Guts

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie voor het frisbeespel het artikel Guts (frisbeespel).
Drie verschillende gutsen, elk zijn eigen toepassing
Een pokhouten fleshamer en verschillende gutsen; de vierde van links is een burijn en de laatste drie zijn verkropte gutsen
Gutsjes voor linoleumsnijden

Een guts is een gootvormige steekbeitel van staal, waarmee materiaal zoals hout of linoleum kan worden weggesneden of gestoken.

Houtsnijgutsen[bewerken]

Houtsnijgutsen zijn er in twee hoofdtypen: de steekguts en de vermetguts[1]. Een steekguts is aan de holle binnenzijde geslepen en wordt gebruikt om strak gaten af te steken. Een vermetguts is aan de bolle achterkant geslepen en wordt gebruikt om gootvormige groeven en holstaande vlakken te snijden. Verder kan een guts nog 'verkropt' zijn uitgevoerd, wat wil zeggen dat het blad van de guts niet alleen overdwars gekromd is, maar dat het blad ook over de lengte een kromming vertoont. Deze gutsen worden gebruikt voor de moeilijk toegankelijke plekken.

Draaigutsen[bewerken]

Een guts kan met een steel of heft als handgereedschap gebruikt worden, maar ook onderdeel van een machine uitmaken, zoals bij een houtdraaibank. Deze draaigutsen zijn over het algemeen vermetgutsen. Ze zijn aan de buitenzijde geslepen en vaak vertoont ook de voorzijde van het snijvlak een lichte kromming. Voor een beter houvast heeft een draaiguts een extra lang heft. Meestal wordt de guts gebruikt voor het eerste grove werk. De afwerking wordt meestal gedaan met een beitel, of met een guts of beitel die een speciaal profiel heeft.

De guts wordt tijdens het werken botter, en moet daarom regelmatig geslepen worden. Bij een draaibank kunnen gutsen en beitels warm worden, en daardoor zullen ze sneller bot worden, afhankelijk van de hardheid van het metaal, en van het hout waarin gewerkt wordt.

Linoleumgutsen[bewerken]

Voor linoleumsnijden zijn er speciale kleine gutsjes, die in een houder voor kroontjespennen geschoven kunnen worden.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. ISBN 90 5997 033 0.