Nieuwe Kerk (Groningen)
De Nieuwe Kerk is een protestantse kerk in de stad Groningen, gelegen op het Nieuwe Kerkhof in de Hortusbuurt.
[bewerken] Beschrijving
Na de Reductie van Groningen in 1594 ontstonden er al snel plannen om de stad fors uit te breiden. De eerste plannen dateren van 1608, maar pas in 1625 kwamen de nieuwe vestingwerken klaar.
In de nieuwe uitleg moest ook een nieuwe kerk komen. Met de bouw ervan is begonnen in 1660 naar voorbeeld van de Noorderkerk in Amsterdam. De Nieuwe Kerk is de eerste kerk in Groningen die werd gebouwd voor de protestantse eredienst (de Martinikerk en de Der Aa-kerk waren van oorsprong katholieke kerken). De Nieuwe Kerk is gebouwd in Renaissancestijl met een plattegrond in de vorm van een Grieks kruis; in de oksels zijn driehoekige woningen gebouwd. Het kruis wordt bekroond met een kleine vieringtoren.
Overigens was er op het nieuwe kerkhof al een begraafplaats. Hier werden vroeger de pestdoden begraven (toen dus nog buiten de stad). Inmiddels heeft de begraafplaats plaatsgemaakt voor een grasveld met oude bomen.
Het orgel in de Nieuwe Kerk is gebouwd door J.W. Timpe in 1831, naar een ontwerptekening van P. van Oeckelen. Dit is opmerkelijk, omdat Van Oeckelen het orgelmakersvak waarschijnlijk juist bij Timpe geleerd heeft. Bij het ontwerpen van het front heeft Van Oeckelen zich klaarblijkelijk laten inspireren door het beroemde front van het Christian Müller-orgel in de Grote of Sint-Bavokerk te Haarlem, gelet op sommige details. Later werkten P. van Oeckelen en J. Doornbos aan het orgel, waarbij de dispositie enigszins werd gewijzigd. In de periode 1976-1980 is het gerestaureerd door de firma Ernst Leeflang. Een tweede grote restauratie volgde in 2008-2009. Het bezit 42 registers, verdeeld over Hoofdwerk, Rugwerk, Bovenwerk en Pedaal. Het bevindt zich op de orgelgalerij aan de westzijde van de kruisvormige kerk.
De naam van de kerk is een verwijzing naar de Sint-Walburgkerk. Oorspronkelijk heette het kerkhof ook het nieuwe Sint-Walburgkerkhof.
