Arya Dewaker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De buitenkant van de Arya Dewakertempel (foto: Adriaan van Ooijen, Voorschoten)
Tempelzaal

Arya Dewaker (Hindi वही आर्य देवकर) is de naam van de hindoeïstische vereniging die een van de grootste hindoetempels van Suriname bouwde. Het heiligdom trekt veel bezoekers uit de hele wereld, zowel hindoes als niet-hindoes. Hij staat aan de Johan Adolf Pengelstraat (voorheen: Wanicastraat) in de hoofdstad Paramaribo.

Geschiedenis[bewerken]

De officiële opening van de tempel vond plaats op 11 februari 2001.[1] Omdat Arya Dewaker de belangrijkste organisatie is van de Surinaamse Arya Samaj, ligt het voor de hand om dit bedehuis te beschouwen als de hoofdtempel van de ongeveer 29.300 hindoes die behoren tot deze hindoeïstische hervormingsbeweging geïnspireerd door Swami Dayananda Sarasvati (1823-1883).[2]

De vereniging Arya Dewaker werd opgericht op 29 september 1929 op initiatief van Mehtā Jaimīnī, een Ārya Samājī die in die tijd door de Caraïben reisde, omdat hij was verbannen uit India. Arya Dewaker betekent 'Arische zon'. Op 5 februari 1930 ontving de vereniging officieel erkenning van de Nederlandse koloniale overheid.[3]

In 1936 bouwde de vereniging de eerste mandir of tempel, waarin de leden konden samenkomen om daar de rituelen uit te voeren rond het heilige vuur dat voor de erediensten van de Ārya Samāj zo karakteristiek is. Het duurde echter tot 1947 voordat het heiligdom officieel in gebruik genomen werd.[4] Een Arische tempel heeft geen beelden, want het vereren van beelden is in deze beweging verboden.[5] Voorafgaand aan de bouw van dit heiligdom kwamen zij samen in schoollokalen die voor die gelegenheid tijdelijk als tempelzaal waren ingericht. De tempel van 1936 was ingedeeld in overeenstemming met de toen gangbare indeling van een bedehuis van de Ārya Samāj.[6] In 1975 werd deze tempel afgebroken om plaats te maken voor een nieuw gebouw, maar door een ingrijpende verandering in de bouwplannen en als gevolg van financiële moeilijkheden die het resultaat waren van de slechte economische situatie van Suriname in de jaren '80 en '90 van de vorige eeuw duurde de bouw van dit heiligdom meer dan twintig jaar.[7]

Symboliek van de tempel[bewerken]

Het nieuwe heiligdom dat in 2001 geopend werd verschilt volledig van alle eerder gebouwde tempels van de Ārya Samāj, omdat de Nederlandse architect Arthur E. de Groot een achthoekig gebouw van twee verdiepingen ontwierp. Dat deed hij in nauwe samenwerking met de leden van het bestuur en de bouwcommissie van Arya Dewaker. De benedenverdieping bestaat uit een ruime ontvangstzaal met daarnaast nog enkele kleinere lokalen en een ruimte waarin de bibliotheek gehuisvest is. Op de bovenverdieping vindt men de eigenlijke tempelzaal waar de rituelen worden uitgevoerd. De plaats voor het vuur bevindt zich in het midden. Daaromheen zijn in cirkels de banken opgesteld. Daar kunnen de bezoekers en de geestelijken plaatsnemen. Deze opstelling wil duidelijk maken dat allen die de ceremonie bijwonen en daaraan deelnemen in principe gelijk zijn.[8] Het gebouw is achthoekig, maar daardoor geeft het de indruk dat het rond is. Dat verwijst naar de ronde vorm van de zon, de maan en de aarde. De drie torens verwijzen naar de drie eeuwige grootheden die samen het geheel van onze werkelijkheid vormen: God, mens en natuur. De spitsen van de twee kleinere torens en bovenop de hoofdkoepel hebben alle drie vier niveaus, een aantal dat verwijst naar de vier Veda's, de oudste religieuze geschriften van het hindoeïsme. Ook deze tempel heeft geen enkel beeld. Maar op de muren en de plafonds staan swastika's, Om-tekens en Sanskriet en Hindi spreuken in devanagari schrift. Sommige spreuken hebben een ritueel karakter, zoals de Gayatri-mantra ontleend aan de Rig Veda (3,62.10); andere spreuken hebben een ethisch karakter. Enkele daarvan komen uit de Manusmrti (Mānava Dharmashāstra). De swastika verwijst naar het eeuwig heil, het Om-teken naar God, terwijl het reciteren van spreuken uit de Veda's volgens de hindoes een heel gunstige bovennatuurlijke uitwerking heeft.[9]

De architect wilde een 'tropische tempel' bouwen, met brede dakranden, ruime veranda's en ramen ingedeeld in kleine ruitjes. Dit zijn karakeristieke bouwelementen die overal in Suriname en ook in andere Caraïbische landen te vinden zijn. Tegelijkertijd is aan het gebouw te zien dat de architect zich eveneens heeft laten inspireren door de architectuur uit de tijd van de Moren in Spanje en de Mogoels in India.

Literatuur[bewerken]

Freek L. Bakker, 'De Arya Dewaker-mandir in Paramaribo; een hindoetempel met een boodschap', OSO 32.2 (2013), p. 31-53.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hoofdbestuur Arya Dewaker, Gedenkboek ter gelegenheid van de opening van het Multi-functioneel Centrum en Hoofdmandir, Paramaribo: Arya Dewaker 2001, p. 9, 30.
  2. Volgens de volkstelling van 2012 telt Suriname 534.189 inwoners; volgens het CIA World Factbook is 27,4 % daarvan hindoe; dat betekent dat er 146.368 hindoes zijn; volgens Joop G. Vernooij is 20 % daarvan aanhanger van de Ārya Samāj (http://atjoni.com/nieuws/suriname/abs-presenteert-voorlopige-cijfers-census-2012/; https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html; Joop G. Vernooij, ‘Een religieuze kaart van Suriname’, Interactie 2 (1994), Paramaribo: Bisdom Paramaribo, p. 61.).
  3. Freek L. Bakker, Hindoes in een creoolse wereld, Zoetermeer: Meinema 1999, p. 102.
  4. Website Geheugen van Nederland, http://www.geheugenvannederland.nl/?/nl/items/SURI01:H95_569PL23, geraadpleegd op 30 april 2012.
  5. Het gedenkboek dat werd gepubliceerd ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van Arya Dewaker meldt dat de eerste tempel werd gebouwd in 1948, maar in het gedenkboek dat verscheen bij de opening van de nieuwe mandir in 2001 staat dat dit bedehuis werd gebouwd in 1936. See: Bestuur Arya Dewaker, 50 Jaar Arya Dewaker in kort bestek, 1929-1979, Paramaribo: Arya Dewaker 1979, p. 20; Freek L. Bakker, Hindoes in een creoolse wereld, Zoetermeer: Meinema 1999, p. 46-47; Hoofdbestuur Arya Dewaker, Gedenkboek ter gelegenheid van de opening van het Multi-functioneel Centrum en Hoofdmandir, Paramaribo: Arya Dewaker 2001, p. 8.
  6. Bestuur Arya Dewaker, 50 Jaar Arya Dewaker in kort bestek, 1929-1979, Paramaribo: Arya Dewaker 1979, p. 20.
  7. Hoofdbestuur Arya Dewaker, Gedenkboek ter gelegenheid van de opening van het Multi-functioneel Centrum en Hoofdmandir, Paramaribo: Arya Dewaker 2001, p. 8-10, 30; mondelinge informatie van het bestuur van Arya Dewaker op 1 februari 2012.
  8. Hoofdbestuur Arya Dewaker, Gedenkboek ter gelegenheid van de opening van het Multi-functioneel Centrum en Hoofdmandir, Paramaribo: Arya Dewaker 2001, p. 9; De Ware Tijd, 21 oktober 2010
  9. De Ware Tijd, 21 oktober 2010