Mammogram

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mammografie van de rechterborst
Mammografie

Een mammogram of mammografie is een afbeelding van de borstklier door middel van röntgenstraling (van mamma - borst, grafein- schrijven). Een mammogram wordt onder andere veel gebruikt voor het opsporen van borstkanker.

Hiermee is het mogelijk om een aantal tumoren en cysten van de borstklier op te sporen. Een dergelijk onderzoek geeft echter nooit een zekere diagnose. Bovendien leiden mammografieën tot een overdiagnose van borstkanker. Circa 30 procent van de "borstkankers" die met mammografieën ontdekt worden blijken goedaardig te zijn en leiden tot onnodige ingrepen.[1] Mammografieën zijn moeilijk te interpreteren. Voor veel artsen is het moeilijk om het onderscheid te maken tussen tumoren die dodelijk zijn wanneer ze niet behandeld worden, en goedaardige tumoren die niet behandeld zouden moeten worden.

In Nederland wordt aan vrouwen tussen bepaalde leeftijdsgrenzen (50-75 jaar) tweejaarlijks de gelegenheid geboden een mammografie te laten maken in het kader van een bevolkingsonderzoek voor vroegtijdige opsporing van borstkanker. Aan het nut hiervan wordt getwijfeld. In een Zweeds onderzoek werd geconcludeerd dat grootschalige mammografische screenings op borstkanker geen levens hebben gered, ook al daalt het sterftecijfer aan deze ziekte sinds 1972 geleidelijk. De mammografie is pas veel later geïntroduceerd.[2]

Nederland is een van de landen waar borstkanker het meest in de wereld voorkomt.

Inhoud

[bewerken] Procedure

Bij het voelen van een knobbeltje in de borst is een mammografie over het algemeen het eerst in aanmerking komende nadere onderzoek. In veel ziekenhuizen zijn speciale mammografie-spreekuren waarbij in dezelfde sessie meteen ook een echografie en eventueel zelfs een proefpunctie kan worden verricht, zodat de periode van (soms martelende) onzekerheid voor de patiënten zo kort mogelijk duurt.

Gevonden afwijkingen kunnen door middel van echografie nader worden onderzocht en door biopsie worden bemonsterd. Als bij de biopsie inderdaad een monster van het verdachte weefsel wordt verkregen geeft deze laatste techniek de meeste zekerheid.

Bij een mammografie wordt gebruikgemaakt van röntgenapparatuur. Tijdens een mammografie gaat de patiënte met ontbloot bovenlichaam voor het röntgenapparaat staan. De röntgenlaborant legt de borst op een steunplaat, waarna de borst zo plat mogelijk wordt aangedrukt door een andere plaat. Dit kan onaangenaam of zelfs pijnlijk zijn maar is nodig om een optimale beeldkwaliteit te krijgen. Van elke borst worden één of meerdere foto's gemaakt. Hoeveel foto's doorgaans gemaakt worden hangt af van onder andere de grootte van de borsten.

[bewerken] Risico's

Bij vrouwen met een genetische of familiaire predispositie voor borstkanker geeft de straling die wordt opgelopen bij de mammografie een significant hoger risico op borstkanker.[3] Om deze reden moet bij deze groep extra voorzichtig omgegaan worden met mammografie, met name wanneer zij nog jong zijn.

Mammogrammen zijn minder effectief bij het ontdekken van tumoren bij jonge vrouwen. Met name bij vrouwen in de leeftijd van 20 tot 50 jaar, waarvan het klierweefsel vaak nog compact is, kan dit leiden tot foutief-positieve uitslagen, wat aanleiding kan geven tot onrust en kan leiden tot onnodige biopsie.[4] In de leeftijdscategorie 40 tot 50 jaar is het voordeel van mammografie nog relatief klein ten opzichte van de risico's. Om deze reden adviseerde een amerikaanse wetenschappelijke adviescommissie in 2009 dat mammografie niet automatisch vanaf het veertigste levensjaar moest plaatsvinden en dat artsen de risico's en voordelen met hun patiënten zouden moeten bespreken.[4] Mammografie is zinvoller bij oudere vrouwen omdat borstweefsel bij het ouder worden verandert, maar ook bij deze categorie komen behoorlijk hoge percentages foutief-positieve (vals positive) uitslagen voor. In een Nederlands onderzoek bleek 60% van alle afwijkende mammografieën in deze leeftijdscategorie vals-positief.[5]

[bewerken] Alternatieven

Een alternatieve borstkankertest, genaamd "niet-invasieve digitale thermografie" kan met name bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn, en die nog compact klierweefsel hebben, een bruikbaar alternatief zijn.[6][7] Ook bij vrouwen met borstprotheses, voor wie mammografie problemen oplevert, zou deze onderzoeksmethode een zinvol alternatief kunnen zijn. De uitvinders van deze techniek hebben van het ministerie van VWS de sociale innovatie prijs gekregen.[8][9]

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons
Bronnen, noten en/of referenties
  1. ↑ In de Verenigde Staten van Amerika hebben ongeveer 1,3 miljoen vrouwen in de afgelopen 30 jaar onterecht de diagnose borstkanker gekregen. Dat wil zeggen dat de tumoren die bij deze vrouwen tijdens een screening ontdekt werden, nooit tot klinische symptomen geleid zouden hebben. In 2008 ging dat om 70.000 gevallen, bijna een derde (31%) van alle borstkankerdiagnoses van dat jaar. Bron: (en) Bleyer A, Welch HG. Effect of three decades of screening mammography on breast-cancer incidence. N Engl J Med. 2012 Nov 22;367(21):1998–2005. PMID 23171096.
  2. ↑ Het sterftecijfer van borstkanker is al sinds 1972 langzaam aan het dalen en is sindsdien in hetzelfde tempo blijven dalen. De invoering van mammografische screening kwam pas veel later en was in 1997 het meest grootschalig. De dalende trend van het sterftecijfer vertoont geen enkele invloed van die invoering. Bron: (en) Autier P, Koechlin A, Smans M, Vatten L, Boniol M. Mammography screening and breast cancer mortality in Sweden. JNCI Journal of the National Cancer Institute. 2012 Jul 18;104(14):1080–93. PMID 22811439.
  3. ↑ (en) Jansen-van der Weide MC, Greuter MJ, Jansen L, et al. Exposure to low-dose radiation and the risk of breast cancer among women with a familial or genetic predisposition: a meta-analysis. (2010) Eur Radiol 20:2547-2556. PMID 20582702 gratis volledige artikel. Uit deze studie blijkt dat vrouwen met een hoog risico op borstkanker een 1,5 keer grotere kans op borstkanker hadden wanneer zij mammografie hadden ondergaan dan hoog-risico-vrouwen die geen mammografie hadden ondergaan. Hoog-risico-vrouwen die meer dan vijf mammografieën hadden ondergaan of (de eerste) mammografie vóór het twintigste levensjaar hadden ondergaan hadden zelfs 2,5 keer zoveel kans op borstkanker.
  4. ↑ a b (en) Madison Park, CNN - Fewer mammograms being done, studies show. 2 mei 2011. Sindsdien is het aantal mammografieën in de VS gedaald.
  5. ↑ (en) van der Steeg AFW, Keyzer-Dekker CMG, De Vries J, Roukema JA. Effect of abnormal screening mammogram on quality of life. Br J Surg. 2011 Apr;98(4):537–42.
  6. ↑ (en) Salhab M, Al Sarakbi W, Mokbel K. The evolving role of the dynamic thermal analysis in the early detection of breast cancer. (2005) Int Semin Surg Oncol 2:8. PMID 15819982 gratis volledige artikel.
  7. ↑ (en) Wishart GC, Campisi M, Boswell M, et al. The accuracy of digital infrared imaging for breast cancer detection in women undergoing breast biopsy. (2010) Eur J Surg Oncol 36:535-540. PMID 20452740 gratis volledige artikel.
  8. ↑ (nl) Ministerie van VWS - Vernieuwingsprijs voor borstkanker-opsporing. 30 september 2009
  9. ↑ (nl) Tiseno. De innovatieve manier voor borstkankeronderzoek

Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mammogram&oldid=35492973"