Pañña

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dhamma wiel

Boeddhisme

Concepten
Geschiedenis
Stromingen
Geschriften
Personen
Tempels
Devotie
Per land
Termen
Van A tot Z
Dhamma wiel

Pañña (Pali; Sanskrit Prajna) voor wijsheid of inzicht. Het is één van de paramita's binnen het theravada-boeddhisme.

Betekenis[bewerken]

Pañña is een onderdeel van het achtvoudige pad. Het omvat zowel juist inzicht als juiste bedoelingen. Juist inzicht wil zeggen inzicht inde drie karakteristieken: dukkha, anatta, anicca, oftewel onbevredigendheid, het ontbreken van een onveranderlijke essentie, en de onbestendigheid van alles dat bestaat. Dit inzicht vormt een aanzet tot het volgen van de boeddhistische weg en te ontsnappen aan het "rad van wedergeboorte", de cyclus van reïncarnaties.

In het Mahayana-boeddhisme neemt prajna een centrale positie in, naast karuna, mededogen. De nadruk ligt op sunyata, de leegte of essentieloosheid van alles dat bestaat. Deze nadruk manifesteert zich in de prajna-paramita soetras, zoals de hartsoetra en de diamantsoetra. De filosofische uitwerking hiervan wordt gegeven door Nagarjuna in zijn madhyamaka-filosofie. Het Chinese boeddhisme benadrukt daarnaast prajna als inzicht in de Boeddha-natuur, de verlichte geest die in elk levend wezen aanwezig is.

Drie stadia van wijsheid[bewerken]

S.N. Goenka onderscheidt drie stadia van pañña[1]:

  1. Suta-mayã pañña - ontvangen wijsheid. Dit is wijsheid die men verkrijgt via anderen, door onderricht over dukkha, anatta en anicca.
  2. Cintã-mayã pañña - wijsheid door eigen reflectie. Dit is wijsheid die men verkrijgt door het zelf onderzoeken, overdenken en ervaren of de leerstellingen over dukkha, anatta en anicca kloppen.
  3. Bhãvanã-mayã pañña - wijsheid vanuit vipassana-meditatie. Het is het direct ervaren van de werkelijkheid van dukkha, anatta en anicca door het beoefenen van aandachtsmeditatie.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Verder lezen[bewerken]

  • Harvey, Peter (1995), An introduction to Buddhism. Teachings, history and practices. Cambridge: Cambridge University Press
  • Schumann, Hans Wolfgang (1997), Boeddhisme. Stichter, scholen en systemen. Rotterdam: Asoka
Bronnen, noten en/of referenties
  1. William Hart (2004), Het leven als kunst met Vipassana-Meditatie. Zoals onderwezen door S.N. Goenka. ISBN 9022538494. Pagina 133