Alta Velocidad Española

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf AVE)
Ga naar: navigatie, zoeken
AVE logo
AVE-netwerk Februari 2013

Alta Velocidad Española, afgekort AVE, is het onderdeel van de Spaanse nationale spoorwegmaatschappij RENFE dat de hogesnelheidstreinen exploiteert. AVE is tevens de merknaam voor de hogesnelheidstreinen en de aanduiding van het materieel zelf.

Madrid – Sevilla[bewerken]

AVE-treinstel Talgo 350

De wereldtentoonstelling van 1992 in Sevilla was de aanleiding voor Spanje om mee te doen met het Europese hogesnelheidsnet. De RENFE bouwde een verbinding tussen hoofdstad Madrid en Expostad Sevilla van 574 kilometer lang. De spoorweg werd op 19 april 1992 geopend. Doorgaande treinen leggen de afstand af in 2 uur en 15 minuten.

In 2005 is er een zijtak naar Toledo in dienst gesteld. De bestaande lijn Madrid – Sevilla is op 23 december 2007 uitgebreid met een tak naar Málaga.

In tegenstelling tot de overige Spaanse spoorlijnen, die als breedspoor zijn aangelegd, is de lijn uitgevoerd in normaalspoor. Het spreekt vanzelf dat dit voor internationale verbindingen belangrijk is. Voor de treinbeheersing is gekozen voor het Duitse systeem LZB.

Voor de dienstuitvoering op deze lijn beschikt RENFE over een aantal van de TGV Atlantique afgeleide treinstellen met een maximumsnelheid van 300 km/h. Daarnaast rijden op de lijn ook Talgo 200-treinen, getrokken door een locomotief met een maximumsnelheid van 200 km/h.


HSL-viaduct in de buurt van Alora (Málaga)

Van Madrid Atocha tot Sevilla en Málaga:

  • Station Atocha
  • Aansluiting van de HSL Barcelona - Madrid.
  • Aansluiting korte HSL-tak naar Toledo.
  • Station Ciudad Real. Gelegen langs de breedspoorlijn ManzanaresMérida. Overstap mogelijk.
  • Station Puertollano. Gelegen langs de breedspoorlijn Manzanares - Mérida. Overstap mogelijk.
  • Station Córdoba. Bestaand station van het breedspoornet.
  • Splitsing HSL Málaga en HSL Sevilla gelegen in de buurt van het gehucht Veredón.

  • Station Puente GenilHerrera. Ver van de bebouwde kom.
  • Station Antequera – Santa Ana. Van hier zijn aansluitingen via een spoorbreedte-omvormer naar het breedspoornet voor de bestemmingen Granada en Algeciras.
  • Station Málaga. Bestaand station van het breedspoornet dat flink is verbouwd. Aansluiting op de kustlijn naar Fuengirola.

Station "Santa Justa" in Sevilla
  • Station Sevilla-Santa Justa. Bestaand station van het breedspoornet; beschikt over een spoorbreedte-omvormer voor doorgaande treinen naar Cádiz.
  • Lijn naar Cádiz is gedeeltelijk al omgebouwd naar een HSL en wordt nog verder verbouwd, maar blijft voorlopig nog breedspoor.

Er is op 20 februari 2008 een regionale HSL-dienst ingevoerd tussen Málaga en Sevilla via de HSL. Deze treinen maken nu nog kop in Córdoba, maar zullen in de toekomst via een nieuwe aansluitende boog tussen de 2 HSL-takken rijden en niet meer stoppen in Córdoba. Dan gaat de reistijd van 1 uur en 55 minuten naar anderhalf uur.

Uitbreidingen[bewerken]

Vanaf Antequera wordt een lijn aangelegd naar Granada. Met een aansluitboog zal het ook mogelijk worden rechtstreekse treinen in te zetten tussen Malaga en Granada. Aansluitend hierop wordt een meer regionale HSL aangelegd van Sevilla naar Antequera grotendeels parallel aan de bestaande regionale spoorlijn. Hierdoor zijn regionale HST verbindingen zoals van Sevilla naar Málaga en Granada mogelijk.

Barcelona – Alicante[bewerken]

Naast de hogesnelheidstreinen voor de lijn Madrid – Sevilla zijn een aantal breedsporige, maar verder vrijwel identieke treinen geleverd voor diensten op de verbinding BarcelonaAlicante. Tussen deze plaatsen ligt echter geen hogesnelheidslijn, waardoor deze treinen nooit hun topsnelheid zullen halen. De dienst wordt door de divisie Larga Distancia (Catalaans: Llarga Distancia) uitgevoerd onder de naam Euromed.

Madrid – Barcelona[bewerken]

Siemens Velaro-treinstel voor de AVE
Treinstel type S102 tussen Lerida en Camp de Tarragona

Het Spaanse hogesnelheidsnet is inmiddels uitgebreid met de lijn Madrid (station Atocha) – Barcelona. Op 11 oktober 2004 is het eerste gedeelte van deze lijn geopend, tussen Madrid en Lerida (Catalaans: Lleida). Medio 2006 kwam ook het gedeelte Lerida – Camp de Tarragona in gebruik. Op 20 februari 2008 is uiteindelijk de gehele lijn, 625 kilometer lang, in gebruik genomen.
Het is bedoeling op dit traject de reistijd met 2,5 uur te verkorten. Om dit mogelijk te maken zal het materieel, uiteindelijk, een maximale dienstsnelheid van 350 km/h gaan krijgen. De AVE kan daarmee de hoog-frequente vliegverbindingen Madrid-Barcelona goed beconcurreren.
De bouw van dit baanvak is met grote moeilijkheden en vertraging gepaard gegaan. Tijdens de aanleg van tunnels in Bellvitge, in de Barcelonese voorstad L'Hospitalet de Llobregat, zijn meermalen verzakkingen opgetreden, waardoor het treinverkeer in de omgeving van Barcelona maandenlang ernstig verstoord was.[1]
Voor de verbinding hebben zowel het Spaanse bedrijf Talgo als het Duitse Siemens materieel geleverd. Talgo leverde 16 treinstellen van het Talgoconcept af (S102-serie) en Siemens leverde 26 Velaro's (een uit de ICE 3 doorontwikkelde trein) (S103-serie).

Naast AVE zullen ook de langeafstandsdivisie en de regionale divisie van RENFE treinen exploiteren op de nieuwe lijn. Het normaalspoor van het hogesnelheidsnet is op de bestaande spoorlijn doorgetrokken naar Huesca, zodat normaalsporige AVE's deze stad kunnen bereiken. Hiervoor zijn er trajecten waarop breedspoor en normaalspoor gescheiden zijn, en trajecten met drierailig spoor. De lijn is tussen Tardienta en Huesca alleen geëlektrificeerd voor het normaalspoor.

De hogesnelheidslijn loopt niet door de steden Lerida en Zaragoza. Deze steden worden bediend door HSL-aansluitingen. In Zaragoza is hiertoe aan de rand van stad een nieuw station 'Delicias' gebouwd, ter vervanging van het oude station 'El Portillo'. Van de twee sporen in de stadspoortunnel is er een omgebouwd naar normaalspoor voor de doorgaande HSL-treinen die stoppen in Zaragoza. Het oude station 'El Portillo' is in december 2008 heropend voor het lokaal verkeer.[2]


HSL-treindiensten in de toekomst

Van Madrid Atocha tot Barcelona Sants:

  • Hoofdstation Atocha.
  • Aansluiting met HSL uit Málaga/Sevilla. Sommige doorgaande treinen stoppen nog te Atocha.
  • Station Guadalajara. Is ver buiten de stad en het breedspoor station.
  • Calatayud station. Overstapstation van/naar bestaand spoornet.
  • Aansluiting 'Plasencia de Jalón' naar breedspoor met spoorbreedte-omvormer. Voor treinen in de richting Pamplona en Logroño.
  • Aansluiting naar Zaragoza.
  • Aansluiting van Zaragoza.
  • Aansluiting naar Lerida.
  • Aansluiting van Lerida.
  • Station Camp de Taragona, ligt ver buiten de stad Tarragona.
  • Normaalspoor aansluiting voor goederentreinen naar Mollet vanwaar aansluiting is op de hogesnelheidslijn naar Frankrijk. In theorie kunnen hogesnelheidstreinen rechtstreeks doorrijden naar Madrid zonder langs Barcelona te gaan.
  • Station Baix Llobregat ligt dichtbij Luchthaven El Prat en is het overstapstation voor het voorstedelijke spoorwegnet van Barcelona.
  • Station Barcelona Sants (hoofdstation van Barcelona).

Barcelona – Frankrijk[bewerken]

Het internationale gedeelte van Figueres-Vilafant tot Perpignan is in februari 2008 opgeleverd zonder aansluiting op het Spaanse spoorwegnet. Pas op 15 december 2010 was de aansluiting in Vilafant klaar en reden er twee TGV's tussen Parijs en Figueres, vanwaar een overstapaansluiting gegeven wordt op het Spaanse spoorwegnet. Op 8 januari 2013 werd de hogesnelheidslijn tussen Barcelona Sants en Figuera officieel geopend; de normale dienstregeling ving de volgende dag aan.[3] Vanaf 15 december 2013 is een internationale doorgaande hogesnelheidstreindienst opgestart. De AVE trein uit Marseille rijdt als enige door naar Madrid. Alle AVE treinen van/naar Figueres hebben ofwel Barcelona of Madrid als eindbestemming.

Tijdelijke doorgang voor goederentreinen[bewerken]

Andere gedeeltes van de hogesnelheidslijn waren alleen in gebruik voor normaalsporige goederentreinen. Deze treinen konden vanaf 19 december 2010 de haven van Barcelona bereiken, door gebruik te maken van gedeeltes van de hogesnelheidslijn en driesporige trajecten (breed- en normaalspoor). De goederentreinen gebruiken de volgende trajecten:[4]

  • Perpignan – Figueres-Vilafant: HSL
  • Figueres-Vilafant – Aansluiting op de breedspoorlijn Portbou Barcelona te Vilamalla. (driesporig)
  • Figueres – Girona: driesporig traject. HSL in bouw
  • Girona – Mollet: HSL (ten zuiden van Girona is er een aansluiting naar de HSL, Girona krijgt straks een eigen HSL station)(Bij Montmeló was er kort stuk waar de HSL niet klaar was en de goederentreinen werden ongeleid via een driesporig traject)
  • Mollet – Barcelona haven: Driesporig traject via de noordelijke ringlijn om via de westkant van Barcelona de haven te bereiken. Bij het laatste gedeelte wordt er langs de Madrid – Barcelona HSL gereden. Als de goederentreinen hierop zouden aantakken, zouden deze normaalsporige treinen in theorie het zuiden van Spanje kunnen bereiken zonder omsporing.

Tussen Mollet en station Barcelona Sants was de HSL in aanleg met onder meer een groot station in Barcelona-La Sagrera en een nieuw spoortunnel in de binnenstad van Barcelona.

Madrid – Valladolid en verder[bewerken]

Viaduct Arroyo del Valle

Een hogesnelheidslijn tussen Madrid (station Chamartín) en Valladolid is op 22 december 2007 in dienst genomen. Deze lijn gebruikt een ruim 28 kilometer lange tunnel onder de Sierra de Guadarrama. De aansluiting van Olmedo naar Medina del Campo is op 10 april 2008 in dienst genomen. Deze aansluiting hergebruikt het tracé van de oude lijn Madrid – Medina via Segovia. Later wordt de aansluiting vervangen door een nieuwe hogesnelheidslijn richting Ourense.[5] Men is bezig met de bouw van diverse uitbreidingen zoals de bouw van een tunnel tussen La Robla en Pola de Lena op de lijn naar Oviedo en Gijón.

Er is een station aan de hogesnelheidslijn om de stad Segovia te bedienen. De huidige spoorlijn Madrid – Segovia met eigen station blijft in gebruik voor lokale treinen (Regionales). In het HSL station zijn er twee eilandperrons. De middensporen worden bij rustige momenten in de dienstregeling gebruikt als opstelspoor voor treinmaterieel.

Op 11 december 2011 is de hogesnelheidslijn OurenseSantiago de Compostella geopend. Deze lijn wordt bediend door lokale hogesnelheidstreinen en doorgaande Talgo-treinen vanuit Madrid.

Madrid – Valencia/Alicante[bewerken]

Een hogesnelheidslijn tussen Madrid (station Chamartín) en Valencia is op 12 december 2010 in dienst genomen. Deze lijn takt in Madrid af van de Sevillalijn en heeft een station in Cuenca waarna er een aftakking is naar Alicante. Deze tak is voorlopig beperkt tot Albacete vanwaar de omspoorbare treinen (Talgo) verder rijden op breedspoor naar Alicante en Murcia. Met deze laatste uitbreiding van het hogesnelheidslijnen heeft Spanje nu meer hogesnelheidslijnen dan de voormalige koploper Frankrijk.

Doorgaande hogesnelheidsverbindingen[bewerken]

Net als in Frankrijk rijden er treinen die de verschillende hogesnelheidslijnen vanuit Madrid met elkaar verbinden. Dit is voorlopig nog op een kleine schaal. Zo zijn er twee treinen per dag in beide richtingen tussen Sevilla en Barcelona, en tussen Malaga en Barcelona. Deze treinen rijden wel langs maar stoppen niet in Madrid. De treindelen voor Sevilla en Malaga worden gesplitst of gecombineerd in Córdoba. Door gebruik te maken van een nieuwe verbindingsboog tussen de lijnen Madrid – Valencia/Alicante en Madrid – Sevilla is nieuwe rechtstreekse trein tussen Valencia en en Sevilla ingevoerd.

In Madrid zullen de beide HSL-stations Atocha en Chamartín met elkaar verbonden worden door een nieuwe spoortunnel voor normaalspoor. Daarmee kunnen straks nog meer doorgaande hogesnelheidsverbindingen aangeboden worden. De huidige twee noord-zuidtunnels zijn bovendien nodig voor het gestaag uitbreidende voorstadsnet, de Cercanías Madrid. Deze nieuwe spoortunnel is een verlenging van de HSL uit Valladolid tot de splitsing van de HSL naar Sevilla en Valencia. De bestaande normaalsporige sporen aan de oostzijde van station Chamartin (vanaf spoor 16) worden aangesloten op de nieuwe spoortunnel. Deze tunnel komt in station Atocha uit op een nieuw ondergronds stationsgedeelte onder de bestaande HSL bovengrondse kopsporen. Vandaar wordt een nieuwe spoorlijn aangelegd aan de westkant de al bestaande HSL sporen tot bij de splitsing van de HSL lijnen naar Sevilla en Valencia. Dit wordt een viersporig traject van 24 kilometer. Er is geen aansluiting met de HSL naar Barcelona die zijn eigen toegangssporen heeft tot het Atocha kopstation.

Toekomstige ontwikkelingen[bewerken]

Hogesnelheidslijnen en aangepaste lijnen in Spanje. (Situatie eind 2013.)
Plaatsen waar HSL omgespoord kunnen worden (breedspoor naar normaalspoor en omgekeerd.)

De hogesnelheidslijn tussen Barcelona en Figueres-Villafant wordt verder afgebouwd. Dit zijn de secties Gerona – Figueres met een nieuw station in Gerona, een tunnel in Montmeló en de sectie Mollet – Barcelona-Sants. Met de voltooiing van deze lijn zal het Spaanse hogesnelheidsnet aangesloten zijn op het Franse hogesnelheidsnet. In Frankrijk moet daarvoor nog wel een hogesnelheidslijn aangelegd worden van Avignon via Montpellier. Tot Perpignan rijden momenteel de TGV's nog over bestaand spoor. (zie ook het artikel LGV Perpignan - Figueras).
In de toekomst zal Spanje ook via Vitoria een hogesnelheidsverbinding met Frankrijk krijgen.

Er zijn volop plannen om het Spaanse hogesnelheidsnet, met behulp van Europese subsidies, sterk uit te breiden. Feitelijk moet het AVE-net de bestaande spoorlijnen over lange afstanden gaan vervangen.

Aan de uitbreiding naar het noorden van Spanje (o.a. naar Galicië en Baskenland) wordt gewerkt. Dit laatste tracé is echter door de ETA als omstreden bestempeld, waardoor inmiddels verschillende aanslagen hebben plaatsgevonden, zowel op de lijn in aanbouw, als op bij de aanleg betrokken bedrijven en hun directieleden.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Thomas cook timetable en diverse railtijdschriften
  2. Thomas cook European rail timetable, Whats New, winter 2008/9 editie
  3. (en) High speed line opens between Barcelona and Figueres
  4. Today's Railways, Februari 2011
  5. Today's railways, nummer van juni 2008