Gaza

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Gaza
غزة
Plaats in Palestijnse Autoriteit
Gaza غزة
Situering
Gouvernement	Gaza
Coördinaten	31°30'N 34°27'E
Algemeen
Oppervlakte	151 km²
Inwoners (2006)	409.680
Afbeelding:Gaza-City.jpg
De skyline van de stad Gaza
Azië

Gaza (Arabisch: Raza - غزة; Hebreeuws: 'Aza – עזה) is de belangrijkste stad in de Gazastrook. Ter onderscheiding van de Gazastrook wordt de stad ook wel geduid als Gaza-stad, Gazastad of Gaza City.

De bevolking van Gaza bedraagt ongeveer 400.000 mensen. In de agglomeratie wonen zo'n 600.000 mensen. Gaza valt sinds 1995 onder het bestuur van de Palestijnse Autoriteit. In Gaza is een kantoor van de Palestijnse Autoriteit gevestigd.

Gaza was in de 12e eeuw v.Chr. een van de Pentapolis, de vijf belangrijkste kuststeden van de Filistijnen.

[bewerk] Geschiedenis

[bewerk] Laat bronstijd onder Egypte

Gaza heeft een zeer lange geschiedenis; de eerste referentie naar de (oude) stad kwam van de Egyptische farao Thoetmoses II in de 15e eeuw v.Chr. Onder Echnaton werd rond 1400 v.Chr. het Kanaänitisch gebied ingedeeld in drie Egyptische hoofdprovincies: twee in Syrië en een in Palestina met Gaza als hoofdstad. Egypte werkte met functionarissen ter plaatse uit eigen streek.

[bewerk] Vroeg ijzertijd onder Egypte

In 1187 v.Chr. was er een poging tot invasie van Egypte door de Zeevolken, waaronder de P-r-s-t, de Filistijnen. Bij tegenaanvallen van de farao werd het gedeelte van het oude Kanaän dat later Israël en Judah zou worden vernietigd. In Medinet Habu zijn hierover inscripties van Ramses III te vinden. Later mochten deze volken (Filistijnen, Tjekker en mogelijk ook Denyen) zich aan de kustweg vestigen ("De weg van de Filistijnen"). Gaza, Ashdod, Ekron, Gath en Ashkelon vormden samen de Pentapolis, dat waren de vijf bekendste Filistijnse steden. Deze Pentapolis vormden een liga onder leiding van een seren (opperhoofd). Ze vertonen een archeologisch verband met de Myceense cultuur. Zij namen de lokale Kanaänitische cultuur aan, maar ook Indo-Europese invloed blijkt uit een aantal Filistijnse woorden.

In 1150 v. Chr leidden interne strubbelingen in Egypte tot terugtrekking van hun garnizoenen uit Beth Shean, de Jordaanvallei, Megiddo en Gaza.

[bewerk] Bijbelse of midden ijzertijd onder Assyrië

Ook in bijbelse tijden was Gaza nog een stad van de Filistijnen. In 734 v.Chr. volgde in het Koninkrijk Israël legeraanvoerder Pekach Pekachja op als koning en maakte een coalitie met Damascus, Ammon, Moab, Edom en enkele oude Filistijnse stadstaten. Maar de Assyrische Tiglatpileser III kwam terug langs de Filistijnse kust tot Gaza, waar hij garnizoen legde.

In 670 v.Chr. werd Yurza, een Kanaänietische stad (nu Tell Jemmeh) 10 km zuid van Gaza, op de zuidelijke oever van de Besor-rivier, "Arsa bij de beek van Egypte" volgens Esarhaddon, door hem als garnizoenplaats veroverd en ingenomen als onderdeel voor zijn invasie in Egypte. Het eerste kwart van de 7e eeuw v.Chr. bleef dit een belangrijk Assyrisch administratief centrum.

[bewerk] Hellenistische periode

Strand van Gaza

Ptolemaeus I en Seleucus I Nicator verslaan in 312 v.Chr. Demetrius Poliorcetes, de zoon van Antigonus.

In 145 v.Chr. werd Gaza veroverd door Jonathan Makkabeüs (broer van Judas Makkabeüs).

Later heroveren de Nabateeërs de stad en maken haar tot hun havenstad.

[bewerk] Romeinse periode

Gaza werd helemaal herbouwd in de tijd van Herodes I.

[bewerk] Middeleeuwen

Het werd in 635 veroverd door de islamitische Arabieren, en in de 12e eeuw werd de stad dan weer door de kruisvaarders veroverd en vervolgens herveroverd door de Arabieren onder leiding van Saladin in 1187.

Het Ottomaanse Rijk veroverde Gaza in de 16e eeuw en bleef de stad onder haar controle houden tot de Eerste Wereldoorlog.

[bewerk] Moderne tijd

In de Slag van Gaza van november 1917 versloeg het Britse leger onder generaal Edmund Allenby de Ottomanen.

In het verdelingsplan (Resolutie 181) van de Verenigde Naties werd Gaza toegewezen aan de Arabieren. Echter, tijdens de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 werd Gaza veroverd en bezet door Egypte. In de Zesdaagse Oorlog van 1967 werd de stad door Israël veroverd en bezet.

Gaza ontbeert een zeehaven, die met financiële middelen uit Nederland en Frankrijk werd bekostigd, maar door Israël herhaaldelijk is platgebombardeerd. Volgens Israël om wapensmokkel te voorkomen en volgens de Palestijnen om hun economie te verzwakken.

In de jaren 2000-2005 viel het Israëlische leger geregeld Gaza-stad binnen, met name de wijk Zetoun. Hier bevinden zich volgens het Israëlische leger veel illegale werkplaatsen waar munitie of wapens gemaakt worden, waaronder Kassam raketten die geregeld op Israëlische steden en dorpen worden afgevuurd. In augustus 2005 trok Israël zich definitief terug uit de Gaza-strook.

In juni 2007 veroverde Hamas na een interne oorlog met Fatah de Gazastrook, inclusief Gaza-stad en verklaarde Gaza als "bevrijd". Veel aanhangers van Fatah vluchtten naar Egypte en de Westelijke Jordaanoever.

Ook bevindt zich in de stad de zogenaamde Martelarenbegraafplaats, de begraafplaats waar al eeuwenlang inwoners worden begraven, die gestorven zijn in oorlogen om de stad.