door, onder andere, de regeringen van Turkije, de Sovjet-Unie, Roemenië, Engeland, Frankrijk en Japan. De Verenigde Staten hebben dit verdrag niet ondertekend. De vrije doorvaart van niet-militaire schepen werd gegarandeerd, tenzij Turkije in oorlog was met de landen onder welke vlag het schip voer, maar aan marineschepen werden wel beperkingen opgelegd.
In 1938 voeren ongeveer 4.500 schepen door de Bospurus met een totale lading van 7,5 miljoen ton. Het scheepsverkeer is sindsdien sterk toegenomen; in 2005 waren het er bijna 55.000 met ruim 140 miljoen ton lading. Het aandeel van de schepen met een gevaarlijke lading werd op 10.000 berekend. Veel Russische aardolie wordt geëxporteerd in tankers via deze smalle zeeroute[2]. De Turkse regering heeft de plicht de schepen door te laten, maar kan veiligheidseisen stellen zoals het gebruik van een loods en de beperking opleggen dat grote schepen alleen in daglicht mogen varen door de zeestraten en de Zee van Marmara. Om de drukke scheepvaartroute te ontlasten werd in 2011 een plan bekend gemaakt om het Istanboelkanaal aan te leggen. Als de plannen ten uitvoer worden gebracht, zal het nieuwe kanaal voor 2023 in gebruik worden genomen.
[bewerken] Zie ook
- Bosporuskoninkrijk, een Grieks rijk in de oudheid aan het noorden van de Zwarte Zee
- Oostelijke Bosporus, zeestraat tussen de Russisch stad Vladivostok en het eiland Roesski
[bewerken] Externe link
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ [1] Bosphorus tunnel venture seeks investors -sources (Reuters, 1 Oktober 2009)
- ↑ (en) De Montreux Conventie; De Turkse zeestraten en de Zwarte Zee. Geraadpleegd op 2011-05-07.
 |
Zie de categorie Bosphorus van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
