Cyberpesten

Cyberpesten, digitaal pesten of digipesten is het pesten via internet. Dit gedrag komt zowel tussen kinderen en tieners thuis en op school als tussen collega's op het werk voor.

Definitie

Men kan op iemand op verschillende manieren gaan cyberpesten. Het gaat om kwetsende, bedreigende e-mails of bedreigingen via chatprogramma's als MSN of Hyves. Men kan ook beledigende foto's, video's of persoonlijke gegevens van het slachtoffer op het internet of op sociaalnetwerksites plaatsen (cyberbaiting) zoals Facebook en Twitter. Dan is er sprake van cyberstalking, waarbij één of meerdere daders doelbewust een slachtoffer lastig blijft vallen en er kan op fora en vrij bewerkbare pagina’s, zoals Wikipedia, beledigende of bedreigende informatie geplaatst worden.

Kenmerken

• Cyberpesten gebeurt vaak anoniem. De daders voelen zich veilig, ongenaakbaar en onherkenbaar, waardoor ze weinig terughoudend zijn.
• Cyberpesten is ernstiger dan "gewoon" pesten, omdat dader en slachtoffer niet in direct contact met elkaar staan, maar enkel via de computer verbonden zijn. Ook worden hierdoor grenzen verlegd en gaat de dader verder. De dader voelt zich niet geremd, waardoor meerdere mensen het te weten komen.
• Niet enkel fysiek of sociaal dominante personen doen aan cyberpesten. Door zijn kennis over het internet voelt de dader zich vaak machtiger dan het slachtoffer en denkt dan 'veilig achter de computer' zijn slag te mogen slaan.
• Het slachtoffer voelt zich onveiliger dan bij gewoon pesten want hij is nergens vrij; niet op het werk, school of thuis.
• De impact van cyberpesten is groter dan bij gewoon pesten, want er zijn veel meer toeschouwers door het medium internet.
• Cyberpesten is niet terug te draaien – vaak blijven de gegevens op internet gewoon bestaan, zodat het slachtoffer er jaren nadien nog mee geconfronteerd kan worden. Werkgevers die via internet informatie over sollicitanten opzoeken, kunnen bij hun zoektocht ook cyberpesten tegenkomen, waardoor zij zich misschien minder geroepen voelen om de gepeste persoon in dienst te nemen.
• Slachtoffers, daders en derden die er mee te maken hebben staan hierover vaak niet open.

Incidentie

Uit Belgisch onderzoek is gebleken dat één op de tien jongeren gepest wordt via het internet. Volgens een onderzoek in Nederland waarin vijfhonderd tieners ondervraagd werden, komt het voor op vier van de tien scholen. Ook via bedrijfsservers worden werknemers slachtoffer van pestgedrag door collega’s. Het venijnige hiervan is dat cyberpesten anoniem gebeurt, waardoor het harder is dan gewoon pesten en bedreigender is voor het slachtoffer, terwijl de dader geheim en buiten schot blijft. Ook weten ouders, leerkrachten en werkgevers niet wat er aan de hand is.

Preventie op school

Ouders en leerkrachten spelen bij het tegengaan van cyberpesten een belangrijke rol. Door het kind te begeleiden bij het surfen op internet en er voor te zorgen dat zij/hij het meldt als er dingen gebeuren die niet goed zijn, ben je goed op de hoogte. Ook voorlichting over hoe om te gaan met wachtwoorden, persoonlijke gegevens en het plaatsen van informatie is belangrijk. Maak de kinderen duidelijk dat de cyberpester gevonden kan worden. Ouders en leerkrachten kunnen je hierbij helpen. Leg uit dat het strafbaar is om bedreigingen te uiten of te schelden via internet en dat je ook niet anoniem zomaar je gang mag gaan. Leerkrachten hebben in hun lessen een voorlichtende functie over wat internet is. Bovendien kan het cyberpesten meegenomen worden in de anti-pestprotocollen en lessen hier over. Bij geconstateerd wangedrag kan via de schoolservers de vandaal opgespoord worden en via een internetprotocol kunnen regels gegeven worden.

Een belangrijk onderdeel in de preventie van cyberpesten is de verantwoordelijkheid van de leerlingen. Stel hen verantwoordelijk voor hun daden en geef sancties nadat je de mogelijke gevolgen benoemd hebt. Spreek regels af over hoe om te gaan op internet en help jongeren de consequenties te begrijpen en leer hen dat pesten geen spel is maar een realiteit waarvan vele handelingen strafbaar zijn. Voor ouders en leerkrachten geldt dat interesse tonen voor wat kinderen/leerlingen doen op internet essentieel is. Zo weet je wat er gebeurt en kan je helpen indien nodig. Met blokkades en beveiligingen van school en thuiscomputers bij digitaal geweld kun je veel problemen voorkomen. En uiteraard hoort bij een goed internetprotocol op scholen dat er een meldregeling is en dat uit de meldingen ook serieuze actie volgt.

Preventie op de werkplek

Een bedrijf kan via pestprotocollen en met behulp van de bedrijfsvertrouwenspersoon handelen volgens richtlijnen. Hierbij is voorlichting essentieel. Er is een verschil tussen practical jokes en het stelselmatig blijven belagen via internet van een medewerker. Bedrijven kunnen leren van de manier waarop scholen omgaan met het probleem. Een pestende werknemer is te vergelijken met een pestende scholier. Een bedrijf dient zich er van bewust te zijn dat een pester een negatieve invloed heeft op de bedrijfscultuur en -resultaten en dat cyberpesten extra bedreigend is voor mensen.

Zie ook

• Bezemen
• Centrum voor Algemeen Welzijnswerk

Externe links

• Belgische Cyberpestensite met educatief materiaal
• Digitale brochure "Wetgeving Cyberpesten"
• Site met lesmateriaal over oa cyberpesten voor èn door docenten van primair en voortgezet onderwijs
• Site over omgangsvormen op internet, met ervaringen van leerlingen en door hen gemaakt lesmateriaal
• Site waar ouders en docenten terechtkunnen met vragen over het begeleiden van kinderen op internet

Bibliografie

• http://www.clicksafe.be/jongeren/?q=cyberpesten

Wikibooks

Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Onderwijstechnologie/ICT en jongeren.