Getijdegolf
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Een getijdegolf is een getijdefenomeen waarbij het voorste gedeelte van het binnenkomende getij (de vloed) een golf vormt die in een rivier of smalle baai tegen de stroom in gaat. Zodoende is het een echte vloedgolf, niet te verwarren met een tsunami.
Getijdegolven vinden op relatief weinig locaties wereldwijd plaats plaats, en dan meestal op plaatsen met een groot verschil tussen eb en vloed (meer dan 6 meter), en waar het binnenkomend getij wordt getrechterd vanuit een brede baai naar een smallere rivier of baai. De trechtervorm verhoogt niet alleen het getij, het kan ook de duur van de vloed verkorten, zodat de vloed plaatsvindt als een plotselinge verhoging van het waterpeil.
Getijdegolven zijn er in verschillende vormen, van een eenzame brekende golf tot een geleidelijke golf die gevolgd wordt door een trein van kleinere golven. Grote getijdegolven kunnen gevaarlijk zijn voor de scheepvaart, maar maken ook riviersurfen mogelijk.
Rivieren die bekend zijn om hun getijdegolven zijn onder andere:
[bewerk] Azië
- Brahmaputra, India, Bangladesh
- Indus, Pakistan
- Qiantang Jiang, China, welke 's werelds grootste getijdegolf heeft, tot 9 meter hoog, met een snelheid van maximaal 40 kilometer per uur.
- Batang Lupar of Lupar Rivier, bij Sri Aman, Maleisië. De getijdegolf heet daar benak.
[bewerk] Zuid-Amerika
- Amazone in Brazilië, tot 4 meter hoog, met een snelheid van maximaal 25 kilometer per uur. Lokaal bekend als de pororoca.
- Mearim Rivier in Brazilië.
- Araguari Rivier in Brazilië.
[bewerk] Noord-Amerika
- Petitcodiac Rivier in de Fundybaai, New Brunswick, Canada, vroeger de grootste getijdegolf in Noord Amerika, meer dan 2 meter hoog. Nu slechts nog een rimpeling door wegenaanleg en dichtslibbing.
- Shubenacadie Rivier, ook bij de Baai van Fundy, Nova Scotia. Wanneer de getijdegolf aankomt worden lege rivierbeddingen gevuld. De golf is hoger en sneller in de smalste riviertjes die uitkomen in de baai. De getijdegolf heeft aan enkele toeristen in de lege rivierbeddingen het leven gekost.
- Turnagain in Cook Inlet, Alaska. Tot 2 meter hoog en 20 kilometer per uur.
[bewerk] Europa
- Severn, Wales / Engeland tot 2 meter hoog.
- Trent, de Aegir, tot 1,5 meter hoog.
- Dordogne, Frankrijk
- Garonne, Frankrijk
- Seine, Frankrijk, had een grote getijdegolf, genaamd de mascaret, tot de jaren 60, maar sindsdien is de golf praktisch verdwenen door baggeren.
- Saltstraumen bij Bodø, Noorwegen, dit is echter geen getijdegolf maar naar men zegt de sterkste getijdestroom ter wereld.
[bewerk] Australië
- Daly, Noordelijk Territorium, Australië
