Ulfberht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ulfberht.png

Ulfberht is de aanduiding van een type zwaarden, dat door Vikingen (800 - 1050) werd gebruikt. De kwaliteit van het staal bleef tot na de industriële revolutie (1750 - 1900) ongeëvenaard in Europa. Het was zeer zuiver en had een hoog gehalte aan koolstof. Daardoor kon het door maliënkolders heen steken, die van een lagere kwaliteit staal waren.

Vermoedelijk zijn de zwaarden in midden-Azië vervaardigd en door de reislustige Vikingen vandaar naar Scandinavië gebracht. Ze waren licht hanteerbaar, flexibel, sterk en puntiger dan vergelijkbare zwaarden uit die tijd. Ze waren zowel beroemd als kostbaar. Ook uit die tijd, zijn veel imitatiezwaarden gevonden, vaak met een andere spelling van de merknaam. Wetenschappers zijn van mening dat alleen de zwaarden met de spelling +VLFBERH+T (let op "+T" ipv. "T+") van de befaamde hoge kwaliteit zijn. Deze naam was met losse stalen gesmede letters ingelegd in het zwaard. Het zwaard is ongeveer 91 cm lang en weegt 1,2 kg.

Zwaarden met de naam 'VLFBERHT' komen veel voor. Ze zijn vooral bekend uit grafvelden in Scandinavië en de Baltische landen. Mogelijk is het beeld van de verspreiding enigszins vertekend, omdat in onze streken in de Karolingische tijd niet vaak meer bijgiften in de graven werden meegegeven. En dat zijn nu juist graven waarin we dergelijke voorwerpen kunnen verwachten, aangezien het ijzer van gebruikte, afgedankte zwaarden door de smid opnieuw gebruikt kon worden.

De naam 'Ulfberht' is van een belangrijke wapensmid. VLFBERHT-zwaarden werden ook na zijn dood nog gemaakt. Een aantal VLFBERHT-zwaarden is waarschijnlijk lange tijd in gebruik geweest. Zo vinden we op het zwaard van Lith midden in de vlechtbanden van de kling een met koper ingelegd krukkenkruis. Waarschijnlijk is dit er later aan toegevoegd om het wapen een christelijke allure te geven.

Uit de Lek bij Wijk bij Duurstede werd in 1940 een ijzeren zwaard met een halfrond gevest opgebaggerd. Op dit zwaard is in een lichter gekleurd ijzer tussen de gedamasceerde versiering de inscriptie +ATALBALD+II aangebracht. Dit zwaard dateert uit het begin van de 10de eeuw. De naam 'Atalbald' slaat op de Utrechtse bisschop Adaboldof Odilbold (866-899). Het is niet uitgesloten dat het zwaard in onze streken vervaardigd is. Op een zwaard uit Elst komt een andere naam voor: + HILTIPREHT + ('schitterend in de strijd'). Het voorwerp dateert uit de tweede helft van de 9de eeuw. De hier besproken zwaarden worden nogal eens Vikingzwaarden genoemd. In de meeste gevallen is toeschrijving van dergelijke zwaarden aan de Vikingen twijfelachtig of zelfs onmogelijk.

Externe link[bewerken]