De re publica
De re publica ('Over de republiek') is een dialoog in zes boeken over de Romeinse politiek, geschreven door Cicero tussen 54 en 51 voor Christus. Het werk heeft de vorm van een Socratische dialoog, waarin Scipio Africanus Minor (die een aantal decennia voor de geboorte van Cicero stierf) de rol van de wijze, oude man krijgt toebedeeld: een verplicht onderdeel van het genre. Cicero's verhandeling was inhoudelijk controversieel. Door voor de vorm van een filosofische dialoog te kiezen, hoefde Cicero zijn politieke tegenstanders niet bij naam te noemen. Cicero voert verschillende sprekers op om de verschillende standpunten te verwoorden, zodat zijn tegenstanders hem niet direct aan konden vallen op het geschrevene.
Setting en personages
[bewerken | brontekst bewerken]Setting
[bewerken | brontekst bewerken]De dialoog speelt zich af op het landgoed van Scipio gedurende drie dagen. Elke dag omvat twee boeken, met een introductie door Cicero zelf, voorafgaand aan de dialoog van elk boek. Het laatste (zesde) boek bestaat grotendeels uit de beschrijving van een droom van Scipio: deze passage staat bekend als Somnium Scipionis ( Scipio's droom).
Personages
[bewerken | brontekst bewerken]Op alfabetische volgorde:
- Aelius Tubero, Q.: Scipio's neef, volkstribuun in 129 v.Chr. Jurist, aanhanger van het stoïcisme.
- Cornelius Scipio Aemilianus Africanus minor, P., 195–129 v.Chr.: Beroemde militaire en politieke leider van 149 tot 129 v.Chr. Veroverde en vernietigde Carthago in 146. Herstelde de orde na de moord op Tiberius Sempronius Gracchus in 133 en bemiddelde tussen de politieke facties. Stierf plotseling, op geheimzinnige wijze in 129 v.Chr.
- Fannius, C.: Consul in 122 v.Chr. Aanhanger van het stoïcisme, historicus en redenaar. Schoonzoon van Laelius.
- Furius Philus, L.: Consul in 136 v.Chr. en redenaar.
- Laelius, C.: Goede vriend en compagnon van Scipio, consul in 140 v.Chr. en bevorderaar van de studie van literatuur en filosofie.
- Manilius, M.: Consul in 149 v.Chr. Historicus en jurist.
- Mucius Scaevola, Q: Jurist en beschermheer van de jonge Cicero.
- Mummius, Sp.: Satiricus en felle verdediger van de belangen van de optimaten. Broer van Lucius Mummius.
- Rutilius Rufus, P.: Politicus die bewonderd wordt om zijn eerlijkheid, toegewijd aan het stoïcisme.
De titel van de dialoog
[bewerken | brontekst bewerken]Waar de Latijnse versie van de titel van dit werk reeds in twee versies gegeven is (De re publica en De Republica), kent, afhankelijk van de bron, de vertaling zelfs nog meer varianten. Aangezien de uitdrukking res publica (waar de titel van afgeleid is) met de tijd veranderd is, en aangezien in verschillende landen een vergelijkbare uitdrukking bestaat (republiek) met verschillende connotaties, is er geen consensus over de interpretatie van de connotaties die verstaan gegeven worden door deze uitdrukking.