Castrum Peregrini

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Herengracht 401
Herengracht 401, hoek Beulingstraat
Locatie
Locatie Amsterdam
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 53′ OL
Status en tijdlijn
Oorspr. functie woonhuis
Huidig gebruik Castrum Peregrini
Start bouw rond 1700
Erkenning
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 1626
Detailkaart
Castrum Peregrini (Amsterdam-Centrum)
Castrum Peregrini
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Logo op zerken van leden van Castrum Peregrini op de begraafplaats in Spaarnwoude

Castrum Peregrini was de naam van een in 1957 opgerichte culturele stichting die gevestigd was in een pand op de hoek van de Herengracht en de Beulingstraat in Amsterdam. Medio 2019 wijzigde de stichting haar naam in Stichting Herengracht 401, afgekort tot H401, nadat uit onderzoek was gebleken dat in de kring van de naamgever van Castrum Peregrini, de Duitse dichter Wolfgang Frommel, seksueel misbruik had plaatsgevonden.[1]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

In 1940 betrok kunstenares Gisèle van Waterschoot van der Gracht (na haar huwelijk: Gisèle d'Ailly-van Waterschoot van der Gracht) een atelier in een pand op de hoek van de Herengracht en de Beulingstraat. Samen met de Duitse dichter Wolfgang Frommel verborg ze hier tijdens de oorlogsjaren twee Joodse kunststudenten die hier na de oorlog bij haar bleven wonen. Voor haar hulp bij het onderduiken ontving ze in 1998 de Yad Vashemonderscheiding.[2]

Na de oorlog werd hier de stichting Castrum Peregrini opgericht. Deze Latijnse naam, die 'Burcht van de Pelgrim' betekent, was de schuilnaam van haar woning tijdens de Tweede Wereldoorlog. De stichting werd gefinancierd door giften van de kunstenares en van Selina Pierson en zette zich in voor de positie van kunstenaars.

In oktober 1933 gaf Frommel aan dat hij lid was van de Sturmabteilung (SA). In 1934 schreef hij lovend over een rede van Adolf Hitler en bij de Olympische Zomerspelen 1936 in Berlijn werd een gedicht van Frommel voorgedragen. Een onderzoeker van Castrum Peregrini probeerde later het SA-lidmaatschap te verdoezelen maar openbaarde juist zelf een document waaruit bleek dat Frommel in 1937 tot de 'Stab der Hitlerjugend Frankfurt' behoorde. Door Castrum Peregrini werden na de oorlog verschillende onwaarheden over het oorlogsverleden van zowel Frommel als zijn naasten, onder wie Percy Gothein, gepubliceerd.

In het pand aan de Herengracht bevindt zich tegenwoordig op de begane grond de publieksruimte, tevens expositieruimte. Deze ruimte is als het ware een white cube in een pand vol historische interieurs, kantooretage, gastenverblijven, het atelier van Gisèle, en verschillende archieven.

Misbruik[bewerken | brontekst bewerken]

In 2017 en 2018 werd bekend dat in de door Wolfgang Frommel geleide groep jongemannen jarenlang structureel seksueel misbruik had plaatsgevonden. De groep werd in de media als een sekte omschreven.[3] Uit de in 2018 verschenen biografie over Gisèle d'Ailly-van Waterschoot van der Gracht bleek bovendien dat zij bij deze misbruikpraktijken wegkeek en een eigen werkelijkheid om zich heen creëerde.[4] De stichting Castrum Peregrini liet in oktober 2018 weten afstand te nemen van dit verleden.[5] Onderzoek van een onafhankelijke commissie onder leiding van oud-rechter Frans Bauduin bevestigde in mei 2019 het seksuele misbruik [6] Vanwege vervolgingsverjaring hadden de misbruikpraktijken bij Castrum Peregrini geen juridische consequenties. Diverse betrokkenen, onder wie Wolfgang Frommel, waren inmiddels overleden. De stichting nam alle tien aanbevelingen uit het rapport over, waaronder het afleggen van de naam Castrum Peregrini, maar ging desondanks in de zelfde samenstelling op dezelfde lokatie verder als culturele organisatie.[7]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]