Cacaoboom
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Cacaoboom | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 bron: Koehler (1887) |
|||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| soort | |||||||||||||||||||
| Theobroma cacao L. (1753) |
|||||||||||||||||||
 bron: Koehler (1887) |
|||||||||||||||||||
 Cacaobonen met en zonder zaadmantel |
De cacaoboom (Theobroma cacao) wordt geteeld in landen rond de evenaar, en levert cacaobonen, waarvan onder meer chocolade wordt gemaakt. Hij groeit tussen 20 graden noorderbreedte en 20 graden zuiderbreedte, maar stelt hoge eisen aan neerslag, temperatuur en bodemvruchtbaarheid. Cacaobomen groeien slecht in de volle zon. Daarom wordt cacao meestal onder schaduwbomen geteeld.
Een cacaoboom wordt meer dan 50 jaar oud, tot 10 m hoog en heeft een matig dikke stam. De stam vertakt zich op 1 meter van de grond in maximaal 5 wijd uitstaande hoofdtakken. Deze hoofdtakken vertakken zich verder. De boom heeft een dichte bladerkroon. De bladeren zijn leerachtig. Als de boom ongeveer 4 jaar oud is, gaat hij bloeien. De kleine witte of roze bloemen zitten direct op de stam en op de dikke takken. Als hij eenmaal is gaan bloeien, bloeit de cacaoboom zonder ophouden vrijwel het hele jaar door. De boom draagt dan ook constant vruchten.
Ondanks de lange bloei, levert de cacaoboom maar 30 tot 40 vruchten per jaar. Deze vruchten lijken op langwerpige meloenen. Ze worden geplukt en vervolgens opengebroken. De cacaobonen liggen in het midden van de vrucht. Elke vrucht bevat 40-50 'bonen', die elk ongeveer een gram wegen. Een gemiddelde cacaoboom levert per jaar dus 1 tot 2 kilo bonen.
De cacaobonen worden, met het vruchtvlees dat er nog aanzit, door schimmels, bacteriën gefermenteerd. Hierbij loopt de temperatuur op tot 50 graden.
Deze fermentatie duurt ongeveer vijf dagen. De kiem van het zaad wordt gedood en de kleur van de bonen verandert van paars naar bruin. Tenslotte wordt door het fermenteren de smaakvoorlopers voor de chocoladesmaak gevormd. De bonen worden in de zon gedroogd, of in drooghuizen. De gedroogde bonen worden vervolgens geëxporteerd.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De cacaoboom is inheems in Midden-Amerika en het noordelijke deel van Zuid-Amerika. De Azteken verbonden cacao met Tlaloc, de god van de regen en de vruchtbaarheid. Zij dronken een cacaodrank, xocoatl, die vaak op smaak werd gebracht met vanille, chilipeper en piment.
Cacaobonen dienden bij de Azteken ook als betaalmiddel. Voor 10 bonen kon een konijn gekocht worden, terwijl men - naar verluidt - een slaaf kon kopen voor 100 bonen.
De Spaanse veroveraar Fernando Cortez bracht in 1528 als eerste een grote hoeveelheid cacaobonen naar Europa.
In de 17e en 18e eeuw is de boom aangeplant in Azië, met name in Ceylon, Indonesië en Maleisië. In Zuid-Amerika verspreidde de productie zich tot in Brazilië. Ook in Afrika werden chocoladebomen aangeplant, aan de Goudkust (het huidige Ghana). Een vrijgelaten slaaf bracht de bonen in 1879 vanaf een plantage op Femando-Po over naar zijn geboorteland.
In 2002 was 79 procent van de wereldproductie afkomstig uit de landen Ivoorkust, Ghana, Indonesië, Nigeria en Brazilië. Een van de meest gebruikte insecticiden bij de verbouw van cacao in West-Afrika is lindaan (hexachloorcyclohexaan), een giftige organochloorverbinding net als DDT.
[bewerken] Nederland
Nederland heeft vanouds een belangrijke rol in de cacaohandel gespeeld. In Suriname werden cacaobomen aangeplant. Na de afschaffing van de slavernij in 1863 waren deze cacaoplantages niet lonend meer.
Amsterdam is nog steeds de belangrijkste wereldhaven voor cacao; jaarlijks wordt hier circa 500.000 ton cacaobonen overgeslagen.
In 1828 werd door Conrad van Houten ontdekt hoe het vet uit de bonen kon worden verwijderd, waarbij cacaopoeder en cacaoboter ontstond. Dit was de basis voor de huidige chocolade.
[bewerken] Cacaoproducerende landen
- West-Afrika is in 2005, met 72,4 % van de totale wereldproductie, de belangrijkste producent. Ivoorkust en Ghana vormen de belangrijkste West-Afrikaanse producenten, gevolgd door Kameroen en Nigeria. De meeste cacaoboerderijen zijn in familiebeheer en zijn bijgevolg slechts tussen 2 en 10 ha groot. De productie in Afrika is grotendeels bestemd voor export daar de binnenlandse vraag naar cacao erg gering is.
- Latijns-Amerika verzorgt ongeveer 12,7% van de wereldproductie. In tegenstelling tot West-Afrika komen hier meestal grootschalige plantages voor. Naast Brazilië zijn Ecuador, Colombia en Mexico eveneens belangrijke producerende landen. In de Caraïben is de Dominicaanse Republiek de voornaamste, andere zijn Haïti, Jamaica, Cuba, Trinidad en Tobago en Grenada.
- Met ongeveer 14,9 % van de totale wereldproductie is ook Zuid-Oost-Azië een belangrijke speler. Indonesië en Maleisië zijn hierbinnen de koplopers. Ook in deze landen gebeurt productie in grote, geïndustrialiseerde bedrijven.
Alles samen zorgen deze landen voor een productie van 3,5 miljoen ton cacaobonen per jaar.
Gewone cacao, gewonnen uit de Forastero variëteit van de cacaoboom, omvat 95 % van de wereldproductie. Fijne cacao, gewonnen uit de Criollo en Trinitario variëteiten, bedragen slechts 5 % van de wereldproductie.
Er is kritiek op de wijze van produceren van cacao, specifiek het gebruik van (kind)slavernij op de plantages. In Nederland is deze discussie aangewakkerd door het RVU televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde. Onder het merk Tony's Chocolonely wordt door medewerkers van dit televisieprogramma gegarandeerd slaafvrije chocoladerepen verkocht.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- Website van World watch over chocolade
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Cocoa van Wikimedia Commons. |
|
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Theobroma cacao op Wikimedia Commons. |
