Tatankacephalus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Tatankacephalus cooneyorum is een ornitischische dinosauriër, behorend tot de groep van de Ankylosauria, die tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige Montana.

De soort is in 2009 benoemd en beschreven door William L. Parsons en Kirsten Parsons. De geslachtsnaam is afgeleid van Oglala tatanka, "bizon", en Klassiek Grieks kephalè, "hoofd", een verwijzing naar de bolle kop als bij een bizon. De soortaanduiding eert het gezin van John Patrick Cooney.

Het fossiel werd opgegraven in 1996, 1997 en 1998 in het gebied van de Middle Dome in Wheatland County. De vindplaats was maar drie meter in het vierkant; de rotsen behoren tot de Cloverlyformatie uit het Aptien-Albien, ongeveer 110 miljoen jaar oud. Het holotype, MOR 1073, bestaat uit een licht beschadigde schedel, zonder onderkaken, die in verschillende fragmenten is teruggevonden. Daarnaast zijn nog wat ribben, twee losse beenplaten van het huidpantser en een tand geborgen. Het exemplaar was volwassen.

Volgens de beschrijvers is de schedel niet vervormd en maakt dit het mogelijk een onderscheid te maken met de in dezelfde formatie voorkomende ankylosauriër Sauropelta, hoewel de schedel daarvan slecht bekend is. Hij heeft een geschatte totale lengte van 32 centimeter. Het puntje van de snuit ontbreekt en ook het tanddragende deel van de bovenkaken. De kop is bollend en loopt van achteren laag af. Ook het achterhoofdsgat is omlaag gericht, zodat de kop met de snuit naar de grond gehouden werd. Op het achterhoofd is een grote doorlopende beenrichel. De oogkassen zijn rond. De schedel is bedekt met vele aangegroeide huidverbeningen. Eén daarvan, op het jukbeen, draagt een uitstekende richel, een uniek kenmerk of autapomorfie van de soort. De losse tand is een centimeter hoog en breed en draagt links en rechts vijf kartelingen. Een verbrede tandbasis zoals bij de meeste ankylosauriden ontbreekt. De lege tandkassen in de schedel laten zien dat de tanden vrij ver uit elkaar stonden. Van de twee losse beenplaten of osteodermen is er één intact; die heeft een lengte van 137 en een breedte van 115 millimeter. Hij is hol en kegelvormig.

Volgens een voorlopige kladistische analyse van de beschrijvers behoort Tatankacephalus tot de Ankylosauridae (terwijl Sauropelta een nodosauride is) en is daarbinnen nauw verwant aan Gastonia. Hij neemt binnen de groep een vrij basale positie in, zoals blijkt uit het behoud van de tanden voor in de bovenkaken en het niet afgedekt worden van het slaapvenster door het lichaamspantser.

Tatankacephalus was een planteneter, een middelgrote ankylosauriër, met een lengte van ongeveer drie meter.

Literatuur[bewerken]

  • Parsons, W.L. and Parsons, K.M., 2009, "A new ankylosaur (Dinosauria: Ankylosauria) from the Lower Cretaceous Cloverly Formation of central Montana", Canadian Journal of Earth Sciences 46(10): 721-738. doi: 10.1139/E09-045