Buurtschap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een buurtschap is in Nederland een kleine bewoonde plaats met een eigen naam maar vaak zonder officieel middelpunt zoals een kerk of marktplein. Net als gehuchten worden buurtschappen meestal op landkaarten aangegeven, maar zij zijn in tegenstelling tot gehuchten niet in de officiële staatkundige annalen of postcodeplaatsen als zelfstandige buurt of dorp opgenomen. Vaak is dat omdat straatnamen en nummers hiervoor omschrijvend genoeg zouden zijn. De term wordt in Vlaanderen vrijwel niet gebruikt en betekent er veeleer buurtcomité of -vereniging.

Ontstaan[bewerken]

Buurtschappen zijn vaak in de volksmond ontstaan, als benaming voor de locatie van een verzameling van huizen, boerderijen of molens. Dit werd ook wel een nederzetting genoemd. Veel van de oude buurtschappen zijn ontstaan in gebieden/polders waar men vrij is zich in te vestigen, zulke gebieden noemt men ook Hering. Omdat het vrij was was er dan ook geen zeggenschap van of over zo'n plaats. Dit in tegenstelling tot een buurschap of een boerschap, waar een heer of boeren zeggenschap hadden van of over het plaatsje. Soms werd een buurschap of boerschap opgeheven en ze werd dan of een buurtschap of een gehucht als ze klein genoeg was. Bouwde men ter plaatse een kerk(je), molen of kroeg, dan kon ze doorgroeien naar een (kerk)dorp.

Een huidige buurtschap kan ook op andere manieren zijn ontstaan: als een gehucht dat niet meer een officiële woonplaats is, als een buurt die geografisch losstaat van de omliggende bebouwing, bijvoorbeeld door een rivier of kanaal of een stuk bos (bij weilanden spreekt men dan eerder van een buurtschap die buiten de kern ligt) en soms ook als een polder waar zowel verspreid huizen staan als dat er huizen bij elkaar staan.

Soms kan een buurtschap vrij groot zijn geworden. Dit komt vaak doordat een grotere woonplaats ernaast de landerijen of de polder van de buurtschap zo goed als vol heeft laten bouwen. Vaak wordt zo'n buurtschap dan bestempeld als woonwijk of woonbuurt van die grotere woonplaats. Maar soms kan het ook zijn dat een klein dorp gewoon nooit officieel (of niet meer) is opgenomen in de staatkundige annalen.

Buurtschap - gehucht[bewerken]

Een ander verschil tussen een buurtschap en een gehucht is dat buurtschappen meestal een naam kennen die aan ofwel de gebiedsnaam is ontleend ofwel aan prominente gebouwen of dijken en wegen (meestal waar men de kern naast of op heeft gebouwd), terwijl gehuchten veelal een eigen naam hadden. Tegenwoordig is dat onderscheid niet meer zo scherp.

Het traditionele onderscheid tussen een buurtschap of gehucht en een dorp is dat de eerste twee geen kerk hebben en de laatste wel. Maar ook de grootte van de woonplaats wordt als scheidingscriterium gebruikt. De term "buurt met dorpsrechten" houdt in dat er vroeger een kerk in de buurtschap heeft gestaan, maar dat die opgeheven is. Buurtschappen maken meestal deel uit van parochies in aangrenzende plaatsen. Een aantal buurtschappen bij elkaar werd in de vroege middeleeuwen kerspel genoemd.

Enkele voorbeelden van een buurtschap zijn Bartlehiem, De Engel, Eldrik, Lalleweer, Medler, Marle, Werven, Schuddebeurs, Spoolde, Stolwijkersluis, Viel, Teckop, Zweth en Wely.

Verdwijnen van buurtschappen[bewerken]

Het verdwijnen van een buurtschap kan op veel verschillende manieren gebeuren. Zo kan ze door een gemeentelijke herindeling opgaan in een grotere gemeente, waardoor er geen sprake meer is van eigen autonomie. Soms overleeft de buurtschap nog wel de verstedelijking als een buurt binnen de kom van een plaats, maar soms verdwijnt ze ook werkelijk en gaat volledig op in de grotere gemeenschap. Soms leeft de naam ook voort als naam van een woonwijk of stadsdeel. Een andere wijze is bijvoorbeeld de sloop van de gebouwen van de buurtschap in die mate dat er geen sprake meer kan zijn van een autonome buurt of plaatsaanduiding. Zo'n verdwenen buurtschap noemt men in het algemeen een voormalige buurtschap.

Zie ook[bewerken]

Beluister

(info)