Feromoon

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een feromoon is een chemische stof die boodschappen overbrengt tussen individuen van eenzelfde soort. Signalen tussen verschillende soorten worden anders genoemd, afhankelijk van hun functie, bijvoorbeeld allomonen.

Een bekend voorbeeld bij mens is dat van een groep vrouwen die gedurende een paar maanden dicht op elkaar wonen. Hun menstruatiecycli hebben dan de neiging synchroon te gaan lopen, waardoor alle vrouwen uiteindelijk tegelijk menstrueren.

Bij dieren werken feromonen sterker. Een mottenmannetje bijvoorbeeld kan de feromonen van een mottenvrouwtje dat een mijl van hem verwijderd is nog ruiken. Hij zal dan alle bezigheden staken, om het vrouwtje op te zoeken en met haar trachten te paren. Bij veel insecten spelen feromonen een zeer belangrijke rol. Zelfs sommige planten kunnen elkaar door vluchtige chemicaliën laten weten dat ze bijvoorbeeld door insecten worden aangevreten. Ook natuurlijke vijanden van de planteneters worden wel eens door dergelijke geurstoffen aangetrokken.

Zoogdieren en reptielen nemen feromonen waar door het zogenaamde vomeronasale orgaan of het orgaan van Jacobson. Bij mensen is dit orgaan ook in de neusholte aanwezig maar het is weinig ontwikkeld.

Onderzoek bij muizen heeft laten zien dat vrouwtjes die geen feromonen kunnen waarnemen zich als mannetjes gaan gedragen^[1].

[bewerken] Onderscheiden van feromonen

• Primerferomonen
  deze feromonen hebben invloed op metabole of morfogenetische activiteit en zijn onomkeerbaar. Een voorbeeld is de koninginnestof van de honingbij die de ontwikkeling van de ovaria bij de werksters onderdrukt.
• Releaserferomonen
  deze feromonen zijn omkeerbaar en wekken rechtstreeks een bepaald gedragspatroon op:
  • Seksferomonen
  • Verzamelferomonen
  • Alarmferomonen
  • Spoorvolgferomonen
  • Eilegremmende feromonen
  • Dispersieferomonen
  • Agressieferomonen
  • Nestbouwferomonen
  • Territoriumferomonen
  • Herkenningsferomonen
  • e.v.a.