Paardenkracht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

De paardenkracht (afgekort als pk, soms als CV van Cheval Vapeur) is een verouderde eenheid van arbeidsvermogen. Het was het arbeidsvermogen dat een gemiddeld paard langdurig kon leveren — bijvoorbeeld voor het aandrijven van een rosmolen. De naam paardenkracht is verwarrend, want het is niet een eenheid van kracht maar van vermogen. De Engelse naam horse power (afgekort HP) heeft die verwarring niet.

De paardenkracht werd later gedefinieerd als het vermogen dat nodig is om een last van 75 kilogram stapvoets te hijsen (dat wil zeggen met een snelheid van 1 meter per seconde, oftewel 3,6 kilometer per uur). Bij een valversnelling van 9,80665 m/s² geldt dus het volgende:

1 pk = 75 kg * 1 m/s * 9,80665 m/s² = 735,49875 ~ 735,5 watt

1 pk komt dus overeen met ongeveer 0,735 kW, en 1 kW met ongeveer 1,36 pk.

Het vermogen van stoommachines en later ook dat van motoren werd vroeger in pk's uitgedrukt. Maar de pk (en alle andere nationale aanduidingen voor paardenkracht, zoals HP, PS en CV) zijn tegenwoordig vervangen door de SI-eenheid kW (kilowatt), hoewel men in advertenties voor auto's en in het algemeen de term nog steeds bezigt.

Een Nederlandse paardenkracht (pk) is exact dezelfde als de Duitse Pferdestärke (PS), terwijl de Engelse horse power (hp) iets groter is: 1 horse-power = 1 HP = 550 ft.lbf/s ~ 745,7 watt. Dit verschil is het gevolg van het gebruik van verschillende basiseenheden (1 foot = 0,3048 m en 1 pound = 0,4536 kg, in de plaats N = newton met standaard g = 9,80665 m/s²), en van een andere definitie.

[bewerk] Verschillende manieren van meten

Het vermogen van auto's en motorfietsen wordt vaak in pk uitgedrukt, maar de opgegeven getallen kunnen misleidend zijn. Als men het vermogen direct aan de krukas meet, zal het vermogen hoger uitvallen dan als men het aan de wielen meet. Motoren worden dan ontdaan van de dynamo, versnellingsbak, hydraulische pompen en andere zaken die extra door de motor worden aangedreven. Daarnaast wordt de motor op een zeer gunstige manier afgesteld. Op die manier wint men het meeste vermogen. Ook is het bij buitenboordmotoren achter boten in veel landen (inclusief Nederland) gebruikelijk om op de achterkant van de motor het vermogen ervan in pk aan te geven.

Verschilende methodes: